Adhyaya 162: The Efficacy and Merit of Cakra-tīrtha

Verse 1

अथ चक्रतीर्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्‍धरे ॥ चक्रतीर्थे पुरावृत्तं मथुरायास्तथोत्तरे ॥

ഇപ്പോൾ ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വസുന്ധരേ, ഞാൻ വീണ്ടും മറ്റൊരു വൃത്താന്തം പറയുന്നു; കേൾക്കുക—മഥുരയുടെ വടക്കുള്ള ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ പണ്ടുകാലത്ത് സംഭവിച്ചതിനെക്കുറിച്ച്.

Verse 2

महागृहॊदयम् नाम जम्बूद्वीपस्य भूषणम् ॥ तस्मिन् पुरवरे दिव्ये ब्राह्मणो वसते शुभे

‘മഹാഗൃഹോദയം’ എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ട്; അത് ജംബൂദ്വീപിന്റെ ഭൂഷണമെന്നു വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ദിവ്യവും ശുഭവും ആയ ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ വസിക്കുന്നു.

Verse 3

स कन्यां पुत्रम् आदाय ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ शालिग्रामं महापुण्यम् अगच्छद् ब्राह्मणोत्तमः

വേദങ്ങളിൽ പാരംഗതനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ മകളെയും മകനെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് മഹാപുണ്യകരമായ ശാലിഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി; അവൻ ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ ആയിരുന്നു.

Verse 4

तत्रासौ वासम् अकरोत् पुण्यसेवी जितेन्द्रियः ॥ तीर्थसेवी तथा स्नायी देवतादर्शने रतः

അവിടെ അവൻ താമസമാക്കി—പുണ്യാചരണത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ, ഇന്ദ്രിയജയിയായവൻ; തീർത്ഥസേവയിൽ ഏർപ്പെട്ട്, നിത്യസ്നാനം ചെയ്ത്, ദേവദർശനത്തിൽ ആസക്തനായി.

Verse 5

तत्र सिद्धेन संवासो ब्राह्मणस्याभवत्तदा ॥ स सिद्धो वसते नित्यं कल्पग्रामे च सर्वदा

അപ്പോൾ അവിടെ ആ ബ്രാഹ്മണന് ഒരു സിദ്ധനോടൊപ്പം സഹവാസം ഉണ്ടായി. ആ സിദ്ധൻ നിത്യമായി—എപ്പോഴും—കൽപഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 6

गच्छेत्स सर्वकालं तु शालिग्रामे वसुन्धरे ॥ स तेन सह सङ्गत्य कान्यकुब्जनिवासिना

ഹേ വസുന്ധരേ! അവൻ എല്ലാകാലവും ശാലിഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുമായിരുന്നു. കാന്യകുബ്ജനിവാസിയായ അവനെ കണ്ടുമുട്ടി, അവനോടൊപ്പം സാംഗത്യത്തിൽ ചേർന്നു.

Verse 7

कल्पग्रामविभूतिं च नित्यकालम् अवर्णयत् ॥ कल्पग्रामविभूतिं च श्रुत्वा स मुनिसत्तमः

അവൻ നിത്യകാലം കൽപഗ്രാമത്തിന്റെ വിഭൂതി വർണ്ണിച്ചു. കൽപഗ്രാമത്തിന്റെ വിഭൂതി കേട്ട് ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ (ആകർഷിതനായി).

Verse 8

गमने बुद्धिरुत्पन्ना ततः सिद्धमयाचत ॥ मित्रत्वं वर्त्तते सिद्ध नयस्वात्मनिवेशने

അവനിൽ പോകുവാനുള്ള നിശ്ചയബുദ്ധി ഉദിച്ചു. തുടർന്ന് അവൻ സിദ്ധനോട് അപേക്ഷിച്ചു— “ഹേ സിദ്ധാ, നമ്മുടെ ഇടയിൽ സൗഹൃദമുണ്ട്; എന്നെ നിന്റെ സ്വന്തം നിവാസസ്ഥാനത്തിലേക്ക് നയിക്കൂ।”

Verse 9

ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सिद्धो वचनमब्रवीत् ॥ तत्र सिद्धा हि गच्छन्ति तेन तत्र गतिर्भवेत्

ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സിദ്ധൻ പറഞ്ഞു— “അവിടെ സിദ്ധന്മാർ തീർച്ചയായും പോകുന്നു; അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലത്തേക്കുള്ള പ്രവേശനവും ഗമനവും സാധ്യമാകുന്നു।”

Verse 10

दक्षिणे तु करे गृह्य ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥ वामे चैव करे गृह्य तस्य पुत्रं महामतिम्

വലങ്കയ്യിൽ വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പിടിച്ച്, ഇടങ്കയ്യിൽ അവന്റെ മഹാമതിയായ പുത്രനെയും പിടിച്ച്…

Verse 11

उत्पपात तदा सिद्धो गृहीत्वा ब्राह्मणोत्तमौ ॥ कल्पग्रामे तु तौ मुक्तौ पितापुत्रौ वसुन्धरे

അപ്പോൾ സിദ്ധൻ ആ രണ്ടു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും പിടിച്ച് ഉയർന്ന് ചാടി. ഹേ വസുന്ധരേ, കല്പഗ്രാമത്തിൽ അവൻ പിതാവിനെയും പുത്രനെയും അവിടെ വിട്ടയച്ചു।

Verse 12

तत्र तौ वसतो नित्यं कल्पग्रामे द्विजोत्तमौ ॥ तत्र कालेन महता रुग्देहे चाभवत्तदा ॥

അവിടെ കല്പഗ്രാമത്തിൽ ആ രണ്ടു ദ്വിജോത്തമർ നിത്യമായി വസിച്ചു. ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശരീരത്തിൽ രോഗം ഉദിച്ചു।

Verse 13

रुजा तु पीड्यमानः स दशमीं च दशां गतः ॥ मर्तुकामो द्विजवरो निरीक्ष्य सुतमुत्तमम् ॥

വേദനയാൽ അത്യന്തം പീഡിതനായി അവൻ ദശമാവസ്ഥയിൽ എത്തി. മരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ ഉത്തമപുത്രനെ നോക്കി।

Verse 14

उवाच पुत्रं धर्मात्मा मरणे समुपस्थिते ॥ गङ्गातीरे च मां पुत्र नय त्वं मा विलम्बय ॥

മരണം അടുത്തപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവ് പുത്രനോട് പറഞ്ഞു— “മകനേ, എന്നെ ഗംഗാതീരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോ; വൈകിക്കരുത്।”

Verse 15

तेन पुत्रेण नीतोऽसौ गङ्गातीरे महामुनिः ॥ रुरोद पुत्रस्तु तदा पितृस्नेहसमन्वितः ॥

ആ പുത്രൻ കൊണ്ടുപോയപ്പോൾ മഹാമുനി ഗംഗാതീരത്തെത്തി. അപ്പോൾ പിതൃസ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞ പുത്രൻ കരഞ്ഞു।

Verse 16

वेदाध्ययनशीलः स पितृभक्त्या नियन्त्रितः ॥ वसतस्तस्य वै तत्र कालो जातो महामतेः ॥

അവൻ വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരതനായി, പിതൃഭക്തിയാൽ നിയന്ത്രിതനായിരുന്നു. അവിടെ താമസിക്കുമ്പോൾ ആ മഹാമനസ്സിന്റെ നിശ്ചിതകാലം എത്തി।

Verse 17

कल्पग्रामे तदा सिद्धस्तस्य कन्या सुमध्यमा ॥ वरमन्वेषयन्ती सा न प्राप्तस्तु तया मतः ॥

അപ്പോൾ കല്പഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സിദ്ധൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ സുമധ്യമയായ പുത്രി വരനെ അന്വേഷിച്ചു, എന്നാൽ അവൾ ആഗ്രഹിച്ച വരൻ ലഭിച്ചില്ല।

Verse 18

कदाचिद्देवयोगेन कान्यकुब्जनिवासिनः ॥ गृहे प्रविष्टो विप्रः स भोजनार्थं महामतिः ॥

ഒരു വേള ദൈവയോഗത്താൽ ആ മഹാമതി ബ്രാഹ്മണൻ ഭോജനാർത്ഥം കാന്യകുബ്ജനിവാസിയുടെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 19

दिव्यज्ञानॆन तं ज्ञात्वा पूजयामास तं द्विजः ॥ पूजयित्वा यथान्यायं कन्यां तस्मै ददौ तदा ॥

