Adhyaya 162: The Efficacy and Merit of Cakra-tīrtha

Verse 1

अथ चक्रतीर्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्‍धरे ॥ चक्रतीर्थे पुरावृत्तं मथुरायास्तथोत्तरे ॥

ਅਥ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ! ਮੈਂ ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ—ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਹੋਇਆ।

Verse 2

महागृहॊदयम् नाम जम्बूद्वीपस्य भूषणम् ॥ तस्मिन् पुरवरे दिव्ये ब्राह्मणो वसते शुभे

ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ‘ਮਹਾਗ੍ਰਿਹੋਦਯ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨਗਰ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

स कन्यां पुत्रम् आदाय ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ शालिग्रामं महापुण्यम् अगच्छद् ब्राह्मणोत्तमः

ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਗਣ੍ਯ ਸੀ।

Verse 4

तत्रासौ वासम् अकरोत् पुण्यसेवी जितेन्द्रियः ॥ तीर्थसेवी तथा स्नायी देवतादर्शने रतः

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ—ਪੁਣ੍ਯਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 5

तत्र सिद्धेन संवासो ब्राह्मणस्याभवत्तदा ॥ स सिद्धो वसते नित्यं कल्पग्रामे च सर्वदा

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਨਾਲ ਸੰਗਵਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਿੱਧ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਹੀ—ਸਦਾ—ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

गच्छेत्स सर्वकालं तु शालिग्रामे वसुन्धरे ॥ स तेन सह सङ्गत्य कान्यकुब्जनिवासिना

ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ! ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ, ਧਰਤੀ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 7

कल्पग्रामविभूतिं च नित्यकालम् अवर्णयत् ॥ कल्पग्रामविभूतिं च श्रुत्वा स मुनिसत्तमः

ਉਹ ਨਿੱਤ ਕਾਲਪਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਾਲਪਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਉਸ ਵਿਭੂਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ…

Verse 8

गमने बुद्धिरुत्पन्ना ततः सिद्धमयाचत ॥ मित्रत्वं वर्त्तते सिद्ध नयस्वात्मनिवेशने

ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਉਪਜਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਧ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਸਿੱਧ, ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਲੈ ਚਲੋ।”

Verse 9

ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा सिद्धो वचनमब्रवीत् ॥ तत्र सिद्धा हि गच्छन्ति तेन तत्र गतिर्भवेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਧ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਸਿੱਧ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਗਤੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 10

दक्षिणे तु करे गृह्य ब्राह्मणं वेदपारगम् ॥ वामे चैव करे गृह्य तस्य पुत्रं महामतिम्

ਉਸ ਨੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 11

उत्पपात तदा सिद्धो गृहीत्वा ब्राह्मणोत्तमौ ॥ कल्पग्रामे तु तौ मुक्तौ पितापुत्रौ वसुन्धरे

ਤਦ ਸਿੱਧ ਨੇ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ। ਕਾਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਪਿਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ।

Verse 12

तत्र तौ वसतो नित्यं कल्पग्रामे द्विजोत्तमौ ॥ तत्र कालेन महता रुग्देहे चाभवत्तदा ॥

ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤਦ ਉਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਰੋਗ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 13

रुजा तु पीड्यमानः स दशमीं च दशां गतः ॥ मर्तुकामो द्विजवरो निरीक्ष्य सुतमुत्तमम् ॥

ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦਸਵੀਂ ਅਵਸਥਾ, ਅਤਿ ਸੰਕਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 14

उवाच पुत्रं धर्मात्मा मरणे समुपस्थिते ॥ गङ्गातीरे च मां पुत्र नय त्वं मा विलम्बय ॥

ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲ; ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੀਂ।”

Verse 15

तेन पुत्रेण नीतोऽसौ गङ्गातीरे महामुनिः ॥ रुरोद पुत्रस्तु तदा पितृस्नेहसमन्वितः ॥

ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਤਦ ਪਿਤਾ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪੁੱਤਰ ਰੋ ਪਿਆ।

Verse 16

वेदाध्ययनशीलः स पितृभक्त्या नियन्त्रितः ॥ वसतस्तस्य वै तत्र कालो जातो महामतेः ॥

ਉਹ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਮਤੀ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 17

कल्पग्रामे तदा सिद्धस्तस्य कन्या सुमध्यमा ॥ वरमन्वेषयन्ती सा न प्राप्तस्तु तया मतः ॥

ਤਦੋਂ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ (ਸੁਕਮਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ) ਧੀ ਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 18

