
त्रयस्त्रिंशः सर्गः · Civic Lament and Rama’s Dutiful Approach to Daśaratha
अयोध्याकाण्ड
இந்த ஸர்கத்தில் ராமன், லக்ஷ்மணன் மற்றும் சீதையுடன் சேர்ந்து பிராமணர்களுக்கு தானம் செய்து, வனவாசத்தை சடங்கு-ஒழுங்கும் சமூகக் கடமையும் நிறைந்த தர்மச் செயல் எனக் கருதி தசரதனைச் சந்திக்கப் புறப்படுகிறான். சீதை இரு சகோதரர்களின் ஆயுதங்களுக்கு மலர்மாலைகள் அணிவிக்கிறாள்—இது இல்லற-புனிதச் சைகையாக, ஆயுதங்களை வெற்றிக்கான கருவிகளாக அல்ல, கடமை நிறைவேற்றும் தர்ம சாதனங்களாக மறுபொருள் அளிக்கிறது. நகரத் தெருக்கள் மக்கள் கூட்டத்தால் நெரிசலாகி செல்ல முடியாதபடி ஆகின்றன; குடிமக்கள் மாடிகளிலும் கூரைகளிலும் ஏறி பார்க்கிறார்கள்—ராமன் கால்நடையாக, குடை (சத்திரம்) இன்றி—அரச மரபின் இந்தத் தலைகீழ் நிலை அவர்களை உலுக்குகிறது. தசரதன் ஏதோ மயக்கத்தில் வனவாசம் பேசுகிறான்; உலகைத் தன் நற்குணங்களால் ‘வென்ற’ அன்புப் புதல்வனை அரசன் எப்படி நாடு கடத்த முடியும் என்று அவர்கள் புலம்புகின்றனர். அவர்கள் ராமனின் ஷட்குணங்களைச் சொல்கிறார்கள்—அஹிம்சை, கருணை, கல்வி, நல்லொழுக்கம், தமம், ஆத்மசம்யமம்—அவரை தர்மத்தின் சாரமாகவும் மனிதகுலத்தின் வேராகவும் கருதுகிறார்கள்; சமூகம் அந்த வேரின் கிளை-கனி போன்றது எனப் புகழ்கிறார்கள். அவர்களின் துயரம் வறட்சியில் நீர்வாழ் உயிர்களின் தவிப்பு, வேரறுக்கப்பட்ட மரத்தின் வீழ்ச்சி போன்ற உவமைகளாக விரிகிறது; இறுதியில் வீடுகளைத் துறந்து ராமனைத் தொடர்ந்து வனத்திற்கே செல்லத் தயாராகிறார்கள்—நகரமும் காடும் நெறியியல் நிலப்பரப்புகளாக இடம் மாறுவது போல. ராமன் இவ்வார்த்தைகளை கேட்டும் அசையாமல் அரண்மனைக்குள் நுழைந்து, மனம் தளர்ந்த சுமந்திரனைப் பார்க்கிறான். தன் வருகையை அரசனுக்கு அறிவிக்குமாறு அவனை ஆணையிட்டு, அமைதியும் கடமைநிலையும் காத்தபடி தசரதன் முன்னே செல்ல உறுதியாக நிற்கிறான்.
Verse 1
दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु ।जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ ॥१॥
வைதேஹியுடன் சேர்ந்து பிராமணர்களுக்கு மிகுந்த செல்வத்தைத் தானமாக அளித்த பின், இரு ராகவர்கள் சீதையுடன் தந்தையைத் தரிசிக்கப் புறப்பட்டனர்.