ദിവ്യജ്ഞാനത്താൽ അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ആ ദ്വിജൻ അവനെ പൂജിച്ചു. യഥാന്യായം പൂജിച്ച ശേഷം തന്റെ കന്യയെ അവനു നൽകി।

Verse 20

श्वशुरस्य गृहे नित्यं भोजनं कुरुते द्विजः ॥ वसते पितृसन्निध्ये प्रतिचारी स पुत्रकः ॥

ശ്വശുരന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ആ ദ്വിജൻ നിത്യവും ഭോജനം ചെയ്യുന്നു. ആ പുത്രൻ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം സേവിച്ചു വസിക്കുന്നു।

Verse 21

काले भगवतस्तस्य अतिक्षीणः पिता तदा ॥ तं दृष्ट्वा क्षीणतां प्राप्तं श्वशुरं पर्यपृच्छत ॥

കാലക്രമത്തിൽ അവന്റെ ഭഗവദ്ഭാവമുള്ള പിതാവ് അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചു. ക്ഷീണിച്ച ശ്വശുരനെ കണ്ടു അവൻ ആദരത്തോടെ ചോദിച്ചു।

Verse 22

स्वामिन् पितुर्मे मरणं भविष्यति वदस्व माम् ॥ जामातृवचनं श्रुत्वा प्रहस्य श्वशुरोऽब्रवीत् ॥

“സ്വാമിൻ, എന്റെ പിതാവിന് മരണം സംഭവിക്കുമോ—എനിക്ക് പറയുക.” ജാമാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശ്വശുരൻ ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു।

Verse 23

शूद्रान्नं भक्षितं तेन नित्यकालं द्विजोत्तम ॥ तस्य चाहारदोषेण मृत्युर् दूरं गतः पितुः ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അവൻ നിത്യകാലം ശൂദ്രാന്നം ഭുജിക്കുന്നു; ആ ആഹാരദോഷം മൂലം പിതാവിന്റെ മരണം ദൂരത്തേക്ക് (വൈകി) പോയിരിക്കുന്നു.

Verse 24

पादयोर्विद्यते तच्च शूद्रान्नं च पितुस्तव ॥ जान्वोरूर्ध्वे न विद्येत शूद्रान्नं च द्विजोत्तम ॥

ആ ശൂദ്രാന്നം നിന്റെ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഉണ്ട്; എന്നാൽ മുട്ടിന് മുകളിലേക്ക്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ശൂദ്രാന്നം ഇല്ല.

Verse 25

शूद्रान्नेन विहीनस्य तस्य मृत्युर् भविष्यति ॥ श्वशुरस्य वचस्तस्य पितुरग्रे न्यवेदयत् ॥

അവൻ ശൂദ്രാന്നം ഇല്ലാതെ വഞ്ചിതനായാൽ അവനു മരണം സംഭവിക്കും. ആ ശ്വശുരന്റെ വാക്ക് അവൻ പിതാവിന്റെ മുമ്പിൽ അറിയിച്ചു.

Verse 26

तस्य पुत्रस्य वचनं श्रुत्वात्मानं विगर्हयत् ॥ ततः प्रभाते विमले उदिते च दिवाकरे ॥

പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ സ്വയം തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് നിർമ്മലമായ പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ,

Verse 27

पितुः समीपात्स गतः श्वशुरस्य निवेशनम् ॥ गते पुत्रे पिता तस्य रुजा त्वत्यन्तपीडितः ॥

അവൻ പിതാവിന്റെ സമീപം വിട്ട് ശ്വശുരന്റെ വസതിയിലേക്കു പോയി. പുത്രൻ പോയശേഷം അവന്റെ പിതാവ് കടുത്ത വേദനയിൽ അത്യന്തം പീഡിതനായി.

Verse 28

सन्निधावुपलं दृष्ट्वा गृहीतं तेन तत्पदा ॥ चूर्णयामास तौ पादौ पीडया मोहितो द्विजः ॥

അടുത്തൊരു കല്ല് കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത് കാലാൽ എടുത്തു. വേദനയിൽ മോഹിതനായ ആ ദ്വിജൻ തന്റെ ഇരുകാലുകളും ചതച്ചുകളഞ്ഞു.