कदाचिद्देवयोगेन कान्यकुब्जनिवासिनः ॥ गृहे प्रविष्टो विप्रः स भोजनार्थं महामतिः ॥

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਵ-ਯੋਗ (ਵਿਧਾਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨਾਲ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਮਹਾਮਤਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 19

दिव्यज्ञानॆन तं ज्ञात्वा पूजयामास तं द्विजः ॥ पूजयित्वा यथान्यायं कन्यां तस्मै ददौ तदा ॥

ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

Verse 20

श्वशुरस्य गृहे नित्यं भोजनं कुरुते द्विजः ॥ वसते पितृसन्निध्ये प्रतिचारी स पुत्रकः ॥

ਸੌਹਰੇ ਦੇ ਘਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੱਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

काले भगवतस्तस्य अतिक्षीणः पिता तदा ॥ तं दृष्ट्वा क्षीणतां प्राप्तं श्वशुरं पर्यपृच्छत ॥

ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਭਗਵਾਨ-ਸਮ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਹ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ। ਸੌਹਰੇ ਨੂੰ ਕਸ਼ੀਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 22

स्वामिन् पितुर्मे मरणं भविष्यति वदस्व माम् ॥ जामातृवचनं श्रुत्वा प्रहस्य श्वशुरोऽब्रवीत् ॥

“ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਜਾਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਸੁਰ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

शूद्रान्नं भक्षितं तेन नित्यकालं द्विजोत्तम ॥ तस्य चाहारदोषेण मृत्युर् दूरं गतः पितुः ॥

“ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਆਹਾਰ-ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ (ਟਲ ਗਈ ਹੈ)।”

Verse 24

पादयोर्विद्यते तच्च शूद्रान्नं च पितुस्तव ॥ जान्वोरूर्ध्वे न विद्येत शूद्रान्नं च द्विजोत्तम ॥

“ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਘੁੱਟਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 25

शूद्रान्नेन विहीनस्य तस्य मृत्युर् भविष्यति ॥ श्वशुरस्य वचस्तस्य पितुरग्रे न्यवेदयत् ॥

“ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅੰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ।” ਉਸ ਨੇ ਸਸੁਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।

Verse 26

तस्य पुत्रस्य वचनं श्रुत्वात्मानं विगर्हयत् ॥ ततः प्रभाते विमले उदिते च दिवाकरे ॥

ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਨਿਰਮਲ ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉਗ ਆਇਆ,

Verse 27

पितुः समीपात्स गतः श्वशुरस्य निवेशनम् ॥ गते पुत्रे पिता तस्य रुजा त्वत्यन्तपीडितः ॥

ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਰੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 28

सन्निधावुपलं दृष्ट्वा गृहीतं तेन तत्पदा ॥ चूर्णयामास तौ पादौ पीडया मोहितो द्विजः ॥

ਨੇੜੇ ਪਿਆ ਪੱਥਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਹ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ।

Verse 29

ततः प्राणान्परित्यज्य गतोऽसौ कालवर्त्तनम् ॥ स्नात्वा भुक्त्वा ततो गत्वा प्रेक्ष्य तं पितरं मृतम् ॥

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ (ਅਰਥਾਤ ਮਰ ਗਿਆ)। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤ ਦੇਖਿਆ।

Verse 30

गतसंज्ञं च पितरं दृष्ट्वा स रुरुदे भृशम् ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शास्त्रं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत् ॥

ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ (ਸੰਜ्ञਾਹੀਨ) ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 31

संस्कारयोग्यता नास्ति इत्येवं पुनरब्रवीत् ॥ सर्पशृङ्गिहतानां च दंष्ट्राविग्रहितस्य च ॥

ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: “ਸੰਸਕਾਰ (ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ) ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।” ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਘਾਅ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਇਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਿਹਾ।

Verse 32

आत्मनस्त्यागिनश्चैव आपस्तम्बोऽब्रवीदिदम् ॥ आत्मघाती नरः पापो नरके पच्यते चिरम् ॥

ਆਪਸਤੰਬ ਨੇ ਆਤਮ-ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 33

प्रायश्चितं विधीयीत न दद्याच्छोदकक्रियाम् ॥ अहो दैवं सुबलवत्पौरुषं तु निरर्थकम् ॥

ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸ਼ੋਦਕ-ਕ੍ਰਿਆ (ਜਲ-ਸੰਸਕਾਰ) ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਹਾਏ—ਵਿਧਿ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨਿਰਰਥਕ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 34

तस्य पुत्रो महाभागे गतः श्वशुरमन्दिरम् ॥ तं दृष्ट्वा श्वशुरो दीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹੁਰੇ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 35

ब्रह्महत्या तु ते जाता गच्छ त्वं च यथेप्सितम् ॥ श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥

“ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਆ ਪਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਚਲਾ ਜਾ।” ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਵਾਈ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 36

न मया ब्राह्मणवधः कदाचिदपि कारितः ॥ केन दोषेण मे सिद्धं ब्रह्महत्याफलं महत् ॥

“ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਕਿਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?”

