Sukta 31

Mantra 1

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरा ऋषिर्देवो देवानामभवः शिवः सखा । तव व्रते कवयो विद्मनापसोऽजायन्त मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥

హే అగ్నే, నీవే ప్రథమ అంగిరా—ఋషి; దేవులలో దేవుడవై, శివ (మంగళ) సఖుడవై ఉన్నావు. నీ వ్రతంలో (నియమం/కార్యధర్మంలో) కర్మజ్ఞానంలో నిపుణులైన దీప్త కవులు జన్మిస్తారు; అలాగే ప్రకాశించే దృష్టులు (శూలాలు/భాలాలు) గల మరుతులు ఉద్భవిస్తారు.

Mantra 2

त्वमग्ने प्रथमो अङ्गिरस्तमः कविर्देवानां परि भूषसि व्रतम् । विभुर्विश्वस्मै भुवनाय मेधिरो द्विमाता शयुः कतिधा चिदायवे ॥

హే అగ్నీ! నీవు అంగిరసులలో ప్రథముడు, అతి-అంగిరసుడు; దేవుల కవి—దేవతల వ్రతం (ఋత-నియమం) ను నీవు చుట్టూరా అలంకరించి పరిపూర్ణం చేస్తావు. సమస్త భువనానికి విభువుగా (వ్యాపకంగా) ఉండి నీవు మేధావి బుద్ధి; ద్విమాతా (ద్విజ)గా, ఆయు/జీవశక్తి కోసం నీవు అనేక విధాలుగా శయించి (స్థితి చెంది) ఉంటావు.

Mantra 3

त्वमग्ने प्रथमो मातरिश्वन आविर्भव सुक्रतूया विवस्वते । अरेजेतां रोदसी होतृवूर्येऽसघ्नोर्भारमयजो महो वसो ॥

హే అగ్నీ! నీవు మొదట మాతరిశ్వన్‌కు, వివస్వత్కు, నీ సుక్రతూ (సద్-కౌశలశక్తి) ద్వారా అవిర్భవించు. నీ హోతృ-వీర్యంతో ద్యావా-పృథివీ కంపించాయి; హే మహో వసో (మహాధనదాత)! నీవు అఘ్నుడు (అలసటలేని వాడు)గా భారాన్ని మోసి మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహించావు.

Mantra 4

त्वमग्ने मनवे द्यामवाशयः पुरूरवसे सुकृते सुकृत्तरः । श्वात्रेण यत्पित्रोर्मुच्यसे पर्या त्वा पूर्वमनयन्नापरं पुनः ॥

హే అగ్నీ! మనువుకోసం నీవు ద్యౌ (స్వర్గం)ను నివాసంగా చేసావు; పురూరవస్—ఆ సుకృతుడు (సత్కర్మి) కోసం నీవు ఇంకా అధిక సుకృత్తరుడు (అతి సత్కర్త) అయ్యావు. నీవు నీ శ్వాత్ర (స్వబల)ంతో తల్లిదండ్రుల నుండి విముక్తుడవుతే, వారు నిన్ను ముందుగా పరిభ్రమింపజేసి, తరువాత మళ్లీ ముందుకు నడిపిస్తారు—నీవు తదుపరి కర్మలో వృద్ధి చెందుటకై.

Mantra 5

त्वमग्ने वृषभः पुष्टिवर्धन उद्यतस्रुचे भवसि श्रवाय्यः । य आहुतिं परि वेदा वषट्कृतिमेकायुरग्रे विश आविवाससि ॥

హే అగ్నీ, నీవు వృషభుడవు, పుష్టిని వర్ధింపజేసేవాడవు; ఎత్తబడిన స్రుచితో (హవిర్ చెంచాతో) నీవు శ్రవణీయుడవు, కీర్తికి పాత్రుడవు. ఆహుతిని సర్వతోముఖంగా తెలిసినవాడవు, దానిని సంపూర్ణం చేసే ‘వషట్’కారమును కూడా తెలిసినవాడవు—ముందుగా నిలిచిన ఏకప్రాణమై నీవు ప్రజలను ఆరాధనలో నడిపిస్తావు.