Verse 29

ततः प्राणान्परित्यज्य गतोऽसौ कालवर्त्तनम् ॥ स्नात्वा भुक्त्वा ततो गत्वा प्रेक्ष्य तं पितरं मृतम् ॥

പിന്നീട് പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ കാലത്തിന്റെ വഴിയിലേക്കു പോയി (അഥവാ മരിച്ചു). കുളിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പിന്നെ ചെന്നു തന്റെ പിതാവിനെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു.

Verse 30

गतसंज्ञं च पितरं दृष्ट्वा स रुरुदे भृशम् ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शास्त्रं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत् ॥

ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട പിതാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം കരഞ്ഞു. ദീർഘനേരം കരഞ്ഞ ശേഷം ശാസ്ത്രം നോക്കി ആലോചിച്ചു.

Verse 31

संस्कारयोग्यता नास्ति इत्येवं पुनरब्रवीत् ॥ सर्पशृङ्गिहतानां च दंष्ट्राविग्रहितस्य च ॥

അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“സംസ്കാരത്തിന് (അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾക്ക്) യോഗ്യതയില്ല.” പാമ്പുകളും ശൃംഗമുള്ള ജീവികളും കൊന്നവരെയും, ദംഷ്ട്രകളാൽ ദേഹം ക്ഷതവിച്ഛേദമായവരെയും കുറിച്ചും പറഞ്ഞു.

Verse 32

आत्मनस्त्यागिनश्चैव आपस्तम्बोऽब्रवीदिदम् ॥ आत्मघाती नरः पापो नरके पच्यते चिरम् ॥

ആത്മത്യാഗിയെക്കുറിച്ച് ആപസ്തംബൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ പാപിയാണ്; അവൻ നരകത്തിൽ ദീർഘകാലം പീഡിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 33

प्रायश्चितं विधीयीत न दद्याच्छोदकक्रियाम् ॥ अहो दैवं सुबलवत्पौरुषं तु निरर्थकम् ॥

പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കണം; എന്നാൽ ഉദകക്രിയ (ജലകർമ്മം) നൽകരുത്. അയ്യോ! ദൈവം അത്യന്തം ബലവാൻ; മനുഷ്യപ്രയത്നം വ്യർത്ഥമെന്നുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 34

तस्य पुत्रो महाभागे गतः श्वशुरमन्दिरम् ॥ तं दृष्ट्वा श्वशुरो दीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥

ഹേ മഹാഭാഗേ! അവന്റെ പുത്രൻ ശ്വശുരഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി. അവനെ ദീനനായി കണ്ട ശ്വശുരൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 35

ब्रह्महत्या तु ते जाता गच्छ त्वं च यथेप्सितम् ॥ श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥

‘നിനക്കു ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു; നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകുക.’ ശ്വശുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജാമാതാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 36

न मया ब्राह्मणवधः कदाचिदपि कारितः ॥ केन दोषेण मे सिद्धं ब्रह्महत्याफलं महत् ॥

‘ഞാൻ ഒരിക്കലും ബ്രാഹ്മണവധം ചെയ്യിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. എങ്കിൽ ഏതു ദോഷം മൂലം എനിക്ക് ബ്രഹ്മഹത്യാഫലം മഹത്തായി നിശ്ചയമായി?’

Verse 37

तेन दोषेण विप्रर्षे ब्रह्महत्याफलं तव ॥ आसन्नशयनाच्चैनं भोजनात्कथनादिषु ॥

‘ഹേ വിപ്രർഷേ! ആ ദോഷം കൊണ്ടുതന്നെ നിനക്കു ബ്രഹ്മഹത്യാഫലം—അവന്റെ അടുത്ത് ശയിച്ചതാൽ, അവനോടൊപ്പം ഭക്ഷിച്ചതാൽ, അവനോടു സംഭാഷണം മുതലായവ ചെയ്തതാൽ.’

Verse 38

संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन् ॥ तस्मान्मम गृहे नास्ति वासस्ते हि द्विजोत्तम ॥

പതിതനോടൊപ്പം സഹവസിച്ചാൽ ഒരു വർഷത്തിനകം തന്നെ മനുഷ്യൻ പതിതനാകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമ, എന്റെ വീട്ടിൽ നിനക്ക് താമസമില്ല.

