Adhyaya 4

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि धर्मराजस्य चेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा यमदूतानां न भयं विद्यते क्वचित्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ ധർമ്മരാജന്റെ ചരിതം വിവരിക്കും; അത് ശ്രവിച്ചാൽ യമദൂതന്മാരുടെ ഭയം എവിടെയും, ഏതൊരു സാഹചര്യത്തിലും, ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 2

धर्मराजेन सा दृष्टा वर्द्धनी च वराप्सरा । महत्यरण्ये का ह्येषा सुन्दरांग्यतिसुन्दरी

ധർമ്മരാജൻ അവളെ കണ്ടു—വർദ്ധനീ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസിനെ. ആ മഹാരണ്യത്തിൽ (അവൻ വിചാരിച്ചു)—‘ആരാണ് ഇവൾ, സുന്ദരാംഗിയായ അതിസുന്ദരി?’

Verse 3

निर्मानुषवनं चेदं सिंहव्याघ्रभयानकम् । आश्चर्यं परमं ज्ञात्वा धर्मराजोऽब्रवीदिदम्

‘ഈ വനം മനുഷ്യരഹിതം; സിംഹ-വ്യാഘ്രങ്ങളാൽ ഭയങ്കരം.’ ഇതിനെ പരമ അത്ഭുതമായി അറിഞ്ഞ് ധർമ്മരാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 4

धर्मराज उवाच । कस्मात्त्वं मानिनि ह्येका वने चरसि निर्जने । कस्मात्स्थानात्समायाता कस्य पत्नी सुशोभने

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മാനിനീ! ഈ നിർജനവനത്തിൽ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഒറ്റയ്ക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു? നീ ഏത് സ്ഥലത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്, ഹേ സുഷോഭനേ! നീ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്?

Verse 5

सुता त्वं कस्य वामोरु अतिरूपवती शुभा । मानुषी वाथ गंधर्वी अमरी वाथ किंनरी

ഹേ വാമോരു, ഹേ ശുഭേ, അതിരൂപവതീ! നീ ആരുടെ പുത്രിയാണ്? നീ മനുഷ്യയോ, ഗന്ധർവിയോ, ദേവിയോ, അല്ലെങ്കിൽ കിന്നരിയോ?

Verse 6

अप्सरा पक्षिणी वाथ अथवा वनदेवता । राक्षसी वा खेचरी वा कस्य भार्या च तद्वद

നീ അപ്സരസോ, പക്ഷിണിയോ, അല്ലെങ്കിൽ വനദേവതയോ? അല്ലെങ്കിൽ രാക്ഷസിയോ, ഖേചരിയോ? അതുപോലെ പറഞ്ഞുതരൂ—നീ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്?

Verse 7

सत्यं च वद मे सुभ्रूरित्याहार्कसुतस्तदा । किमिच्छसि त्वया भद्रे किं कार्यं वा वदात्र वै

അപ്പോൾ അർക്കസുതൻ (ധർമ്മരാജൻ) പറഞ്ഞു—ഹേ സുഭ്രൂ, എനിക്കു സത്യം പറയുക. ഹേ ഭദ്രേ, നീ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഇവിടെ നിന്റെ കാര്യം എന്ത്—വ്യക്തമായി പറയുക.

Verse 8

यदिच्छसि त्वं वामोरु ददामि तव वांछितम्

ഹേ വാമോരു! നീ എന്തെല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, നിന്റെ വാഞ്ഛിതം ഞാൻ നിനക്കു പ്രസാദിക്കും.

Verse 9

वर्द्धन्युवाच । धर्मे तिष्ठति सर्वं वै स्थावरं जंगमं विभो । स धर्मो दुष्करं कर्म कस्मात्त्वं कुरुषेऽनघ

വർദ്ധനീ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! സ്ഥാവരവും ജംഗമവും ആയ സർവ്വവും ധർമ്മത്തിൽ തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിതം. ധർമ്മം തന്നേ ദുഷ്കര കർമ്മമാർഗ്ഗം; അതിനാൽ ഹേ അനഘ, നീ എന്തിന് ഇത്തരമൊരു കഠിനകർമ്മം ആരംഭിക്കുന്നു?

Verse 10

यम उवाच । ईशानस्य च यद्रूपं द्रष्टुमिच्छामि भामिनि । तेनाहं तपसा युक्तः शिवया सह शंकरम्

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാമിനി! ഈശാനന്റെ അതേ രൂപം ദർശിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ശിവയോടുകൂടെ—ശങ്കരനെ പ്രാപിക്കുവാൻ.

