Sarga 33

Verse 1

दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु।जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ।।।।

Po rozdaniu obfitego bogactwa jako jałmużny braminom, dwaj Rāghavowie, razem z Sītą, wyruszyli, aby zobaczyć swojego ojca Daśarathę.

Verse 2

ततो गृहीते दुष्प्रेक्षे त्वशोभेतां तदायुधे।मालादामभिराबद्धे सीतया समलङ्कृते।।।।

Wtedy, gdy zostały podjęte, lśniąca para broni jaśniała jeszcze jaśniej, przystrojona i ozdobiona przez Sītę girlandami i kwiatowymi sznurami.

Verse 3

ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च।अधिरुह्य जनश्श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत्।।।।

Wtedy zamożni mieszkańcy weszli na pałace i dwory, aż po wysokie tarasy i szczyty wielopiętrowych budynków, i patrzyli z ciężkimi sercami, w bolesnym odosobnieniu.

Verse 4

न हि रथ्याः स्म शक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः।आरुह्य तस्मात्प्रासादान् दीनाः पश्यन्ति राघवम्।।।।

Ulice bowiem, zatłoczone przez tłumy, stały się nieprzejezdne; dlatego ludzie, nieszczęśliwi z żalu, weszli na dwory i patrzyli na Rāghavę.

Verse 5

पदातिं वर्जितच्छत्रं रामं दृष्ट्वा जनास्तदा।ऊचुर्बहुविधा वाच श्शोकोपहतचेतसः।।।।

Widząc Rāmę idącego pieszo, bez królewskiego parasola, ludzie, serca uderzone przez żal, wtedy wypowiedzieli wiele rodzajów słów.

Verse 6

यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत्।तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः।।।।

Tego, którego gdy wyruszał, podążał potężny czterostopniowy orszak, teraz, gdy idzie sam, tylko Lakṣmaṇa podąża za nim, razem z Sītā.

Verse 7

ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामिनां चैव कामदः।नेच्छत्येवानृतं कर्तुं पितरं धर्मगौरवात्।।।।

Choć dobrze zna rozkosze królewskiej pomyślności i spełnia pragnienia tych, którzy o nie proszą, Rāma, z czci dla dharmy, nie pragnie sprawić, by jego ojciec złamał swoje słowo.

Verse 8

या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि।तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः।।।।

Tę, której nawet istoty wędrujące po niebie nie mogły dawniej ujrzeć - dziś ludzie idący królewskim traktem mogą oglądać tę właśnie Sītę.

Verse 9

अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम्।वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यन्त्याशु विवर्णताम्।।।।

Sītā, przywykła do pachnących olejków i czerwonej pasty sandałowej, będzie teraz stawiać czoła deszczowi, upałowi i zimnu, które szybko pozbawią ją blasku cery.

Verse 10

अद्य नूनं दशरथस्सत्त्वमाविश्य भाषते।न हि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति।।।।

Z pewnością dziś Daśaratha przemawia jakby opętany przez jakąś mroczną siłę; król bowiem nie powinien wygnać swego ukochanego syna.

Verse 11

निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद्विप्रवासनम्।किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम्।।।।

Jakże nawet syn pozbawiony cnót mógłby zostać zesłany na wygnanie? O ileż mniej Rāma, który swym samym postępowaniem zdobył cały ten świat.

Verse 12

अनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमश्शमः।राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम्।।।।

Nienaruszalność, współczucie, nauka, szlachetny charakter, powściągliwość zmysłów i wewnętrzny spokój, te sześć cnót przyozdabia Rāghavę, najdoskonalszego z ludzi.

Verse 13

तस्मात्तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः।औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसङ्क्षयात्।।।।

Dlatego z powodu krzywdy wyrządzonej jemu, ludzie są boleśnie udręczeni, jak istoty wodne latem, gdy wody wysychają.

Verse 14

पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः।मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः।।।।

Gdy on, pan świata, cierpi, cały świat cierpi wraz z nim; jak drzewo dające kwiaty i owoce upada, gdy uderzy się w jego korzeń.

Verse 15

मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः।पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः।।।।

On, promienny, sama istota dharmy, jest istotnie korzeniem ludzkości; inni ludzie są jak jego kwiaty, owoce, liście i gałęzie.

Verse 16

ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्य स्सहबान्धवाः।गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः।।।।

Pójdźmy, jak Lakṣmaṇa, śpiesznie za Rāghavą, dokądkolwiek kroczy, wraz z naszymi żonami i krewnymi, którąkolwiek drogą podąża.

Verse 17

उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च।एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम्।।।।

Porzucając nasze ogrody, nasze pola i nasze domy, dzieląc jedną i tę samą trwogę i radość, pójdźmy za sprawiedliwym Rāmą.