Verse 39

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥ किं मया वद कर्तव्यं त्वया त्यक्तेन सुव्रत ॥

ശ്വശുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജാമാതാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ സുവ്രത, നിങ്ങൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു; പറയുക, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणः संहितव्रतः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य मथुरां याहि सुव्रत ॥

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വ്രതനിഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സുവ്രത, കല്പഗ്രാമം വിട്ട് മഥുരയിലേക്കു പോകുക.

Verse 41

ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो बहिःस्थाने नित्यं तु वसते द्विजः ॥

പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് അവൻ മഥുരാ നഗരത്തിലെത്തി. ആ ദ്വിജൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് അകന്ന്, പുറത്തുള്ള സ്ഥലത്ത് നിത്യവും താമസിച്ചു.

Verse 42

कन्यापुरनिवासी तु कुशिकोऽयं नराधिपः ॥ तस्य सत्रं नित्यकालं मथुरायां प्रवर्तते ॥

ഈ കുശികൻ എന്ന നരാധിപൻ കന്യാപുരത്തിൽ വസിക്കുന്നു. അവന്റെ നിത്യ സത്രം (യജ്ഞ-ദാന-ഭോജനവിരുന്ന്) മഥുരയിൽ തുടർച്ചയായി നടക്കുന്നു.

Verse 43

द्वेसहस्रे तु विप्राणां तस्य सत्रे च भुञ्जते ॥ ब्राह्मणानां सदोच्छिष्टं ततश्चोद्धरते तु सः ॥

അവന്റെ സത്രത്തിൽ രണ്ടായിരം ബ്രാഹ്മണർ ഭോജനം ചെയ്യുന്നു; തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണർ വിട്ടുപോയ ഉച്ഛിഷ്ടം അവൻ തന്നേ നീക്കുന്നു।

Verse 44

नान्यत्र तव संशुद्धिः कदाचित्पितृघातिनः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य तत्क्षणादेव निःसृतः ॥

‘പിതൃഹന്തനായ നിനക്ക് മറ്റെവിടെയും ഒരിക്കലും ശുദ്ധിയില്ല.’ എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ കല്പഗ്രാമം വിട്ട് അതേ ക്ഷണത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 45

चक्रतीर्थं समासाद्य स्नानं स कुरुते सदा ॥ न भिक्षां कुरुते तत्र भोजनार्थं न गच्छति ॥

ചക്രതീർത്ഥത്തിലെത്തി അവൻ എപ്പോഴും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു; അവിടെ ഭിക്ഷ ചോദിച്ചില്ല, ഭക്ഷണത്തിനായി പുറത്തേക്കും പോയില്ല।

Verse 46

स्वां सुतां चोदयामास गच्छ तां मथुरां पुरीम् ॥ भोजनं गृहीत्वा तत्रैव गच्छ त्वं भर्तृसन्निधौ ॥

അവൻ തന്റെ മകളോട് പറഞ്ഞു—‘മഥുരാ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ നിന്ന് ഭോജനം എടുത്ത് നേരെ ഭർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകുക।’

Verse 47

दिव्यज्ञानें च तदा नित्यं सा भर्तृसन्निधौ ॥ दिने दिने गच्छति सा भर्तृभोजनकारणात् ॥

അപ്പോൾ ദിവ്യജ്ഞാനത്താൽ അവൾ നിത്യവും ഭർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകുമായിരുന്നു—ദിവസംതോറും—ഭർത്താവിന്റെ ഭോജനത്തിനായി.

Verse 48

दिवस्यावसाने तु भोजनं गृहीत्वा गच्छति ॥ भोजनं कुरुते नित्यं प्रियादत्तं वसुन्धरे ॥

ദിവസാവസാനത്തിൽ അവൾ ഭക്ഷണം എടുത്തുകൊണ്ട് പോകുമായിരുന്നു. ഹേ വസുന്ധരേ, പ്രിയൻ നൽകിയ ആഹാരം അവൾ നിത്യവും ഭുജിച്ചു.