Verse 11

यशः प्राप्स्ये सुखं प्राप्स्ये करोमि च सुदुष्करम् । युगेयुगे मम ख्यातिर्भवेदिति मतिर्मम

ഞാൻ യശസ്സു നേടും, സുഖം നേടും, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കര്‍മ്മവും സാധിക്കും. യുഗം യുഗമായി എന്റെ ഖ്യാതി നിലനില്ക്കട്ടെ—ഇതാണ് എന്റെ നിശ്ചയം.

Verse 12

कल्पे कल्पे महाकल्पे भूयः ख्यातिर्भवेदिति । एतस्मात्कारणात्सुभ्रूस्तप्यते परमं तपः

കൽപ്പം കൽപ്പമായി, മഹാകൽപ്പങ്ങളിലും വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ ഖ്യാതി ഉദിക്കട്ടെ—ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ സുഭ്രൂ, ഞാൻ പരമ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

Verse 13

कस्मात्त्वमागता भद्रे कथयस्व यथातथा । किं कार्यं कस्य हेतुश्च सत्यमाख्यातुमर्हसि

ഹേ ഭദ്രേ! നീ എന്തുകൊണ്ട് വന്നിരിക്കുന്നു? യഥാതഥമായി സത്യം പറയുക. എന്ത് കാര്യം, ആരുടെ ഹേതുവിനായി? സത്യം അറിയിക്കുക നിനക്കു യുക്തമാണ്.

Verse 14

वर्द्धन्युवाच । तपसैव त्वया धर्म भयभीतो दिवस्पतिः । तेनाहं नोदिता चात्र तपोवि घ्नस्य कांक्षया

വർദ്ധനീ പറഞ്ഞു—ഹേ ധർമ്മാ! നിന്റെ തപസ്സുകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗാധിപനായ ഇന്ദ്രൻ ഭയപ്പെട്ടു. അതിനാൽ അവന്റെ പ്രേരണയാൽ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു; നിന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 15

इन्द्रासनभयाद्भीता हरिणा हरिसन्निधौ । प्रेषिताहं महाभाग सत्यं हि प्रवदाम्यहम्

ഇന്ദ്രാസനഭയത്തിൽ ഭീതയായി, ഹരിയുടെ സന്നിധിയിലേ തന്നെ ഹരിയാൽ ഞാൻ അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗാ! ഞാൻ സത്യമാണ് പറയുന്നത്.

Verse 16

सूत उवाच । सत्यवाक्येन च तदा तोषितो रविनंदनः । उवाचैनां महाभाग्यो वरदोहं प्रयच्छ मे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ സത്യവചനങ്ങളിൽ സന്തുഷ്ടനായ രവിനന്ദനൻ (യമൻ) ആ മഹാഭാഗ്യവതിയോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; എന്നോട് വരം അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 17

यमोऽहं सर्वभूतानां दुष्टानां कर्मकारिणाम् । धर्म रूपो हि सर्वेषां मनुजानां जितात्मनाम्

ഞാൻ സകലഭൂതങ്ങൾക്കും—ദുഷ്ടരും പാപകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർക്കും—യമനാണ്. എന്നാൽ ജിതാത്മാക്കളായ, ആത്മസംയമമുള്ള മനുഷ്യർക്കു ഞാൻ ധർമ്മസ്വരൂപം തന്നെയാണ്.

Verse 18

स धर्मोऽहं वरारोहे ददामि तव दुर्लभम् । तत्सर्वं प्रार्थय त्वं मे शीघ्रं चाप्सरसां वरे

ഹേ വരാരോഹേ! ഞാൻ തന്നെയാണ് ആ ധർമ്മം; ദുർലഭമായതും ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠേ! നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം വേഗം എന്നോട് അപേക്ഷിക്ക.

Verse 19

वर्द्धन्युवाच । इन्द्रस्थाने सदा रम्ये सुस्थिरत्वं प्रयच्छ मे । स्वामिन्धर्मभृतां श्रेष्ठ लोकानां च हिताय वै

വർദ്ധനി പറഞ്ഞു—ഹേ സ്വാമീ! ഇന്ദ്രന്റെ ഈ സദാ രമ്യസ്ഥാനത്തിൽ എനിക്ക് സുസ്ഥിരമായ പ്രതിഷ്ഠ നൽകണമേ. ധർമ്മഭൃതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! ഇത് ലോകഹിതത്തിനായിരിക്കട്ടെ.

