Adhyaya 124: Ritual Observances Aligned with the Seasons (Seasonal Devotional Procedure)

Verse 1

अथ ऋतूपस्करम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ फाल्गुनस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ गृहीत्वा वासन्तिकान् पुष्पान् सुगन्धा ये क्रमागताः ॥

Teraz, rzeczy niezbędne dla pór roku. Śrī Varāha rzekł: Dwunastego dnia księżyca (dvādaśī) jasnej połowy miesiąca Phālguna, po zebraniu wiosennych kwiatów, wonnych i pozyskanych w odpowiednim porządku, należy przystąpić do obrzędu.

Verse 2

श्वेतं पाण्डुरकं चैव सुगन्धं शोभनं बहु ॥ विधिना मन्त्रयुक्तेन सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥

Kwiaty białe i blade, wonne i obficie przyjemne, te należy ofiarować zgodnie z właściwą regułą, przy akompaniamencie mantry, z wewnętrznym usposobieniem spokojnym i pełnym zadowolenia.

Verse 3

तत एवं विधिं कृत्वा सर्वं भागवतं शुचिः ॥ यस्तु जानाति कर्माणि सर्वं मन्त्रविनिश्चितः ॥

Tak więc, wykonawszy w ten sposób przepisaną procedurę i będąc oczyszczonym, dopełnia się całej bhāgavackiej praktyki. Lecz ten, kto zna czynności rytualne, wszystko określone przez mantrę, jest kwalifikowany do ich poprawnego wykonywania.

Verse 4

तदाहरति कर्माणि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ विधिना मन्त्रपूतेन कुर्याच्छान्तमनोऽमलः ॥

Wtedy wykonuje się czynności rytualne poprzez działanie zatwierdzone przez regułę; procedurą oczyszczoną przez mantrę czysta osoba powinna je wykonywać z umysłem spokojnym i nieskalanym.

Verse 5

सपुष्पितस्येह वसन्तकाले वनस्पतेर्गन्धरसप्रयुक्ताः ॥ पश्यंश्च मां पुष्पितपादपेन्द्रं वसन्तकाले समुपागते च ॥

Tu, w sezonie wiosennym, pośród drzew w kwiecie obdarzonych wonią i smakiem, kontemplując mnie, pana pośród kwitnących drzew, gdy wiosna w pełni nadeszła, wykonuje się praktykę.

Verse 6

यश्चैतेन विधानॆन कुर्यान्मासे तु फाल्गुने ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकाय गच्छति ॥

I ktokolwiek wykonuje obrzęd zgodnie z tym nakazem w miesiącu Phālguna, nie podąża do saṃsāry; on podąża do mojego świata.

Verse 7

यत्तु पृच्छसि सुश्रोणि मासे वैशाख उत्तमे ॥ शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां यत्फलं तच्छृणुष्व मे ॥

Lecz co do tego, o co pytasz, o o pięknych biodrach: w doskonałym miesiącu Vaiśākha, dwunastego dnia (dvādaśī) jasnej połowy, posłuchaj ode mnie o owocu tej praktyki.

Verse 8

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— नमोऽस्तु देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ नमोऽस्तु ते लोकनाथ प्रवीराय नमोऽस्तु ते ॥

Po wypowiedzeniu "Cześć Nārāyaṇie," należy odmówić tę mantrę: "Cześć Tobie, Panie bogów, niosący konchę, dysk i maczugę. Cześć Tobie, Panie światów; cześć Tobie, potężny bohaterze."

Verse 9

पुष्पितेषु च शालेशु तथान्येषु द्रुमेषु च ॥ गृहीत्वा शालपुष्पाणि मम कर्मणि संस्थिताः ॥

A wśród kwitnących drzew śāla, i podobnie wśród innych drzew, po zebraniu kwiatów śāla, pozostawali zaangażowani w moje działanie rytualne.

Verse 10

ऋषयः स्तुवन्ति मन्त्रेण वेदोक्तेन च माधवि ॥ गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैः सवादितैः ॥

Mędrcy wychwalają Go mantrami i tym, co głosi Weda, o Mādhavī; a Gandharwowie i Apsary również wychwalają Go pieśnią i tańcem, przy akompaniamencie muzyki instrumentalnej.

Verse 11

स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ सिद्धाविद्याधरा यक्षाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥

Mieszkańcy boskich światów wychwalają Purāṇę dotyczącą Najwyższej Osoby; Siddhowie, Vidyādharowie, Yakṣy, Piśāce, Nāgowie i Rākṣasowie również składają cześć.

Verse 12

स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ॥

Wychwalają Boga, który jest panem istot i władcą wszystkich światów: Ādityowie, Vasuowie, Rudrowie, dwaj Aśvinowie i zastępy Marutów.