Verse 2
ततो गृहीते दुष्प्रेक्षे त्वशोभेतां तदायुधे ।मालादामभिराबद्धे सीतया समलङ्कृते ॥२॥
பின்னர் எடுத்துக் கொள்ளப்பட்ட அந்தக் கண்கவர் இரு ஆயுதங்களும் மேலும் ஒளிவிட்டன—சீதையால் மலர்மாலைகளும் மலர்தொடர்களும் கட்டி அலங்கரிக்கப்பட்டதால்।
Verse 3
ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च ।अधिरुह्य जनश्श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत् ॥३॥
பின்னர் செல்வமிக்க நகர்மக்கள் அரண்மனைகள், மாளிகைகள், உயர்ந்த மாடமுனைகள் ஆகியவற்றில் ஏறி, உள்ளத்தில் கனத்த துயருடன் சோகமயமான உதாசீன பார்வையால் நோக்கினர்.
Verse 4
न हि रथ्याः स्म शक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः ।आरुह्य तस्मात्प्रासादान् दीनाः पश्यन्ति राघवम् ॥४॥
மக்களால் நிரம்பிய தெருக்கள் செல்ல இயலாதவையாக இருந்தன; ஆகவே துயரால் தளர்ந்த மக்கள் மாளிகைகளில் ஏறி ராகவனை நோக்கினர்.
Verse 5
पदातिं वर्जितच्छत्रं रामं दृष्ट्वा जनास्तदा ।ऊचुर्बहुविधा वाच श्शोकोपहतचेतसः ॥५॥
அப்போது அரசக் குடையின்றி கால்நடையாக இருந்த ராமனைப் பார்த்த மக்கள், துயரால் நெஞ்சம் நொறுங்கி, பலவகைச் சொற்களை உரைத்தனர்.
Verse 6
यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत् ।तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः ॥६॥
ஒருகாலத்தில் அவர் புறப்பட்டால் மகத்தான நால்வகைச் சேனை பின்தொடர்ந்தது; இன்று அவர் தனியே செல்கையில், சீதையுடன் இலக்குமணன் மட்டுமே அவரைத் தொடர்ந்து செல்கிறான்।
Verse 7
ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामिनां चैव कामदः ।नेच्छत्येवानृतं कर्तुं पितरं धर्मगौरवात् ॥७॥
அரசாட்சியின் இன்பரசத்தை நன்கு அறிந்தவனாகவும், மக்களின் விருப்பங்களை நிறைவேற்ற வல்லவனாகவும் இருந்தாலும், தர்மத்தின் பெருமையை மதித்து ராமன் தந்தையை வாக்கு பொய்யாக்க விரும்பவில்லை.
Verse 8
या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि ।तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ॥८॥
முன்னொரு காலத்தில் ஆகாயத்தில் உலாவும் உயிர்களாலும் காண இயலாதவளான அந்த சீதையை, இன்று அரசவீதியில் நடக்கும் மக்கள் காண்கிறார்கள்.
Verse 9
अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम् ।वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यन्त्याशु विवर्णताम् ॥९॥
மணமுள்ள அங்கராகத்திற்கு பழகியவளும் செங்கந்தனச் சாந்தம் பூசுபவளுமான சீதையை, இனி மழை, வெப்பம், குளிர் ஆகியவை விரைவில் நிறமழியச் செய்யும்.
Verse 10
अद्य नूनं दशरथस्सत्त्वमाविश्य भाषते ।न हि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति ॥१०॥
இன்று தசரதன் ஏதோ தமஸான ஆவேசத்தால் ஆட்கொள்ளப்பட்டவனெனப் பேசுகிறான்; ஏனெனில் ஒரு அரசன் தன் அன்புப் புதல்வனை நாடுகடத்தல்/வனவாசம் செய்யத் தகுதியுடையவன் அல்ல.
Verse 11
निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद्विप्रवासनम् ।किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ॥११॥
குணமற்ற மகனுக்கே கூட நாடுகடத்தல் எவ்வாறு ஏற்படும்? அப்படியிருக்க, தம் நன்னடத்தையாலேயே இவ்வுலகமெங்கும் மனங்களை வென்ற ராகவ ராமரை எவ்வாறு வனவாசம் அனுப்பலாம்?
Verse 12
अनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमश्शमः ।राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम् ॥१२॥
அஹிம்சை, கருணை, கல்வி, நல்லொழுக்கம், இந்திரியக் கட்டுப்பாடு, உள்ளமைதி—இவ்வாறு ஆறு குணங்கள் மனிதர்களில் சிறந்த ராகவனை அலங்கரிக்கின்றன.
