Later Section (Uttara Khanda)

ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭକ୍ତି‑ଆଚାର ଓ ତୀର୍ଥ‑ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରଧାନ ଭାଗ। ଏଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ଭକ୍ତିକୁ ବେଦସମ୍ମତ ପ୍ରାମାଣ୍ୟବୋଧ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ଧର୍ମାଚରଣ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରି, ତୀର୍ଥସେବା, ବ୍ରତପାଳନ ଏବଂ ଦାନଧର୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ମୋକ୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ଉପାୟ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି। ଆରମ୍ଭ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଗ୍ରନ୍ଥ ନିଜକୁ ପରମ୍ପରା‑ଶୃଙ୍ଖଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥାପିତ କରେ—ସୂତ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରତି ଉପଦେଶକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳାଚରଣ, ଗୁରୁ‑ଶିଷ୍ୟଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅଧିକାର‑ପରମ୍ପରା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ସହିତ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଷୟସୂଚୀର ସଙ୍କେତ ମିଳେ। ତୀର୍ଥ‑ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥ—ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ପ୍ରୟାଗ, ହରିଦ୍ୱାର, ମଥୁରା, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ସେତୁବନ୍ଧ/ରାମେଶ୍ୱର, ଗୟା ଆଦି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା। କାଳପବିତ୍ରତାରେ କାର୍ତ୍ତିକ‑ମାଘ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଏକାଦଶୀ‑ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ, ଗ୍ରହଣ ଓ ଯୋଗମାନଙ୍କ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦାନର ନୀତି, ବିଧି ଓ ଫଳଶ୍ରୁତି ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦିଏ। ବୈଷ୍ଣବ ପରିଚୟଚିହ୍ନ (ଶଙ୍ଖ‑ଚକ୍ର), ସ୍ତୋତ୍ର‑ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଉମା‑ମହେଶ ସମ୍ବାଦସଂଲଗ୍ନ ସହସ୍ରନାମ‑ସ୍ତୁତି ଭକ୍ତିସାଧନକୁ ଦୃଢ଼ କରେ। ତତ୍ତ୍ୱତଃ ନାମସ୍ମରଣ, ଦର୍ଶନ (ବିଶେଷତଃ ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ) ଓ ବ୍ରତ—ଏହି ସବୁକୁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ସୁଲଭ ମୋକ୍ଷୋପାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇ, ପାପନାଶ ଓ ବିଷ୍ଣୁ‑ସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୁନଃପୁନଃ ଘୋଷିତ ହୁଏ।