Verse 13

स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां सङ्क्षयेऽक्षयम् ॥ ततो वायुश्च विश्वे च अश्विनौ च समन्विताः ॥

Wychwalają Pana bogów, niezniszczalnego nawet przy rozwiązaniu jug. Wtedy Vāyu, Viśvedewowie i dwaj Aśvinowie, zjednoczeni, również Go wysławiają.

Verse 14

स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् ॥ ततो ब्रह्मा च सोमश्च शक्रश्चाग्निसमन्वितः ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम् ॥

Wychwalają Keśavę, boskiego Pana, który ucieleśnia pierwotny czas. Wtedy Brahmā i Soma, oraz Śakra razem z Agnim, również wychwalają opiekuna istot, wielkiego Pana wszystkich światów.

Verse 15

नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा ॥ पुलहश्च पुलस्त्यश्च भृगुश्चाङ्गिर एव च ॥

Nārada i Parvata, Asita i Devala podobnie; Pulaha i Pulastya, Bhṛgu i Aṅgiras również - ci mędrcy są obecni.

Verse 16

एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां योगिनां योगमुत्तमम् ॥

Ci i wielu innych - Mitrāvasu i Parāvasu - wychwalają opiekuna istot, najwyższe jogiczne osiągnięcie wśród joginów.

Verse 17

श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम् ॥ ततो नारायणो देवः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Lecz usłyszawszy rozbrzmiewającą cześć potężnych bóstw, bóg Nārāyaṇa wtedy odpowiedział Vasundharze, Ziemi.

Verse 18

किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः ॥ देवानां च महाभागे महाशब्दोऽत्र श्रूयते ॥

„Jaki to dźwięk się rozlega, połączony z uroczystą proklamacją? I o, szczęśliwy, tutaj słychać potężny dźwięk bogów.”

Verse 19

देवाः काङ्क्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम् ॥ त्वन्नियोगनियुक्ताश्च तदर्थं लोकभावन ॥

„Bogowie, o Panie, pragną tej manifestacji w postaci dzika. I, wyznaczeni twoim rozkazem do tego celu, przybyli, o podtrzymujący świat.”

Verse 20

ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह ॥ अहं जानामि तान्देवि मार्गमाणानुपस्थितान् ॥

Wtedy Nārāyaṇa, Pan, odpowiedział Pṛthivī: „Znam ich, o bogini, tych, którzy szukają i się przybliżyli.”

Verse 21

दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे ॥ मया लीलायमानैने एकदंष्ट्राग्रकेण वै ॥

„Przez boskie tysiąc lat istotnie, o Vasundharo, podtrzymywałem cię, zabawnie, na czubku jednego kła.”

Verse 22

इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः ॥ आदित्या वसवो रुद्राः स्कन्देन्द्रौ सपितामहाः ॥

„Przychodzę tu, pomyślności tobie, i mieszkańcy nieba również przychodzą, chcący to ujrzeć: Ādityowie, Vasuowie, Rudrowie, Skanda i Indra, razem z Pitāmahą (Brahmą).”

Verse 23

एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय ततस्तु चरणेऽपतत् ॥

Tak więc, usłyszawszy słowa Mādhavy, Vasundharā złożyła złączone dłonie na swojej głowie; wtedy upadła u Jego stóp.

Verse 24

वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा ॥ उद्धृतासि त्वया देव रसातलगता ह्यहम् ॥

Ta Ziemia zwróciła się do boskiej Osoby w postaci dzika: „Zostałam wyniesiona przez ciebie, o Panie, gdyż zstąpiłam do Rasātali.”

Verse 25

शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः ॥ किं कर्म कर्मणा केन किं वा जन्मपरायणम् ॥

„Szukam u ciebie schronienia; jestem ci oddana; tyś moją ucieczką i suwerennym przewodnikiem. Jakie działanie, jakim czynem, prowadzi do dobra? A jakiej orientacji należy przestrzegać względem swego życia i narodzin?”

Verse 26

कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा ॥ तवाऽहं कर्तुमिच्छामि यच्च मुख्यं सुखावहम् ॥

„Jak, o Panie, jesteś zadowolony? Jakim czynem należy cię czcić? Pragnę to dla ciebie uczynić, zwłaszcza to, co jest najważniejsze i prowadzi do szczęścia.”

Verse 27

न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः ॥ न ग्लानिर्न जरा काचिन्न जन्ममरणे तथा ॥

„I nie ma we mnie żadnego cierpienia w ogóle w związku z twoim działaniem, nieustannie. Nie ma zmęczenia ani żadnego starzenia się, ani podobnie warunków narodzin i śmierci.”