Mantra 6

त्वमग्ने वृजिनवर्तनिं नरं सक्मन्पिपर्षि विदथे विचर्षणे । यः शूरसाता परितक्म्ये धने दभ्रेभिश्चित्समृता हंसि भूयसः ॥

హే అగ్నీ, ప్రమాదకర మార్గంలో నడిచే మనిషిని, హే విచర్షణే (మనుష్యులను వివేచించేవాడా), ప్రతి విదథంలో (సభలో) నీవు సురక్షితంగా దాటిస్తావు. వీరలాభార్థం చుట్టుముట్టే యుద్ధంలో, స్వల్ప సాధనాలతోనైనా అతడు ఋతాన్ని ఆశ్రయించి ప్రయత్నిస్తే, నీవు మహత్తర ప్రత్యర్థి శక్తులను సంహరిస్తావు.

Mantra 7

त्वं तमग्ने अमृतत्व उत्तमे मर्तं दधासि श्रवसे दिवेदिवे । यस्तातृषाण उभयाय जन्मने मयः कृणोषि प्रय आ च सूरये ॥

హే అగ్నీ, ఆ మర్త్యుణ్ని నీవు అమృతత్వంలోని అత్యుత్తమ శిఖరంలో, శ్రవస్ (కీర్తి) కొరకు, దినదినమూ స్థాపిస్తావు. ఉభయ జన్మల కొరకు తృష్ణతో యత్నించేవానికి నీవు ఆనందమును, సంపూర్ణ తృప్తిని కలిగిస్తావు; మరియు సూర్యవంతుడైన (ప్రకాశమయ) కర్మికునికి పోషణను, అగ్రగతిని ముందుకు తెస్తావు.

Mantra 8

त्वं नो अग्ने सनये धनानां यशसं कारुं कृणुहि स्तवानः । ऋध्याम कर्मापसा नवेन देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥

అగ్నీ! మా స్తుతులతో స్తుతింపబడువాడా, ధన-సమృద్ధుల సాధనకై మమ్మల్ని యశస్సుగల కర్తలుగా చేయుము. నూతన కర్మ-శక్తితో మేము కార్యంలో వృద్ధి పొందుదుము; దేవులతో కలిసి ద్యావా-పృథివీ మా కొరకు విస్తరించి మమ్మల్ని రక్షించుగాక.

Mantra 9

त्वं नो अग्ने पित्रोरुपस्थ आ देवो देवेष्वनवद्य जागृविः । तनूकृद्बोधि प्रमतिश्च कारवे त्वं कल्याण वसु विश्वमोपिषे ॥

అగ్నీ! రెండు తల్లిదండ్రుల (ద్యావా-పృథివీ) విశాల ఒడిలోకి మా వద్దకు రా—దేవుల్లో జాగృతుడవు, అనవద్యుడవు అయిన దేవా. తను-కృత్ (దేహ-రచయిత)గా అవి, కర్తకు మా ప్రమతి (సద్బుద్ధి/మార్గదర్శనం)గా ఉండుము. హే కల్యాణమయా! విశ్వ-వసు—సర్వ శుభ సంపదలను—మాకు సమీపింపజేయుము.

Mantra 10

त्वमग्ने प्रमतिस्त्वं पितासि नस्त्वं वयस्कृत्तव जामयो वयम् । सं त्वा रायः शतिनः सं सहस्रिणः सुवीरं यन्ति व्रतपामदाभ्य ॥

అగ్నీ! నీవే మా ప్రమతి (మార్గదర్శక బుద్ధి), నీవే మా తండ్రి; నీవే మా వయస్ (వృద్ధి/బలం) కర్త—మేము నీ జామయః (స్వజనము). శతశతలుగా, సహస్రసహస్రలుగా ధనసంపదలు, సు-వీర్య (వీరబలం)తో, నీ వద్దకు వస్తాయి—హే వ్రత-పాః (ఋత/వ్రత రక్షకా), అదాభ్య (అజేయ)!