Verse 37

तेन दोषेण विप्रर्षे ब्रह्महत्याफलं तव ॥ आसन्नशयनाच्चैनं भोजनात्कथनादिषु ॥

ਉਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਫਲ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੌਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਗੱਲਬਾਤ ਆਦਿ ਕਰਨ ਨਾਲ।

Verse 38

संवत्सरेण पतति पतितेन सहाचरन् ॥ तस्मान्मम गृहे नास्ति वासस्ते हि द्विजोत्तम ॥

ਜੋ ਪਤਿਤ ਹੋਏ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 39

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा जामाता वाक्यमब्रवीत् ॥ किं मया वद कर्तव्यं त्वया त्यक्तेन सुव्रत ॥

ਸੱਸੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਵਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ (ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੇ)?”

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणः संहितव्रतः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य मथुरां याहि सुव्रत ॥

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਜਾ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ।”

Verse 41

ततः कालेन महता सम्प्राप्तो मथुरां पुरीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यो बहिःस्थाने नित्यं तु वसते द्विजः ॥

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਦਵਿਜ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਬਾਹਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 42

कन्यापुरनिवासी तु कुशिकोऽयं नराधिपः ॥ तस्य सत्रं नित्यकालं मथुरायां प्रवर्तते ॥

ਹੁਣ ਇਹ ਨਰਾਧਿਪ ਕੁਸ਼ਿਕ ਕਨਿਆਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਤ੍ਯ ਸਤ੍ਰ (ਯਜ੍ਞ-ਦਾਨ ਭੋਜ) ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

द्वेसहस्रे तु विप्राणां तस्य सत्रे च भुञ्जते ॥ ब्राह्मणानां सदोच्छिष्टं ततश्चोद्धरते तु सः ॥

ਉਸ ਦੇ ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਪ੍ਰ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

नान्यत्र तव संशुद्धिः कदाचित्पितृघातिनः ॥ कल्पग्रामं परित्यज्य तत्क्षणादेव निःसृतः ॥

‘ਤੇਰੇ ਲਈ—ਜੋ ਪਿਤ੍ਰਘਾਤੀ ਹੈਂ—ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ।’ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਛਣ ਹੀ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 45

चक्रतीर्थं समासाद्य स्नानं स कुरुते सदा ॥ न भिक्षां कुरुते तत्र भोजनार्थं न गच्छति ॥

ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਨਾ ਉੱਥੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਭੋਜਨ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

Verse 46

स्वां सुतां चोदयामास गच्छ तां मथुरां पुरीम् ॥ भोजनं गृहीत्वा तत्रैव गच्छ त्वं भर्तृसन्निधौ ॥

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾ; ਉੱਥੇ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਚਲੀ ਜਾ।’

Verse 47

दिव्यज्ञानें च तदा नित्यं सा भर्तृसन्निधौ ॥ दिने दिने गच्छति सा भर्तृभोजनकारणात् ॥

ਤਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ; ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਪਤੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨ ਲਈ।

Verse 48

दिवस्यावसाने तु भोजनं गृहीत्वा गच्छति ॥ भोजनं कुरुते नित्यं प्रियादत्तं वसुन्धरे ॥

ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ; ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਸੀ।

Verse 49

पात्रं निःक्षिप्य कुण्डे तु सत्रे वसति सर्वदा ॥ एवं निवसतस्तस्य वर्षार्धं तु गतं तदा ॥

ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸਦਿਆਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਵਰ੍ਹਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 50

ततः कालेन महता तैः पृष्टः स द्विजोत्तमः ॥ कुत्र सन्तिष्ठते नित्यं भोजनं कुरुषे कुतः ॥

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ‘ਤੂੰ ਨਿੱਤ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤੈਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?’