Verse 20

यम उवाच । एवमस्त्विति तां प्राह चान्यं वरय सत्वरम् । ददामि वरमुत्कृष्टं गानेन तोषितोस्म्यहम्

യമൻ പറഞ്ഞു—“എവമസ്തു.” പിന്നെ അവളോട്—“വേഗം മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. നിന്റെ ഗാനത്തിൽ ഞാൻ പ്രസന്നനായി; ഉത്തമമായ വരം ഞാൻ നൽകുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 21

वर्द्धन्युवाच । अस्मिन्स्थाने महाक्षेत्रे मम तीर्थं महामते । भूयाच्च सर्वपापघ्नं मन्नाम्नेति च विश्रुतम्

വർദ്ധനി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ എന്റെ നാമത്തിൽ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ടാകട്ടെ; അത് സർവ്വപാപഹരമായി പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ.

Verse 22

तत्र दत्तं हुतं तप्तं पठितं वाऽक्षयं भवेत् । पञ्चरात्रं निषेवेत वर्द्धमानं सरोवर म्

അവിടെ നൽകിയ ദാനം, ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ചത്, ചെയ്ത തപസ്സ്, അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം—എല്ലാം അക്ഷയഫലമാകും. വർദ്ധമാന സരോവരം അഞ്ചു രാത്രികൾ സേവിക്കണം.

Verse 23

पूर्वजास्तस्य तुष्येरंस्तर्प्यमाणा दिनेदिने । तथेत्युक्त्वा तु तां धर्मो मौनमाचष्ट संस्थितः । त्रिःपरिक्रम्य तं धर्मं नमस्कृत्य दिवं ययौ

അവളുടെ പൂർവ്വികർ ദിനംപ്രതി തർപ്പണത്താൽ തൃപ്തരാകും. “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് ധർമ്മൻ മൗനം ധരിച്ചു സ്ഥിരമായി നിന്നു. തുടർന്ന് അവൾ ആ ധർമ്മനെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ചു, സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 24

वर्द्धन्युवाच । मा भयं कुरु देवेश यमस्यार्कसुतस्य च । अयं स्वार्थपरो धर्म यशसे च समाचरेत्

വർദ്ധനീ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശ, ഭയപ്പെടരുത്; സൂര്യപുത്രനായ യമനെയും ഭയപ്പെടേണ്ട. ഈ ധർമ്മം യുക്തമായ സ്വാർത്ഥസിദ്ധിക്കുമായി, യശസ്സിനുമായി കൂടി ആചരിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 25

व्यास उवाच । वर्द्धनी पूजिता तेन शक्रेण च शुभानना । साधुसाधु महाभागे देवकार्य कृतं त्वया

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ശുഭമുഖിയായ വർദ്ധനിയെ ആ ശക്രനും പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു. “സാധു, സാധു! മഹാഭാഗ്യവതീ, നീ ദേവകാര്യത്തെ സഫലമാക്കി” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 26

निर्भयत्वं वरागेहे सुखवासश्च ते सदा । यशः सौख्यं श्रियं रम्यां प्राप्स्यसि त्वं शुभानने

നിനക്ക് നിർഭയത്വവും ഉത്തമഗൃഹവും എപ്പോഴും സുഖവാസവും ലഭിക്കും. ഹേ ശുഭമുഖീ, നീ യശസ്സും സുഖവും രമ്യമായ ശ്രീസമ്പത്തും പ്രാപിക്കും.

Verse 27

तथेति देवास्तामूचुर्निर्भयानंदचेतसा । नमस्कृत्य च शक्रं सा गता स्थानं स्वकं शुभम्

നിർഭയാനന്ദം നിറഞ്ഞ ദേവന്മാർ അവളോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. അവൾ ശക്രനെ നമസ്കരിച്ചു തന്റെ ശുഭധാമത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 28

सूत उवाच । गतेप्सरसि राजेन्द्र धर्मस्तस्थौ यथाविधि । तपस्तेपे महाघोरं विश्वस्योद्वेगदायकम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജേന്ദ്ര, അപ്സരസ് പോയ ശേഷം ധർമ്മൻ വിധിപ്രകാരം അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ട്, സർവ്വലോകത്തെയും ഉത്കണ്ഠപ്പെടുത്തുന്ന മഹാഘോര തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 29

पंचाग्निसा धनं शुक्रे मासि सूर्येण तापिते । चक्रे सुदुःसहं राजन्देवैरपि दुरासदम्

ശുക്രമാസത്തിൽ സൂര്യതാപത്തിൽ ദഗ്ധനായി അവൻ ‘പഞ്ചാഗ്നി’ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു—ഹേ രാജാവേ, അതി ദുഃസഹവും ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭവും ആയിരുന്നു.

