
Sukta 1.115
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.115)
Sūrya
Triṣṭubh (probable for RV 1.115.1)
अयं सूक्तः सूर्यस्य नित्यं उदयम् स्तौति—देवानां दीप्तं “मुखम्” “चक्षुः” च इव सः, द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं च ऋतेन प्रकाशेन च पूरयन् दृश्यतां नियमं च स्थापयति। तस्य रथं रात्रेः दिवसस्य च संधिकालं च धर्म्यं विश्वस्य गमनम् इव वर्णयति; अनन्तरं तदेव विश्वकर्म प्रार्थनारूपेण परिणम्य, दुःखात् दोषाच्च विमोचनं ऋतस्य (सत्य-ऋत-नियमस्य) विस्तारं च याचते।
Mantra 1
चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च ॥
चित्रं देवानामुदगादनीकं—सूर्यः, मित्रस्य वरुणस्याग्नेश्च चक्षुः। आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं; सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च।
Mantra 2
सूर्यो देवीमुषसं रोचमानां मर्यो न योषामभ्येति पश्चात् । यत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् ॥
सूर्यो देवीम् उषसं रोचमानां मर्यो न योषामभ्येति पश्चात्। यत्र नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते, प्रति भद्राय भद्रं स्थापयन्ति।
Mantra 3
भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः । नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठमस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ॥
भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य—चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः। नमस्यन्तो दिवः पृष्ठम् अस्थुः; परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः—ऋतस्य प्रकाशं सर्वत्र प्रसारयन्ति।
Mantra 4
तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वं मध्या कर्तोर्विततं सं जभार । यदेदयुक्त हरितः सधस्थादाद्रात्री वासस्तनुते सिमस्मै ॥
तत् सूर्यस्य देवत्वं तत् महित्वम्—मध्या कर्तोः विततं सं जभार। यद् एदयुक्त हरितः सधस्थात्, तदा रात्रिः वासः तनुते सिमस्मै—यथा ऋतेन पथा प्रकाशकः उदेति।
Mantra 5
तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योरुपस्थे । अनन्तमन्यद्रुशदस्य पाजः कृष्णमन्यद्धरितः सं भरन्ति ॥
तन् मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यः रूपं कृणुते द्योरुपस्थे। अनन्तम् अन्यद् रुशदस्य पाजः; कृष्णम् अन्यद्—हरितः सं भरन्ति। एवं प्रकाशकः अनन्तं तेजः आवश्यकं च छायां धारयति।
Mantra 6
अद्या देवा उदिता सूर्यस्य निरंहसः पिपृता निरवद्यात् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
अद्य देवाः उदिते सूर्यस्य अस्मान् निरंहसः पिपृत; निरवद्यात् पिपृत। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम्; अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः अस्मान् पिपृताम्।
It praises the rising Sun (Sūrya) as the all-seeing power that fills the worlds with light and order, and it asks the gods to free the worshipper from distress and moral fault.
Because Sūrya makes everything visible and thus supports truth, law, and right conduct—qualities especially associated with Mitra and Varuṇa; his light is their ‘seeing’ in the world.
It is well suited for dawn recitation facing east: contemplate the Sun as inner clarity, then pray for removal of negativity (aṃhas) and for a truthful, expansive day aligned with ṛta.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.