Mantra 11

त्वामग्ने प्रथममायुमायवे देवा अकृण्वन्नहुषस्य विश्पतिम् । इळामकृण्वन्मनुषस्य शासनीं पितुर्यत्पुत्रो ममकस्य जायते ॥

హే అగ్నీ! ఆయుష్షు యొక్క పరిపూర్ణతను కోరువాడికై దేవులు ముందుగా నిన్ను ‘ఆయు’—జీవశక్తి—గా స్థాపించారు; నహుషునికి నిన్ను ‘విశ్పతి’—కుల/జనాధిపతి—గా చేశారు. మనుష్యునికి నిన్ను ‘ఇళా’—ప్రేరిత వాక్కు/ప్రకాశధార—గా, ‘శాసనీ’—సన్మార్గ పాలనశక్తి—గా నియమించారు; ఎందుకంటే పితృుని పుత్రునిగా, మమకుని (వంశంలో) నీవు జన్మిస్తావు.

Mantra 12

त्वं नो अग्ने तव देव पायुभिर्मघोनो रक्ष तन्वश्च वन्द्य । त्राता तोकस्य तनये गवामस्यनिमेषं रक्षमाणस्तव व्रते ॥

హే దేవ అగ్నీ! నీ దివ్య ‘పాయుభిః’—రక్షణలతో—మమ్మల్ని, మఘోనః—యజ్ఞదాతలను—రక్షించు; అలాగే హే వంద్యా, మా ‘తన్వః’—దేహాన్ని—కూడా కాపాడు. నీవు మా ‘తోక’—వంశానికి—, ‘తనయే’—సంతానానికి—, ‘గవాం’—గోవులు/కిరణాలకు—త్రాతవు; నీ ‘వ్రతే’—ఋత-నియమంలో—‘అనిమేషం’—నిద్రలేని జాగ్రత్తతో—కాపాడుతూ మమ్మల్ని నిలుపు.

Mantra 13

त्वमग्ने यज्यवे पायुरन्तरोऽनिषङ्गाय चतुरक्ष इध्यसे । यो रातहव्योऽवृकाय धायसे कीरेश्चिन्मन्त्रं मनसा वनोषि तम् ॥

హే అగ్నీ! ‘యజ్యవే’—యజ్ఞం చేసేవాడికి—నీవు ‘అంతరః పాయుః’—అంతర్గత రక్షకుడు—వు; ‘అనిషంగాయ’—దాడిచేసేవాడికి వ్యతిరేకంగా—నీవు ‘చతురక్ష’—నాలుగు కన్నుల కాపలాదారిలా—ప్రజ్వలిస్తావు. ‘రాతహవ్యః’—అర్పిత హవితో ఉన్నవాడు—ఆ ‘అవృకాయ’—అహింసక/నిర్దోష—వ్యక్తికై నీవు ‘ధాయసే’—స్థాపింపబడి/ధరింపబడుతావు; ఇంకా ‘కీరేః’—గాయకుని—‘మంత్రం’ను కూడా ‘మనసా’—నీ చిత్తంతో—నీవు జయిస్తావు, అదే (మంత్రశక్తి)ని.

Mantra 14

त्वमग्न उरुशंसाय वाघते स्पार्हं यद्रेक्णः परमं वनोषि तत् । आध्रस्य चित्प्रमतिरुच्यसे पिता प्र पाकं शास्सि प्र दिशो विदुष्टरः ॥

హే అగ్నీ! విస్తృత స్తుతి చేసే వాఘత (యజమాని/స్తోత) కొరకు నీవు రేక్ణః (సమృద్ధి) యొక్క పరమమైన, అత్యంత స్పృహణీయమైన శిఖరాన్ని గెలిచి అందిస్తావు. దరిద్రునికీ నీవు ‘ప్రమతి’—ముందుకు నడిపించే మార్గదర్శక బుద్ధి—అని పిలువబడుతావు; నీవు తండ్రివి, పరిపక్వమవుతున్న జీవిని ఉపదేశిస్తావు; దిశలను తెలిసినవారికన్నా కూడా నీవు మరింత సంపూర్ణంగా దిశలను ఎరిగినవాడవు.