Verse 13
तस्मात्तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः ।औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसङ्क्षयात् ॥१३॥
ஆகையால் அவருக்கு (ராமருக்கு) ஏற்பட்ட துன்பத்தால் மக்கள் மிகுந்த வேதனையில் உள்ளனர்—கோடையில் நீர் வற்றினால் நீர்வாழ் உயிர்கள் துடிப்பதுபோல்.
Verse 14
पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः ।मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ॥१४॥
உலகத்திற்குத் தலைவனான ராமருக்கு துன்பம் வந்தால், உலகமெல்லாம் துன்புறுகிறது; வேர் தாக்கப்பட்டால் மலரும் கனியும் கொண்ட மரம் சாய்வதுபோல்.
Verse 15
मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः ।पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः ॥१५॥
மகத்தான ஒளியுடன், தர்மத்தின் சாரமாக இருப்பவர் அவரே மனிதர்களின் வேர்; மற்றவர்கள் அதன் மலர், கனி, இலை, கிளைகள் போன்றவர்கள்.
Verse 16
ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्य स्सहबान्धवाः ।गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः ॥१६॥
இலக்குமணனைப் போல நாமும் விரைந்து, மனைவியருடனும் உறவினருடனும் சேர்ந்து, ராகவன் எந்த வழியில் செல்கிறானோ அந்த வழியிலேயே அவனைப் பின்தொடர்வோம்।
Verse 17
उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च ।एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम् ॥१७॥
தோட்டங்களையும் வயல்களையும் வீடுகளையும் விட்டுவிட்டு, ஒரே துயரும் இன்பமும் பகிர்ந்து, தர்மநிஷ்டனான ராமனை நாம் பின்தொடர்வோம்।
Verses 18-21
समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च ।उपात्त धनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ॥१८॥रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः ।मूषकैःपरिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च ॥१९॥अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च ।प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ॥२०॥दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च ।अस्मात्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम् ॥२१॥
நாம் கைவிட்ட அந்த வீடுகள்—மறைந்திருந்த நிதிகள் தோண்டி எடுக்கப்பட்டு, முற்றங்கள் சிதைந்து, செல்வமும் தானியமும் எடுத்துச் செல்லப்பட்டு, எல்லாவற்றிலும் சாரமற்றதாகி; தூசியில் மூடப்பட்டு, தேவர்களால் கைவிடப்பட்டு; எலிகள் ஓடித் திரிந்து அவற்றின் வளைகளால் நிரம்பி; நீரும் சமையலறை புகையும் இல்லாமல், துடைப்பும் சுத்தமும் இன்றி; பலி, பூஜை, மந்திரம், ஹோமம், ஜபம் அனைத்தும் மௌனமாய்—பஞ்சத்தால் உடைந்த வீடுகளைப் போல, உடைந்த பாத்திரங்கள் சிதறிக் கிடக்க—அத்தகைய இல்லங்களை கைகேயியே ஏற்றுக்கொள்ளட்டும்।
Verse 22
वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः ।अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ॥२२॥
ராகவன் செல்லும் அந்த வனம் நகரமாகவே ஆகட்டும்; நாங்கள் கைவிட்ட இந்த நகரம் வனமாக மாறட்டும்।
Verse 23
बिलानि दंष्ट्रिण स्सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः ।त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजास्सिंहा वनानि च ॥२३॥अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च ।
அனைத்து கூர்பற்கள் உடைய விலங்குகள் தங்கள் குகைகளை விட்டுவிடட்டும்; மலைச்சரிவுகளில் வாழும் மிருகங்களும் பறவைகளும் இடம் பெயரட்டும். எங்கள் இருப்பால் உண்டாகும் அச்சத்தால் பயந்து யானைகளும் சிங்கங்களும் வனங்களையும் விட்டு விலகட்டும். நாம் கைவிடும் நகரத்திற்குள் அவர்கள் வந்து சேரட்டும்; இப்போது நாம் வாழும், சேவிக்கப்படும் இடங்களை அவர்கள் விட்டு விடட்டும்।
Verses 24-25