Verse 51

कथयामास वृत्तान्तं तं सर्वं चात्मनो हि सः ॥ ते श्रुत्वा ब्राह्मणाः सर्वे एकीभूता वसुन्धरे ॥

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕਮਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 52

इदमूचुस्ततो विप्राः शूद्रोऽसीति द्विजं प्रति ॥ चक्रतीर्थप्रभावेन पापान्मुक्तः सनातनः ॥

ਤਦੋਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹੈਂ।” ਪਰ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਪੁਰਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 53

अस्माकं वदनाच्चैव पुनः सिद्धोऽसि वै द्विज ॥ ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा स द्विजो हृष्टमानसः ॥

“ਸਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਸਿੱਧ (ਪੁਨਰੁਸਥਾਪਿਤ) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦਵਿਜ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 54

स्नानार्थं तु ततः स्थानाच्चक्रतीर्थं समागतः ॥ गते तस्मिंस्तस्य भार्या भिक्षामादाय चागता ॥

ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਿੱਖਿਆ-ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਈ।

Verse 55

प्रियावचनमाकर्ण्य भर्ता वचनमब्रवीत् ॥ पुनराभाषितं ब्रूहि यदिदं भाषितं त्वया ॥

ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੋ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਹਿ।”

Verse 56

भर्त्तुर्वचनमाकर्ण्य पत्नी वचनमब्रवीत् ॥ न त्वं सम्भाषितः पूर्वं ब्रह्महत्यासमन्वितः ॥

ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਦੇ ਮਹਾਪਾਪ—ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।”

Verse 57

चक्रतीर्थप्रभावेन मुक्तोऽसि द्विजसत्तम ॥ उत्तिष्ठ कान्त गच्छाव कल्पग्रामं सुशोभितम् ॥

ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸੱਤਮ। ਉੱਠ, ਪ੍ਰਿਯ; ਆਓ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਲੀਏ।

Verse 58

तया सार्द्धं जगामाथ कल्पग्रामं द्विजोत्तमः ॥ भद्रेश्वरनिमित्तं हि द्रव्यं च कथितं शुभम् ॥

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

Verse 59

कल्पग्रामाच्छतगुणं चक्रतीर्थं वसुन्धरे ॥ अहोरात्रोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥

ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਨਾਲੋਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਸੌ ਗੁਣਾ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 60

कल्पग्रामेण किं तस्य वाराणस्यां च वा शुभे ॥ मथुरां तु समासाद्य यः कश्चिन्म्रियते भुवि ॥

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਵੀ? ਜੋ ਕੋਈ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ…

Verse 61

अपि कीटः पतङ्गो वा जायते स चतुर्भुजः ॥

…ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਪਤੰਗਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

नित्यं च भुञ्जते यत्र पात्रं द्रव्यसमर्पितम् ॥ दृष्ट्वा भद्रेश्वरं देवं चक्रतीर्थे फलं लभेत् ॥

ਜਿੱਥੇ ਨਿੱਤ ਹੀ ਯਥੋਚਿਤ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਕ੍ਰਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਫਲ, ਅਰਥਾਤ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਣ੍ਯ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

प्रार्थना दुःखलाभं तु शृणु वै ब्राह्मणोत्तम ॥ आत्मयोगबलेनैव चलिष्यामि सपुत्रकः ॥

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋਤਮ! ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਆਤਮ-ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 64

पृष्टोऽसौ ब्राह्मणो भद्रे क्व भवान् त्वमिहागतः ॥ स सर्वं कथयामास यथावृत्तं दृढव्रतः ॥

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?” ਤਦ ਉਸ ਨੇ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 65

दुःखेन पीडितः क्षीणो मर्त्तुकामो द्विजोत्तमः ॥ गङ्गातीरात्समुत्तिष्ठन्दिशः सर्वा विलोकयन् ॥

ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 66

जामातुर्वचनं श्रुत्वा श्वशुरो वाक्यमब्रवीत् ॥ पितुस्त्वया वधोपायो विनिर्दिष्टश्च पुत्रक ॥

ਜਾਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੁੱਤਰਕ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਯ ਵੀ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 67

ततः कालेन महता चिन्ताभूच्छ्वशुरस्य च ॥ दिव्यज्ञानॆन तत्सर्वं ज्ञात्वा जामातृचेष्टितम् ॥

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਸੱਸੁਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਉੱਠੀ; ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਾਮਾਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਜਾਣ ਲਏ ਅਤੇ ਹਾਲਤ ਸਮਝ ਲਈ।

Verse 68

सा तु हृष्टेन मनसा भर्तारं वाक्यमब्रवीत् ॥ भोजनं कुरु मे दत्तं हत्यां लक्ष्यामि ते गताम् ॥

ਉਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: “ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ; ਮੈਂ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।”