Verse 30

ततो वर्षशते पूर्णे अन्तको मौनमास्थितः । काष्ठभूत इभवातस्थौ वल्मीकशतसंवृतः

പിന്നീട് നൂറുവർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ അന്തകൻ മൗനം ആചരിച്ചു; മരക്കഷണംപോലെ അനങ്ങാതെ നിന്നു, നൂറുകണക്കിന് വൽമീകങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടു.

Verse 31

नानापक्षिगणैस्तत्र कृतनीडैः स धर्मराट् । उपविष्टे व्रतं राजन्दृश्यते नैव कुत्रचित्

അവിടെ പല പക്ഷിസമൂഹങ്ങളും അവന്റെ മേൽ കൂടുകൾ കെട്ടി; ആ ധർമ്മരാജൻ ഇരുന്നുതന്നെ നിന്നു—ഹേ രാജാവേ, അവന്റെ വ്രതം എവിടെയും കുലുങ്ങിയതായി കണ്ടില്ല.

Verse 32

संस्मरंतोऽथ देवेश मुमापतिमनिंदितम् । ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षाश्चोद्विग्नमानसाः । कैलासशिखरं भूय आजग्मुः शिवसन्निधौ

അപ്പോൾ, ഹേ ദേവേശാ, അനിന്ദ്യനായ ഉമാപതിയായ പ്രഭുവിനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവന്മാർ ഗന്ധർവരും യക്ഷരും കൂടെ ഭീതാകുല മനസ്സോടെ വീണ്ടും കൈലാസശിഖരത്തിലേക്ക് ശിവസന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു.

Verse 33

देवा ऊचुः । त्राहित्राहि महादेव श्रीकण्ठ जगतः पते । त्राहि नो भूतभव्येश त्राहि नो वृषभध्वज । दयालुस्त्वं कृपानाथ निर्विघ्नं कुरु शंकर

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ത്രാഹി ത്രാഹി, ഹേ മഹാദേവാ! ഹേ ശ്രീകണ്ഠാ, ജഗത്പതേ! ഹേ ഭൂതഭവ്യേശാ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ഹേ വൃഷഭധ്വജാ, ഞങ്ങളെ കാക്കണമേ. നീ ദയാലു, കൃപാനാഥൻ—ഹേ ശങ്കരാ, ഞങ്ങൾക്ക് എല്ലാം നിർവിഘ്നമാക്കണമേ।”

Verse 34

ईश्वर उवाच । केनापराधिता देवाः केन वा मानमर्द्दिताः । मर्त्ये स्वर्गेऽथवा नागे शीघ्रं कथय ताचिरम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളെ ആരാണ് അപമാനിച്ചത്? ആരാണ് നിങ്ങളുടെ മാനം തകർത്തത്—മർത്ത്യലോകത്തിലോ, സ്വർഗ്ഗത്തിലോ, നാഗലോകത്തിലോ? വേഗം പറയുക; വൈകിക്കരുത്।

Verse 35

अनेनैव त्रिशूलेन खट्वांगेनाथवा पुनः । अथ पाशुपतेनैव निहनिष्यामि तं रणे । शीघ्रं वै वदतास्माक मत्रागमनकारणम्

ഈ ത്രിശൂലത്താലോ—അല്ലെങ്കിൽ ഖട്വാംഗത്താലോ—അഥവാ പാശുപതാസ്ത്രത്താലോ ഞാൻ അവനെ യുദ്ധത്തിൽ നിഹനിക്കും. വേഗം സത്യം പറയുക; ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്ന കാരണമെന്തെന്ന് അറിയിക്കൂ।

Verse 36

देवा ऊचुः । कृपासिन्धो हि देवेश जगदानन्दकारक । न भयं मानुषादद्य न ना गाद्देवदानवात्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, കൃപാസിന്ധോ, ജഗദാനന്ദകാരകാ! ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യരിൽ നിന്നോ, നാഗങ്ങളിൽ നിന്നോ, ദേവ-ദാനവങ്ങളിൽ നിന്നോ ഭയം ഇല്ല।