तृणमांस फलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ॥२४॥प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः ।राघवेण वने सर्वे वयं वत्स्याम निर्वृताः ॥२५॥
புல், மாமிசம், பழம் உண்ணும் உயிர்களால் நிறைந்ததும், பாம்புகள், வனவிலங்குகள், பறவைகள் சூழ்ந்ததுமான இந்த நாட்டை கைகேயி தன் மகனும் உறவினரும் உடன் கைப்பற்றட்டும். நாங்கள் அனைவரும் ராகவனுடன் வனத்தில் வாழ்வோம்—மனநிறைவுடனும் அமைதியுடனும்।
Verse 26
इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः ।शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥२६॥
இவ்வாறு பலரால் சொல்லப்பட்ட பலவகைச் சொற்களை ராமன் கேட்டான்; கேட்டபின்பும் அவன் மனம் தன் உறுதியிலிருந்து சிறிதும் சாயவில்லை।
Verse 27
स तु वेश्म पितुर्दूरात्कैलासशिखरप्रभम् ।अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ॥२७॥
தர்மாத்மாவும் மதயானை போன்ற வீரத்தையும் உடைய ராமன், தொலைவில் கைலாசச் சிகரம் போல் ஒளிரும் தந்தையின் அரண்மனை நோக்கி முன்னே சென்றான்।
Verse 28
विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम् ।ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ॥२८॥
ஒழுக்கமிக்க வீரர்கள் நிறைந்த அரசமாளிகையில் நுழைந்து, அருகிலேயே நின்றிருந்த துயருற்ற சுமந்திரனை அவர் கண்டான்।
Verse 29
प्रतीक्षमाणोऽपि जनं तदार्त मनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ ।जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ॥२९॥
அப்போது மக்கள் துயருற்றிருந்தாலும் ராமன் தன் வேதனையை வெளிப்படுத்தவில்லை; புன்னகை பூத்தவன் போல, தந்தையைப் பார்க்கவும் தந்தையின் ஆணையை முறையாக நிறைவேற்றவும் அவன் சென்றான்।
Verse 30
तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा रामो गमिष्यन्वनमार्तरूपम् ।व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ॥३०॥
அப்போது முதன்முறையாக இக்ஷ்வாகு குலநந்தனனான மகாத்மா ஸ்ரீராமன், துயரச்சாயை படிந்த முகத்துடன் வனத்திற்குச் செல்லத் தயாரானான். அச்சமயம் சுமந்திரனைப் பார்த்தவுடன் சிறிது நேரம் நின்றான்; தன் வருகையை மகாத்மையான தந்தைக்கு அறிவிக்கச் செய்வதற்காகவே.
Verse 31
पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलः वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः ।स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवी न्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे ॥३१॥
தந்தையின் ஆணையினால் தர்மபராயணனான ராகவன் வனப்பிரவேசத்தில் உறுதியான தீர்மானம் கொண்டிருந்தான். சுமந்திரனைப் பார்த்து, “என் வருகையை அரசருக்கு அறிவி” என்று கூறினான்.
The civic community confronts the legitimacy of exiling Rāma: they argue a king should not banish a beloved son and interpret the decree as moral disorder, while Rāma models obedience to paternal command without retaliatory speech or public agitation.
Dharma is portrayed as stabilizing social reality: Rāma’s inner restraint and steadfastness become the ‘root’ sustaining the world, and public speech functions as ethical testimony that virtue—especially self-control and compassion—grounds legitimate authority.
Ayodhyā’s royal road and palace spaces frame the public spectacle; the forest is reimagined as an alternative ‘city’ for the loyal populace; Mount Kailāsa is invoked as a simile for the palace’s splendor, and domestic ritual markers (cchatra, garlands, offerings) signal cultural order under strain.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.