Verse 28

कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव ।। किमाहाराः किमाचारास्त्वां पश्यन्तीह माधव ॥

Jakie czyny wykonują ci, którzy Cię oglądają, o Mādhavo? Jakie jest ich pożywienie i jakie ich postępowanie, ci którzy Cię tu oglądają, o Mādhavo?

Verse 29

ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत् ।। वैश्यः किं कुरुते कर्म शूद्रः किं कर्म कारयेत् ॥

A jakie jest obowiązkiem brāhmana, i jakie powinno być kṣatriyi? Jakie dzieło wykonuje vaiśya, i jakie dzieło powinien wykonywać śūdra?

Verse 30

योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम् ।। किं चात्र फलमाप्नोति तव कर्मपरायणः ॥

Przez jakie środki osiąga się jogę, i przez jakie środki ustanawia się ascezę niezachwianie? A jaki owoc osiąga ten, który jest oddany działaniu dla Ciebie w tej sprawie?

Verse 31

किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा ।। किं च कर्म प्रयोक्‍तव्यं तव भक्तैश्च माधव ॥

A co ponadto ma być unikane jako 'przybytek cierpienia', i jakie są właściwe pokarmy i napoje? A jakie czyny mają być podejmowane przez Twoich czcicieli, o Mādhavo?

Verse 32

प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो ।। कथं योनिं न गच्छेत वियोनिं न च गच्छति ॥

A jakie jest to 'osiągnięcie', i w których kierunkach jest o nim mówione, o Panie? Jak nie wchodzi się do łona, to jest nie podlega odrodzeniu, i jak nie trafia się do niewłaściwego czy nienaturalnego łona?

Verse 33

तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव ।। तन्ममाचक्ष्व सकलं येन चैव सुखं भवेत् ॥

Przez jaki czyn nie trafia się do zwierzęcego łona, o Keśavo? Opowiedz mi wszystko to, dzięki czemu zaprawdę może powstać pomyślność.

Verse 34

जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति ।। गर्भवासं न गच्छेत कर्मणा केन वाऽच्युत ॥

Przez jakie środki odchodzi starzenie się, lub przez jakie środki odchodzi narodziny? Przez jaki czyn nie wchodzi się do przebywania w łonie, o Acyuto?

Verse 35

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Przez co, dzięki mocy jakiego czynu, nie wchodzi się do saṁsāry? Tak zapytany, Błogosławiony tam odpowiedział Vasundharā, Ziemi.

Verse 36

शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः ।। तान्मन्त्रान्कीर्त्तयिष्यामि यैस्तोषं याति नित्यशः ॥

Niech słuchają mnie ci oddani Panu, którzy trwają w dążeniu do wyzwolenia. Głosić będę te mantry, dzięki którym osiąga się trwałe zadowolenie, nieustannie.

Verse 37

एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः।। इममुच्चारयेन्मन्त्रं सर्वभागवतप्रियम् ॥

Tak więc w porze letniej również powinno się wykonać całą przepisaną praktykę według mojej instrukcji. Należy wypowiadać tę mantrę, umiłowaną przez wszystkich czcicieli.

Verse 38

मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः ॥ पश्येद्भवन्तं वर्तमानं च ग्रीष्मे तेनैव सर्वं दुःखमेतु प्रशान्तिम् ॥

Pośród wszystkich miesięcy najważniejszym jest miesiąc znany jako lato. Należy ujrzeć cię jako obecnego w porze letniej; dzięki tej kontemplacji i praktyce całe cierpienie niech osiągnie spokój.

Verse 39

एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्चनं कुरु ॥ न जन्ममरणं येन मम लोके गतिर्भवेत् ॥

Tak więc w porze letniej, o piękna, wykonuj również moją czcić; dzięki temu nie będzie powtórnego narodzin i śmierci, i osiągnie się dostęp do mojego świata.

Verse 40

यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथिव्यां यावत्सुगन्धकाः ॥ अर्च्चितः स भवेत्सर्वैः कृतो येन ह्ययं विधिः ॥

Ile jest kwitnących drzew śāla na ziemi, i ile pachnących kwiatów, tak czczony przez wszystkich jest ten, przez kogo ten obrzęd został wykonany.

Verse 41

एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत् ॥ निष्कला भवतो बुद्धिः संसारे च न जायते ॥

Także w porze deszczowej, o nosicielu świata, należy sprawić, by mój obrzęd został wykonany. Twój intelekt staje się wolny od zakłóceń, a przywiązanie do saṃsāry nie powstaje.