Verse 49

पात्रं निःक्षिप्य कुण्डे तु सत्रे वसति सर्वदा ॥ एवं निवसतस्तस्य वर्षार्धं तु गतं तदा ॥

പാത്രം കുണ്ഡത്തിൽ വെച്ച് അവൻ സത്രത്തിൽ എപ്പോഴും വസിച്ചു. ഇങ്ങനെ വസിക്കുമ്പോൾ അപ്പോൾ അർദ്ധവർഷം കഴിഞ്ഞു.

Verse 50

ततः कालेन महता तैः पृष्टः स द्विजोत्तमः ॥ कुत्र सन्तिष्ठते नित्यं भोजनं कुरुषे कुतः ॥

പിന്നീട് ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം അവർ ആ ദ്വിജോത്തമനോട് ചോദിച്ചു—‘നീ നിത്യം എവിടെ താമസിക്കുന്നു? ഭക്ഷണം എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്?’

Verse 51

कथयामास वृत्तान्तं तं सर्वं चात्मनो हि सः ॥ ते श्रुत्वा ब्राह्मणाः सर्वे एकीभूता वसुन्धरे ॥

അവൻ തന്റെ അവസ്ഥയുടെ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും പറഞ്ഞു. ഹേ വസുന്ധരേ, അത് കേട്ട് എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ഏകീഭവിച്ചു.

Verse 52

इदमूचुस्ततो विप्राः शूद्रोऽसीति द्विजं प्रति ॥ चक्रतीर्थप्रभावेन पापान्मुक्तः सनातनः ॥

അപ്പോൾ വിപ്രന്മാർ ആ ദ്വിജനോട് പറഞ്ഞു—‘നീ ശൂദ്രനാണ്.’ എങ്കിലും ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ആ ശാശ്വതൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി.

Verse 53

अस्माकं वदनाच्चैव पुनः सिद्धोऽसि वै द्विज ॥ ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा स द्विजो हृष्टमानसः ॥

ഞങ്ങളുടെ വചനത്താൽ നീ വീണ്ടും സിദ്ധൻ (പുനഃ സ്ഥാപിതൻ) ആയിരിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജ. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ ദ്വിജൻ ഹൃദയം സന്തോഷിച്ചു.

Verse 54

स्नानार्थं तु ततः स्थानाच्चक्रतीर्थं समागतः ॥ गते तस्मिंस्तस्य भार्या भिक्षामादाय चागता ॥

സ്നാനാർത്ഥം അവൻ ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് എത്തി. അവൻ അവിടെ പോയ ശേഷം അവന്റെ ഭാര്യ ഭിക്ഷാന്നം എടുത്തുകൊണ്ട് വന്നു.

Verse 55

प्रियावचनमाकर्ण्य भर्ता वचनमब्रवीत् ॥ पुनराभाषितं ब्रूहि यदिदं भाषितं त्वया ॥

പ്രിയയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭർത്താവ് പറഞ്ഞു: “നീ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞതുതന്നെ വീണ്ടും പറയുക.”

Verse 56

भर्त्तुर्वचनमाकर्ण्य पत्नी वचनमब्रवीत् ॥ न त्वं सम्भाषितः पूर्वं ब्रह्महत्यासमन्वितः ॥

ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭാര്യ പറഞ്ഞു: “മുമ്പ് ഞാൻ നിന്നോട് സംസാരിച്ചില്ല; കാരണം നീ ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവനായിരുന്നു.”

Verse 57

चक्रतीर्थप्रभावेन मुक्तोऽसि द्विजसत्तम ॥ उत्तिष्ठ कान्त गच्छाव कल्पग्रामं सुशोभितम् ॥

ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നീ മോചിതനായിരിക്കുന്നു, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജ. എഴുന്നേൽക്കു പ്രിയനേ; അലങ്കൃതമായ കല്പഗ്രാമത്തിലേക്ക് നമുക്ക് പോകാം.