Verse 37

मर्त्यलोके महादेव प्रेतनाथो महाकृतिः । आत्मकार्यं महाघोरं क्लेशयेदिति निश्चयः

ഹേ മഹാദേവാ, മർത്ത്യലോകത്തിൽ പ്രേതനാഥൻ, മഹാകൃതിയുള്ളവൻ, തന്റെ സ്വകാര്യത്തിനായി അതിഭീകരമായ കർമ്മം ചെയ്യാനും ലോകങ്ങളെ ക്ലേശിപ്പിക്കാനും നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 38

उग्रेण तपसा कृत्वा क्लिश्यदात्मानमात्मना । तेनात्र वयमुद्विग्ना देवाः सर्वे सदाशिव । शरणं त्वामनुप्राप्ता यदिच्छसि कुरुष्व तत्

അവൻ ഉഗ്രതപസ്സു ചെയ്ത്, സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ സ്വയം തന്നെ പീഡിപ്പിച്ചു, ഞങ്ങളെ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വ്യാകുലരാക്കി, ഹേ സദാശിവാ! അതിനാൽ ശരണം തേടി ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു; നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതു ചെയ്യുക।

Verse 39

सूत उवाच । देवानां वचनं श्रुत्वा वृषारूढो वृषध्वजः । आयुधान्परिसंगृह्य कवचं सुमनोहरम् । गतवानथ तं देशं यत्र धर्मो व्यवस्थितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ വചനം ശ്രവിച്ച ശേഷം, വൃഷഭാരൂഢനും വൃഷധ്വജനും ആയ മഹേശ്വരൻ ആയുധങ്ങൾ സമാഹരിച്ചു അതിമനോഹരമായ കവചം ധരിച്ചു. പിന്നെ ധർമ്മം ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായിരുന്ന ദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 40

ईश्वर उवाच । अनेन तपसा धर्म संतुष्टं मम मानसम् । वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि वरं ब्रूहीत्युवाच ह

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധർമ്മാ, ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി സന്തുഷ്ടമായി. വരം പറയുക, വരം പറയുക; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം പ്രസ്താവിക്ക—എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

Verse 41

इच्छसे त्वं यथा कामा न्यथा ते मनसि स्थितान् । यंयं प्रार्थयसे भद्र ददामि तव सांप्रतम्

ഹേ ഭദ്രാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഏത് ഏത് ആഗ്രഹങ്ങളാണോ, നീ എങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അങ്ങനെ. നീ എന്തെല്ലാം പ്രാർത്ഥിക്കുന്നുവോ, അവയെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ തന്നേ നിനക്കു നൽകുന്നു.

Verse 42

सूत उवाच । एवं संभाषमाणं तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् । वल्मीकादुत्थितो राजन्गृहीत्वा करसंपुटम् । तुष्टाव वचनैः शुद्धैर्लोकनाथमरिंदम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്ന മഹേശ്വര ദേവനെ കണ്ട ധർമ്മൻ വൽമീകത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് കരസമ്പുടം ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചു. ശുദ്ധവചനങ്ങളാൽ ലോകനാഥനും ശത്രുദമനനുമായ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 43

धर्म उवाच । ईश्वराय नमस्तुभ्यं नमस्ते योगरूपिणे । नमस्ते तेजोरूपाय नीलकंठ नमोऽस्तु ते

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഈശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; യോഗസ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. തേജസ്സ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ നീലകണ്ഠാ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 44

ध्यातॄणामनुरूपाय भक्तिगम्याय ते नमः । नमस्ते ब्रह्मरूपाय विष्णुरूप नमोऽ स्तु ते

ധ്യാനിക്കുന്നവർക്കു അനുയോജ്യമായ രൂപം ധരിക്കുന്നവനേ, ഭക്തിയാൽ പ്രാപ്യനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ബ്രഹ്മരൂപനേ നമസ്കാരം; വിഷ്ണുരൂപനേ നിനക്കു നമോ നമഃ.