Verse 42

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम् ॥ कदम्बमुकुलाश्चैव सरलार्जुनपादपाः ॥

I nauczę cię innego obrzędu, który przynosi wyzwolenie z saṃsāry: używając pąków kadamba, a także drzew sarala i arjuna.

Verse 43

एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् ॥ मम संस्थापनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Kwiatami tych drzew należy wielbić z wielką troską. Po ustanowieniu mojego wizerunku według przepisanego obrzędu, należy recytować tę mantrę: namo nārāyaṇāya.

Verse 44

पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना ॥ निद्रां भवान् भजतां लोकनाथ वर्षास्विमं पश्यतु मेघवर्णम् ॥

Ci, którzy oddani są kontemplacji, przyjmując ucieczkę w tobie, ciemnym jak chmura deszczowa, i czcząc cię w twej majestacie, ujrzą cię. O Panie świata, dla tych, którzy odpoczywają, niech w porze deszczowej ujrzą mnie w postaci barwy chmury.

Verse 45

आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम् ॥ य एतेन विधानॆन मम कर्म तु कारयेत् ॥

Dwunastego dnia miesiąca Āṣāḍha, pomyślnego i przynoszącego powszechny pokój, kto sprawi, że mój obrzęd zostanie wykonany według tej procedury...

Verse 46

तरन्ति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः ॥ एतद्गुह्यं महाभागे देवाः केऽपि न जानते ॥

Dzięki temu ludzie oddani obrzędowi przekraczają saṃsārę. O wielce szczęśliwa, ta tajemnica nie jest znana nawet niektórym spośród bogów.

Verse 47

मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ नादीक्षिताय दातव्यं मूर्खाय पिशुनाय च ॥

Odrzuciwszy wszystko inne, to nauczanie dotyczy boga Nārāyaṇy, który przyjął formę Varāhy. Nie powinno być przekazane temu, kto nie został inicjowany, ani głupcowi, ani złośliwemu oszczercy.

Verse 48

कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः ॥ न पठेद्गोघ्नमध्ये वै न पठेच्छठमध्यतः ॥

Nie należy tego przekazywać niegodnemu uczniowi ani tym, którzy wypaczają znaczenie śastr. Nie należy tego recytować w obecności zabójcy krowy ani w towarzystwie oszustów.

Verse 49

धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते ॥ पठेद्भागवतानां च ये च धर्मेण दीक्षिताः ॥

Dla nich z takiej recytacji szybko powstaje utrata bogactwa i utrata dharmy. Należy recytować dla oddanych bhagavatów i dla tych, którzy zostali inicjowani zgodnie z dharmą.

Verse 50

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि ॥ कार्त्स्न्येन कथितं ह्येतत्किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

O pomyślna, opowiedziałam ci to, o co wcześniej pytałaś. Zaprawdę, to zostało wyjaśnione w pełni, o co jeszcze pragniesz zapytać dalej?

Verse 51

कृत्वा तु मम कर्माणि शुभानि तरुणानि च ॥ पूज्य भागवतान्सर्वान् स्थापयित्वा ततोऽग्रतः ॥

Po wykonaniu moich pomyślnych obrzędów oraz nowo przepisanych, i po uczczeniu wszystkich bhagavatów, należy ich następnie posadzić i ustalić z przodu, na miejscu honoru.

Verse 52

ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Wtedy Wasundhara, o oczach jak płatki lotosu, obdarzona każdą formą i cechą, odpowiedziała, zwracając się do boskiego Pana, który przyjmuje postać Waraha.

Verse 53

सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः ॥ क्वेष्टं निवासं कुर्वन्ति एकैकं च यशोधर ॥

Wszystkie światy dewów i asurów, wraz z Rudrami, Indrami i Pitamahami, gdzie każdy z nich z osobna ustanawia swoje mieszkanie, o Jasodharo?

Verse 54

मन्त्रः— मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव ॥ पश्येद्देवं तं तु वसन्तकाले उपागतं गन्धरसप्रयुक्त्या ॥ नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ॥

Mantra: Pośród wszystkich miesięcy ty, Madhawa, jesteś najważniejszy, zaprawdę w miesiącu Madhawa. Należy oglądać tego Bóstwa w sezonie wiosennym, zbliżając się z ofiarami woni i smaku. A ten, który jest Narajana, bohaterski w siedmiu światach, jest podobnie czczony nieustannie w ofiarach (jadźńa).

Verse 55

स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे ॥ एतत्ते कथितं देवि ऋतूनां कर्म चोत्तमम् ॥

Ten śmiertelnik nie zginąłby w tym cyklu istnienia, w jednej jugie po drugiej. O Bogini, to zostało ci opowiedziane, doskonały porządek obowiązków odnoszących się do pór roku.