Verse 58

तया सार्द्धं जगामाथ कल्पग्रामं द्विजोत्तमः ॥ भद्रेश्वरनिमित्तं हि द्रव्यं च कथितं शुभम् ॥

അവളോടൊപ്പം ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ കല്പഗ്രാമത്തിലേക്കു പോയി. ഭദ്രേശ്വരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശുഭമായ ധനം/ദ്രവ്യവും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 59

कल्पग्रामाच्छतगुणं चक्रतीर्थं वसुन्धरे ॥ अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥

ഹേ വസുന്ധരേ! ചക്രതീർത്ഥം കല്പഗ്രാമത്തേക്കാൾ നൂറിരട്ടി ഫലപ്രദമാണ്. ഒരു പകലും രാത്രിയും ഉപവസിച്ചാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 60

कल्पग्रामेण किं तस्य वाराणस्यां च वा शुभे ॥ मथुरां तु समासाद्य यः कश्चिन्म्रियते भुवि ॥

ഹേ ശുഭേ! അവന് കല്പഗ്രാമമോ വാരാണസിയോ എന്തിന്? ആരെങ്കിലും മഥുരയിൽ എത്തി ഭൂമിയിൽ മരിച്ചാൽ…

Verse 61

अपि कीटः पतङ्गो वा जायते स चतुर्भुजः ॥

…അവൻ കീടമായാലും പതംഗമായാലും, അവൻ ചതുര്ഭുജനായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 62

नित्यं च भुञ्जते यत्र पात्रं द्रव्यसमर्पितम् ॥ दृष्ट्वा भद्रेश्वरं देवं चक्रतीर्थे फलं लभेत् ॥

എവിടെ നിത്യവും അർപ്പിച്ച ദ്രവ്യത്തോടുകൂടി യോജ്യമായ പാത്രത്തിൽ ആഹാരം കഴിക്കപ്പെടുന്നുവോ—ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ ഭദ്രേശ്വര ദേവനെ ദർശിച്ചാൽ ഫലം (പുണ്യം) ലഭിക്കുന്നു.

Verse 63

प्रार्थना दुःखलाभं तु शृणु वै ब्राह्मणोत्तम ॥ आत्मयोगबलेनैव चलिष्यामि सपुत्रकः ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമാ, ദുഃഖത്തിൽ നിന്നുയർന്ന എന്റെ ഈ പ്രാർത്ഥന കേൾക്കുക. ആത്മയോഗബലത്താൽ മാത്രം ഞാൻ പുത്രനോടുകൂടെ പുറപ്പെടും.

Verse 64

पृष्टोऽसौ ब्राह्मणो भद्रे क्व भवान् त्वमिहागतः ॥ स सर्वं कथयामास यथावृत्तं दृढव्रतः ॥

ഹേ ഭദ്രേ, ആ ബ്രാഹ്മണനോട് ചോദിച്ചു—“നീ ഇവിടെ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?” അപ്പോൾ ദൃഢവ്രതനായ അവൻ സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാവൃത്തമായി പറഞ്ഞു.

Verse 65

दुःखेन पीडितः क्षीणो मर्त्तुकामो द्विजोत्तमः ॥ गङ्गातीरात्समुत्तिष्ठन्दिशः सर्वा विलोकयन् ॥

ദുഃഖംകൊണ്ട് പീഡിതനായി, ക്ഷീണിച്ച്, മരണം ആഗ്രഹിച്ച ആ ദ്വിജോത്തമൻ ഗംഗാതീരത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി.

Verse 66

जामातुर्वचनं श्रुत्वा श्वशुरो वाक्यमब्रवीत् ॥ पितुस्त्वया वधोपायो विनिर्दिष्टश्च पुत्रक ॥

മരുമകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശ്വശുരൻ പറഞ്ഞു—“പുത്രകാ, നീ നിന്റെ പിതാവിനെ വധിക്കാനുള്ള ഉപായവും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 67

ततः कालेन महता चिन्ताभूच्छ्वशुरस्य च ॥ दिव्यज्ञानॆन तत्सर्वं ज्ञात्वा जामातृचेष्टितम् ॥

പിന്നീട് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശ്വശുരനും ആശങ്ക തോന്നി; ദിവ്യജ്ഞാനത്താൽ മരുമകന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും അറിഞ്ഞു.

Verse 68

सा तु हृष्टेन मनसा भर्तारं वाक्यमब्रवीत् ॥ भोजनं कुरु मे दत्तं हत्यां लक्ष्यामि ते गताम् ॥

അവൾ ഹർഷിതമനസ്സോടെ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു— “ഞാൻ നൽകിയ ആഹാരം കഴിക്കൂ; നിനക്കു മേൽ ഹത്യാപാപം വന്നതായി ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു.”