Verse 45

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय अणुरूपाय वै नमः । नमस्ते कामरूपाय सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

സ്ഥൂലമായും സൂക്ഷ്മമായും അണുരൂപമായും ഉള്ള നിനക്കു നമസ്കാരം. ഇഷ്ടരൂപധാരിയേ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയകാരിയേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 46

नमो नित्याय सौम्याय मृडाय हरये नमः । आतपाय नमस्तुभ्यं नमः शीतकराय च

നിത്യനും സൗമ്യനും മൃഡനും (മംഗളകരനും) ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹരയേ നമഃ. താപവും ദീപ്തിയും ആയ രൂപത്തിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം; ശീതളത നൽകുന്നവനായി കൂടി നിനക്കു നമോ നമഃ.

Verse 47

सृष्टिरूप नमस्तुभ्यं लोकपाल नमोऽस्तु ते । नम उग्राय भीमाय शांत रूपाय ते नमः

സൃഷ്ടിരൂപനേ നിനക്കു നമസ്കാരം; ലോകപാലകനേ നിനക്കു നമോ നമഃ. ഉഗ്രവും ഭീമവും ആയ രൂപങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം; ശാന്തരൂപത്തിനും നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 48

नमश्चानंतरूपाय विश्वरूपाय ते नमः । नमो भस्मांगलिप्ताय नमस्ते चंद्रशेखर । नमोऽस्तु पंचवक्त्राय त्रिनेत्राय नमोऽस्तु ते

അനന്തരൂപനേ നിനക്കു നമസ്കാരം; വിശ്വരൂപനേ നിനക്കു നമസ്കാരം. ഭസ്മലിപ്താംഗനേ നമോ നമഃ; ഹേ ചന്ദ്രശേഖര, നിനക്കു നമസ്കാരം. പഞ്ചവക്ത്രനേ, ത്രിനേത്രനേ നിനക്കു നമോ നമഃ.

Verse 49

नमस्ते व्यालभूषाय कक्षापटधराय च । नमोंऽधकविनाशाय दक्षपापापहारिणे । कामनिर्द्दाहिने तुभ्यं त्रिपुरारे नमोऽस्तु ते

സർപ്പാഭരണധാരിയും കക്ഷാപടം ധരിച്ചവനുമായ നിനക്കു നമസ്കാരം. അന്ധകവിനാശകാ, ദക്ഷന്റെ പാപം അകറ്റുന്നവനേ—നമോ നമഃ. കാമനെ ദഹിപ്പിച്ച ത്രിപുരാരേ, നിനക്കു എന്റെ പ്രണാമം.

Verse 50

चत्वारिंशच्च नामानि मयोक्तानि च यः पठेत् । शुचिर्भूत्वा त्रिकालं तु पठेद्वा शृणुयादपि

ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച ഈ നാല്പതു നാമങ്ങൾ ആരെങ്കിലും ശുചിയായി ത്രികാലവും പാരായണം ചെയ്യുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ അഭീഷ്ട പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 51

गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च सुरापो गुरुत ल्पगः । ब्रह्महा हेमहारी च ह्यथवा वृषलीपतिः

ഗോഹന്താവ്, കൃതഘ്നൻ, സുരാപാനി, ഗുരുതൽപഗൻ, ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, സ്വർണഹാരി—അഥവാ പതിതസ്ത്രീസംഗിയും (ആ ജപത്താൽ) ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 53

स्त्रीबालघातकश्चैव पापी चानृतभाषणः । अनाचारी तथा स्तेयी परदाराभिगस्तथा । अकार्यकारी कृत्यघ्नो ब्रह्मद्विड्वाडवाधमः

സ്ത്രീകളെയോ ബാലകരെയോ കൊല്ലുന്നവൻ, അസത്യഭാഷിയായ പാപി, അനാചാരി, കള്ളൻ, പരദാരാഭിഗാമി; അകാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, കൃത്യധർമ്മം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണദ്വേഷി, നരാധമൻ—അവനും (ആ ഭക്തിയാൽ) ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 54

सूत उवाच । इत्येवं बहुभिर्वाक्यैर्धर्मराजेन वै मुहुः । ईडितोऽपि महद्भक्त्या प्रणम्य शिरसा स्वयम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ധർമ്മരാജൻ പല വചനങ്ങളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്തുതി ചെയ്തു. സ്തുതിക്കപ്പെട്ടിട്ടും (ശിവൻ) മഹാഭക്തിയോടെ സ്വയം ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 55

तुष्टः शंभुस्तदा तस्मा उवाचेदं वचः शुभम् । वरं वृणु महाभाग यत्ते मनसि वर्त्तते

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ശംഭു അവനോട് ഈ ശുഭവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു— “മഹാഭാഗ്യവാനേ! നിന്റെ മനസ്സിലുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക।”