Verse 18

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।।।

Niech Kaikeyī przejmie domy, które opuszczamy, domów, których dziedzińce są zrujnowane, których ukryte skarby zostały wykopane, których bogactwo i zboże zostały zabrane, i które są całkowicie ogołocone. Niech leżą pokryte kurzem, opuszczone przez bogów, zadeptane przez szczury i pokryte ich norami; bez wody i bez dymu kuchennego, niezmieciony, z ofiarami, czcią, mantrami, ofiarami ogniowymi i recytacjami zamilkłymi, jak domy złamane przez głód, usiane rozbitymi naczyniami.

Verse 19

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Niech Kaikeyī przejmie domy, które opuszczamy, domów, których dziedzińce są zrujnowane, których ukryte skarby zostały wykopane, których bogactwo i zboże zostały zabrane, i które są całkowicie ogołocone. Niech leżą pokryte kurzem, opuszczone przez bogów, zadeptane przez szczury i pokryte ich norami; bez wody i bez dymu kuchennego, niezmieciony, z ofiarami, czcią, mantrami, ofiarami ogniowymi i recytacjami zamilkłymi, jak domy złamane przez głód, usiane rozbitymi naczyniami.

Verse 20

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Niech wszystkie bestie z kłami opuszczą swoje nory, a ptaki i zwierzęta swoje górskie zbocza; niech słonie i lwy, przerażone grozą naszej obecności, porzucą swoje lasy. Wtedy niech wejdą w to, co po nas zostało, i opuszczą miejsca, które teraz zamieszkujemy.

Verse 21

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः।।2.33.18।।रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च।।2.33.19।।अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च।।2.33.20।।दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्।।2.33.21।।

Niech Kaikeyī, wraz ze swym synem i krewnymi, obejmie tę krainę pełną węży, bestii i ptaków, stworzeń żywiących się trawą, mięsem i owocami. Co do nas, wszyscy będziemy mieszkać zadowoleni w lesie wraz z Rāghavą.

Verse 22

वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः।अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम्।।।।

Gdziekolwiek Rāghava idzie, niech ten sam las będzie naszym miastem; a miasto, opuszczone przez nas, niech zamieni się w las.

Verse 23

बिलानि दंष्ट्रिण स्सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः।त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजास्सिंहा वनानि च।।।।अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च।

Niech wszystkie bestie z kłami opuszczą swoje nory, a ptaki i zwierzęta swoje górskie zbocza; niech słonie i lwy, przerażone grozą naszej obecności, porzucą swoje lasy. Wtedy niech wejdą w to, co po nas zostało, i opuszczą miejsca, które teraz zamieszkujemy.

Verse 24

तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम्।।।।प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः।।।।

Niech Kaikeyī, wraz ze swym synem i krewnymi, obejmie tę krainę pełną węży, bestii i ptaków, stworzeń żywiących się trawą, mięsem i owocami. Co do nas, wszyscy będziemy mieszkać zadowoleni w lesie wraz z Rāghavą.

Verse 25

तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम्।।2.33.24।।प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः।।2.33.25।।

Niech Kaikeyī, wraz ze swym synem i krewnymi, obejmie tę krainę pełną węży, bestii i ptaków, stworzeń żywiących się trawą, mięsem i owocami. Co do nas, wszyscy będziemy mieszkać zadowoleni w lesie wraz z Rāghavą.

Verse 26

इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः।शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम्।।।।

Tak Rāma usłyszał wiele rodzajów słów wypowiedzianych przez różnych ludzi; jednak nawet po usłyszeniu ich, jego umysł nie odwrócił się od swojej postanowienia.

Verse 27

स तु वेश्म पितुर्दूरात्कैलासशिखरप्रभम्।अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः।।।।

Lecz ten o prawej duszy, potężny jak pijany słoń, zbliżył się do pałacu swego ojca, który z daleka lśnił jak szczyt góry Kailāsa.

Verse 28

विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्।ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः।।।।

Wchodząc do królewskiego pałacu obsługiwanego i strzeżonego przez dobrze zdyscyplinowanych wojowników, ujrzał Sumantrę stojącego niedaleko, przygnębionego.

Verse 29

प्रतीक्षमाणोऽपि जनं तदार्तमनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ।जगाम रामः पितरं दिदृक्षुःपितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः।।।।

Chociaż widział ludzi wtedy w udręce, Rāma nie okazał własnego cierpienia; jakby uśmiechając się, poszedł zobaczyć się z ojcem, zdecydowany wykonać polecenie ojca we właściwy sposób.

Verse 30

तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मारामो गमिष्यन्वनमार्तरूपम्।व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रंपितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम्।।।।

Wtedy, po raz pierwszy, wielkoduszny Rāma, potomek Ikṣvāku, wyruszając do lasu z twarzą naznaczoną smutkiem, zatrzymał się na widok Sumantry, aby swoje przybycie oznajmić ojcu.

Verse 31

पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलःवनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः।स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवीन्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे।।।।

Lecz Rāghava, oddany dharmie i stanowczo postanowiony wejść do lasu w posłuszeństwie rozkazowi ojca, ujrzawszy Sumantrę, rzekł: 'Zawiadom króla o moim przybyciu.'