Sukta 114
Sukta 1.114
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional for RV 1.114)
Rudra
Jagatī
ऋग्वेदस्य १.११४ सूक्तं रुद्रं प्रति प्रार्थना अस्ति—स महाबलः, भीषणः, तथापि परमोपकारी; तस्य शक्तिः हिंसायाः स्थाने भेषजाय कल्याणाय च प्रवर्ततामिति याच्यते। अस्माकं सर्वस्य समुदायस्य शान्तिं पूर्णतां च कामयते—द्विपदां मनुष्याणां, चतुष्पदां पशूनां, ग्रामस्य च पोषणं प्रजां क्षेमं च। अन्ते रुद्रः मरुद्भिः सह आह्वीयते यत् स आह्वानं शृणोतु; अन्ये च विश्वदेवाः/दैवी शक्तयः वरं धारयन्तु, रक्षन्तु च इति।
Mantras
Mantra 1
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः । यथा शमसद्द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम् ॥
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः। यथा शमसद्द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम्॥
Mantra 2
मृळा नो रुद्रोत नो मयस्कृधि क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते । यच्छं च योश्च मनुरायेजे पिता तदश्याम तव रुद्र प्रणीतिषु ॥
मृळा नो रुद्र, उत नो मयस्कृधि। क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते। यच्छं च योश्च मनुरायेजे पिता, तदश्याम तव रुद्र प्रणीतीषु॥
Mantra 3
अश्याम ते सुमतिं देवयज्यया क्षयद्वीरस्य तव रुद्र मीढ्वः । सुम्नायन्निद्विशो अस्माकमा चरारिष्टवीरा जुहवाम ते हविः ॥
अश्याम ते सुमतिं देवयज्यया क्षयद्वीरस्य तव रुद्र मीढ्वः। सुम्नायन्निद्विशो अस्माकमा चरारिष्टवीरा जुहवाम ते हविः॥
Mantra 4
त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे नि ह्वयामहे । आरे अस्मद्दैव्यं हेळो अस्यतु सुमतिमिद्वयमस्या वृणीमहे ॥
त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे नि ह्वयामहे। आरे अस्मद्दैव्यं हेळो अस्यतु सुमतिमिद्वयमस्या वृणीमहे॥
Mantra 5
दिवो वराहमरुषं कपर्दिनं त्वेषं रूपं नमसा नि ह्वयामहे । हस्ते बिभ्रद्भेषजा वार्याणि शर्म वर्म च्छर्दिरस्मभ्यं यंसत् ॥
नमसा वयं दिव्यं रुद्रम्—अरुषं वराहं कपर्दिनं त्वेषरूपम्—आह्वयामः। यः हस्ते वर्याणि भेषजानि बिभ्रत्, स नः शर्म च वर्म च छर्दिश्च ददातु।
Mantra 6
इदं पित्रे मरुतामुच्यते वचः स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम् । रास्वा च नो अमृत मर्तभोजनं त्मने तोकाय तनयाय मृळ ॥
इदं वचो मरुतां पित्रे उच्यते—स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम्। हे अमृत! अस्मभ्यं च मर्त्यभोजनं रास्व; आत्मने तोकाय तनयाय च मृळ।
Mantra 7
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा न उक्षितम् । मा नो वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः ॥
मा नः महान्तं मा च नः अर्भकं; मा न उक्षन्तं मा च न उक्षितम्। मा नः पितरं वधीः मा च मातरम्; मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः।
Mantra 8
मा नस्तोके तनये मा न आयौ मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः सदमित्त्वा हवामहे ॥
मा नः स्तोके तनये मा न आयौ मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः। वीरान् मा नो रुद्र भामितो वधीः; हविष्मन्तः सदैव त्वा हवामहे॥
Mantra 9
उप ते स्तोमान्पशुपा इवाकरं रास्वा पितर्मरुतां सुम्नमस्मे । भद्रा हि ते सुमतिर्मृळयत्तमाथा वयमव इत्ते वृणीमहे ॥
उप ते स्तोमान् पशुपा इवाकरं; रास्व पितर्मरुतां सुम्नमस्मे। भद्रा हि ते सुमतिर्मृळयत्तमा; अथ वयमव इत्ते वृणीमहे॥
Mantra 10
आरे ते गोघ्नमुत पूरुषघ्नं क्षयद्वीर सुम्नमस्मे ते अस्तु । मृळा च नो अधि च ब्रूहि देवाधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः ॥
आरे ते गोग्नमुत पूरुषघ्नं; क्षयद्वीर सुम्नमस्मे ते अस्तु। मृळा च नो अधि च ब्रूहि देव; अधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः॥
Mantra 11
अवोचाम नमो अस्मा अवस्यवः शृणोतु नो हवं रुद्रो मरुत्वान् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
अवोचाम नमोऽस्मै अवस्यवः। शृणोतु नो हवं रुद्रो मरुत्वान्। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्ताम्; अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः च तद् धारणं कुर्वन्तु।
Frequently Asked Questions
It asks Rudra to grant peace, health, and freedom from affliction, especially for the whole community—people, cattle, food supply, and the continuity of children and lineage.
It is a Vedic way of including everyone in the settlement: humans (two-footed) and animals like cattle (four-footed), so wellbeing is complete and shared.
The closing invokes Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven as witnesses and supporters, reinforcing that the requested protection is upheld by the wider cosmic order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.