Verse 56

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम्

യമൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേശാ! നീ പ്രസന്നനായി എനിക്കു കരുണ കാണിച്ചാൽ, മഹാഭാഗനേ, ചരാചരസഹിതമായ ത്രിലോകമൊട്ടാകെ ഈ വരം പ്രാബല്യമാക്കുക।”

Verse 57

मन्नाम्ना स्थानमेतद्धि ख्यातं लोके भवेदिति । अच्छेद्यं चाप्यभेद्यं च पुण्यं पापप्रणाशनम्

“ഈ സ്ഥലം എന്റെ നാമത്താൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ. ഇത് അച്ഛേദ്യവും അഭേദ്യവും ആയി, പുണ്യകരവും പാപനാശകവും ആകട്ടെ.”

Verse 58

स्थानं कुरु महादेव यदि तुष्टोऽसि मे भव । शिवेन स्थानकं दत्तं काशीतुल्यं तदा नृप । तद्दत्त्वा च पुनः प्राह अन्यं वरय सत्तम

അവൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാദേവാ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ ഒരു പുണ്യസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കണമേ.” അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, ശിവൻ കാശിയോടു തുല്യമായ ഒരു തീർത്ഥസ്ഥാനത്തെ ദാനമായി നൽകി. അത് നൽകി വീണ്ടും പറഞ്ഞു— “ഹേ സത്തമാ! മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”

Verse 59

धर्म उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम् । वरेणैवं यथा ख्यातिं गमिष्यामि युगेयुगे

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേശാ! നീ പ്രസന്നനായി എനിക്കു കരുണ കാണിച്ചാൽ, മഹാഭാഗനേ, ചരാചരസഹിതമായ ത്രിലോകമൊട്ടാകെ ഈ വരം പ്രാബല്യമാക്കുക; ഈ വരത്താൽ ഞാൻ യുഗം യുഗമായി ഖ്യാതി പ്രാപിക്കട്ടെ.”

Verse 60

ईश्वर उवाच । ब्रूहि कीनाश तत्सर्वं प्रकरोमि तवेप्सितम् । तपसा तोषितोऽहं वै ददामि वरमीप्सितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ കീനാശാ, നിനക്കഭിലഷിതമായതെല്ലാം പറയുക; അത് ഞാൻ നിനക്കായി നിർവഹിക്കും. നിന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായി, നീ ആഗ്രഹിച്ച വരം ഞാൻ നല്കുന്നു.

Verse 61

यम उवाच । यदि मे वांछितं देव ददासि तर्हि शंकर । अस्मिन्स्थाने महाक्षेत्रे मन्नामा भव सर्वदा

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, ഹേ ശങ്കരാ, എന്റെ വാഞ്ഛിതമായ ആഗ്രഹം നീ നൽകുമെങ്കിൽ, ഈ സ്ഥലത്ത്, ഈ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ, എന്റെ നാമം എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ.

Verse 62

धर्मारण्यमिति ख्यातिस्त्रैलोक्ये सचराचरे । यथा संजायते देव तथा कुरु महेश्वर

‘ധർമാരണ്യം’ എന്ന ഖ്യാതി ത്രിലോകത്തിലും, ചരാചര സകലത്തിലും, എങ്ങനെ ഉദിക്കേണ്ടതോ അങ്ങനെ തന്നെ ഉദിക്കട്ടെ. ഹേ ദേവാ, ഹേ മഹേശ്വരാ, അങ്ങനെ ചെയ്യുക.

Verse 63

ईश्वर उवाच । धर्मारण्यमिदं ख्यातं सदा भूयाद्युगेयुगे । त्वन्नाम्ना स्थापितं देव ख्यातिमेतद्गमिष्यति । अथान्यदपि यत्किंचित्करोम्येष वदस्व तत

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഈ സ്ഥലം ‘ധർമാരണ്യം’ എന്ന പേരിൽ യുഗം യുഗമായി സദാ പ്രസിദ്ധമായിരിക്കട്ടെ. ഹേ ദേവാ, നിന്റെ നാമത്തിൽ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ ഇത് ആ ഖ്യാതി പ്രാപിക്കും. ഇനി ഞാൻ ചെയ്യേണ്ട മറ്റെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുക.