Mantra 15

त्वमग्ने प्रयतदक्षिणं नरं वर्मेव स्यूतं परि पासि विश्वतः । स्वादुक्षद्मा यो वसतौ स्योनकृज्जीवयाजं यजते सोपमा दिवः ॥

హే అగ్నీ! సక్రమంగా సిద్ధం చేసిన దక్షిణా (దానం)తో యజించే ఆ నరుణ్ని నీవు కుట్టిన కవచంలా అన్ని వైపులా కాపాడుతావు. నివాసంలో మధుర-ఆశ్రయంగా (స్వాదు-క్షద్మా) ఉండి, సుఖదాయక గృహాన్ని నిర్మించేవాడు (స్యోనకృత్), జీవనదాయక యజ్ఞం చేసే వాడు—అతడు పైకి లేచి దివః (ద్యులోకం) వైపు ఉన్నత పదాన్ని చేరుతాడు.

Mantra 16

इमामग्ने शरणिं मीमृषो न इममध्वानं यमगाम दूरात् । आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानां भृमिरस्यृषिकृन्मर्त्यानाम् ॥

హే అగ్నీ! మమ్మల్ని ఈ శరణి (ఆశ్రయం) వైపు సురక్షితంగా నడిపించు; మేము దూరం నుండి వచ్చిన ఈ మార్గాన్ని కాపాడు. నీవు ఆపిః (సమీప సహాయం), తండ్రివి; సోమ్యానాం (సోమాన్ని కోరువారు/సోమ యజ్ఞకర్తలు) వారి ప్రమతి (మార్గదర్శక బుద్ధి); అలాగే నీవు మర్త్యుల యొక్క భృమి (చలన ప్రేరణాశక్తి), ‘ఋషి-కృత్’—మనుష్యులను ఋషులుగా చేయువాడవు.

Mantra 17

मनुष्वदग्ने अङ्गिरस्वदङ्गिरो ययातिवत्सदने पूर्ववच्छुचे । अच्छ याह्या वहा दैव्यं जनमा सादय बर्हिषि यक्षि च प्रियम् ॥

హే అగ్నీ, మనువలె రా; అంగిరసులవలె రా; హే ప్రకాశవంతుడా, యయాతి సదనంలో వచ్చినట్లే—పూర్వకాల రీతిగా—రా. సమీపంగా రా; దైవ జనాన్ని ఇక్కడికి మోసుకొచ్చి, వారిని బర్హిషి (పవిత్ర కుశాసనం) పై కూర్చోబెట్టు; ప్రియమైనదాన్ని యజించి అర్పించు.

Mantra 18

एतेनाग्ने ब्रह्मणा वावृधस्व शक्ती वा यत्ते चकृमा विदा वा । उत प्र णेष्यभि वस्यो अस्मान्त्सं नः सृज सुमत्या वाजवत्या ॥

హే అగ్నీ, ఈ బ్రహ్మం (స్తోత్ర-శక్తి) ద్వారా నీవు నీ మహిమలో వృద్ధి చెందు—మేము నీకోసం నిర్మించిన శక్తి ద్వారా గానీ, లేదా విద్య ద్వారా గానీ. ఇంకా మమ్మల్ని శ్రేయస్సు వైపు ముందుకు నడిపించు; వాజసంపద (బల-సమృద్ధి) కల సుమతిలో మమ్మల్ని ఏకముగా చేసి, అందులో కలుపు.