Sukta 115
Sukta 1.115
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.115)
Sūrya
Triṣṭubh (probable for RV 1.115.1)
এই সূক্তত সূৰ্যৰ দৈনিক উদয়ক দেৱতাসকলৰ দীপ্তিমান “মুখ” আৰু “চকু” বুলি উদ্যাপন কৰা হৈছে; তেওঁ দ্যৌ, পৃথিৱী আৰু অন্তৰীক্ষক ঋত (নিয়ম-শৃঙ্খলা) আৰু দৃষ্টিগোচৰতাৰে পূৰ্ণ কৰে। সূৰ্যৰ ৰথ আৰু ৰাতিৰ পৰা দিনলৈ হোৱা পৰিৱর্তনক এক বিধিবদ্ধ মহাজাগতিক গমন-প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে চিত্ৰিত কৰি, তাৰ পিছত সেই কসমিক ঘটনাক দুঃখ-ক্লেশ আৰু দোষৰ পৰা মুক্তি, আৰু ঋতত (সত্য-শৃঙ্খলাত) বিস্তাৰ লাভৰ বাবে প্ৰাৰ্থনালৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः । आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च ॥
দেৱতাসকলৰ চিত্ৰময় দীপ্ত মুখ উদয় হ’ল—সূৰ্য, মিত্ৰ-বৰুণ আৰু অগ্নিৰ চক্ষু। তেওঁ দ্যৌ-প্ৰথিৱী আৰু অন্তৰিক্ষ ভৰি তুলিলে; সূৰ্যই চলমান আৰু স্থিৰ—সমগ্ৰ জগতৰ আত্মা।
Mantra 2
सूर्यो देवीमुषसं रोचमानां मर्यो न योषामभ्येति पश्चात् । यत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् ॥
দীপ্তিময় দেৱী উষাৰ পিছে পিছে সূৰ্য যায়—যেন ডেকা মৰ্য্য এক কন্যাৰ পিছে যায়। য’ত দেৱ-অন্বেষী নৰসকলে যুগসমূহ বিস্তাৰ কৰে, ত’ত শুভৰ প্ৰতি শুভ স্থাপন কৰে—এটা মঙ্গলৰ উত্তৰত অধিক মঙ্গল।
Mantra 3
भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः । नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठमस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ॥
ভদ্ৰ সূৰ্য্যৰ অশ্বসমূহ—হৰিত্ (সেউজ-সোনালী দীপ্তি) শক্তিসমূহ—চিত্ৰবৰ্ণ, তীব্ৰগামী, অগ্ৰসৰণত উল্লাসিত। নমস্কাৰ কৰি সিহঁতে দ্যৌৰ পৃষ্ঠত অৱস্থান লয়; তৎক্ষণাৎ দ্যাৱা-পৃথিৱীক পৰিবেষ্টন কৰি গতি কৰে—সূৰ্য্যৰ ঋতানুগত জ্যোতি সৰ্বত্ৰ বিস্তাৰ কৰে।
Mantra 4
तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वं मध्या कर्तोर्विततं सं जभार । यदेदयुक्त हरितः सधस्थादाद्रात्री वासस्तनुते सिमस्मै ॥
এই সূৰ্য্যৰ দেৱত্ব, এই তেওঁৰ মহিমা—দুয়ো কৰ্তাৰ (ৰাত্ৰি আৰু উষা/দুই সীমান্ত) মাজত বিস্তৃত জাল তেওঁ একত্ৰ কৰিলে। যেতিয়া তেওঁ সাধস্থাৰ পৰা হৰিত্সমূহক যোজে, তেতিয়া ৰাত্ৰিয়ে তেওঁৰ বাবে বস্ত্ৰ মেলি ধৰে—যাতে দীপ্তিদাতা ঋতানুগত পথেদি উদিত হয়।
Mantra 5
तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यो रूपं कृणुते द्योरुपस्थे । अनन्तमन्यद्रुशदस्य पाजः कृष्णमन्यद्धरितः सं भरन्ति ॥
মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ অভিচক্ষাত, সূৰ্য্যই দ্যৌৰ উপস্থত নিজৰ ৰূপ গঢ়ে। তেওঁৰ তেজৰ এক দিশ অনন্ত আৰু দীপ্তিমান; আন দিশ কৃষ্ণ—এই দুয়োটাক হৰিত্সমূহে একেলগে বহন কৰে। এইদৰে দীপ্তিদাতাই অসীম জ্যোতি আৰু প্ৰয়োজনীয় ছাঁ দুয়ো ধৰি ৰাখে।
Mantra 6
अद्या देवा उदिता सूर्यस्य निरंहसः पिपृता निरवद्यात् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
আজি, হে দেৱতাসকল, সূৰ্য্য উদিত হোৱাতেই আমাক নিৰংহস—দুঃখ-সংকটৰ পৰা—উদ্ধাৰ কৰা; নিৰৱদ্যাৎ—দোষ-কলংকৰ পৰা—উদ্ধাৰ কৰা। মিত্ৰ আৰু বৰুণে আমাক মহৎ কৰক; অদিতি, সিন্ধু (নদী), পৃথিৱী আৰু দ্যৌ (দ্যৌঃ/আকাশ) আমাক পোষণ কৰক।
Frequently Asked Questions
It praises the rising Sun (Sūrya) as the all-seeing power that fills the worlds with light and order, and it asks the gods to free the worshipper from distress and moral fault.
Because Sūrya makes everything visible and thus supports truth, law, and right conduct—qualities especially associated with Mitra and Varuṇa; his light is their ‘seeing’ in the world.
It is well suited for dawn recitation facing east: contemplate the Sun as inner clarity, then pray for removal of negativity (aṃhas) and for a truthful, expansive day aligned with ṛta.
Ask anything about Sukta 115 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.