Verse 64

यम उवाच । योजनद्वयविस्तीर्णं मन्नाम्ना तीर्थमुत्तमम् । मुक्तेश्च शाश्वतं स्थानं पावनं सर्वदेहिनाम्

യമൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ നാമത്തിൽ രണ്ട് യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ഒരു ഉത്തമ തീർത്ഥം ഉണ്ടാകട്ടെ; അത് മോക്ഷത്തിന്റെ ശാശ്വത സ്ഥാനമായിരിക്കട്ടെ, സർവ ദേഹികളെയും പാവനമാക്കട്ടെ.

Verse 65

मक्षिकाः कीटकाश्चैव पशुपक्षिमृगादयः । पतंगा भूतवेताला पिशाचोरगराक्षसाः

ഈച്ചകളും കീടങ്ങളും; പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗാദികൾ; പതംഗങ്ങൾ; ഭൂത-വേതാളങ്ങൾ; പിശാചുകൾ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസർ—

Verse 66

नारी वाथ नरो वाथ मत्क्षेत्रे धर्मसंज्ञके । त्यजते यः प्रियान्प्राणान्मुक्तिर्भवतु शाश्वती

സ്ത്രീയാകട്ടെ പുരുഷനാകട്ടെ, എന്റെ ‘ധർമാരണ്യ’ എന്ന ക్షേത്രത്തിൽ ആരെങ്കിലും പ്രിയമായ പ്രാണൻ ത്യജിച്ചാൽ, അവർക്കു ശാശ്വത മോക്ഷം ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 67

एवमस्त्विति सर्वोपि देवा ब्रह्मादयस्तथा । पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वाणाः परं हर्षमवा्प्नुयुः

“ഏവമസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു ബ്രഹ്മാദി സർവ്വ ദേവന്മാർ സമ്മതിച്ചു; പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 68

देवदुंदुभयो नेदुर्गंधर्वपतयो जगुः । ववुः पुण्यास्तथा वाता ननृतुश्चाप्सरो गणाः

ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി; ഗന്ധർവാധിപന്മാർ പാടി. പുണ്യവാതങ്ങൾ വീശി; അപ്സരോഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു.

Verse 69

सूत उवाच । यमेन तपसा भक्त्या तोषितो हि सदाशिवः । उवाच वचनं देवं रम्यं साधुमनोरमम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—യമന്റെ തപസ്സും ഭക്തിയും കൊണ്ട് പ്രസന്നനായ സദാശിവൻ ദൈവികമായ വചനം അരുളി; അത് രമ്യം, സദ്ഗുണപൂർണം, ഹൃദയഹർഷകരം ആയിരുന്നു.

Verse 70

अनुज्ञां देहि मे तात यथा गच्छामि सत्वरम् । कैलासं पर्वतश्रेष्ठं देवानां हितकाम्यया

ഹേ താതാ, ദേവന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ വേഗത്തിൽ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോകുവാൻ അനുമതി തരണമേ।

Verse 71

यम उवाच । न मे स्थानं परित्यक्तुं त्वया युक्तं महेश्वर । कैलासादधिकं देव जायते वचनादिदम्

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹേശ്വരാ, എന്റെ സ്ഥാനത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ല. ഹേ ദേവാ, നിന്റെ വചനത്താൽ തന്നേ ഈ സ്ഥലം കൈലാസത്തേക്കാൾ മഹത്തായിത്തീരുന്നു।

Verse 72

शिव उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया युक्तमेकांशेनात्र मे स्थितिः । न मया त्यजितं साधु स्थानं तव सुनिर्मलम्

ശിവൻ പറഞ്ഞു—നീ നല്ലതും യുക്തിയുക്തവുമായ വാക്ക് പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ഞാൻ എന്റെ ഒരു അംശത്തോടുകൂടെ നിലകൊള്ളും. ഹേ সাধു, നിന്റെ അത്യന്തം നിർമ്മലമായ സ്ഥാനത്തെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല।

Verse 73

विश्वेश्वरं महालिंगं मन्नाम्नात्र भविष्यति । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत

ഇവിടെ എന്റെ നാമധേയമായി ‘വിശ്വേശ്വര’ എന്ന മഹാലിംഗം ഉണ്ടാകും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 74

शिवस्य वचनात्तत्र तदा लिंगं तदद्भुतम् । तं दृष्ट्वा च सुरैस्तत्र यथानामानुकीर्त्तनम्

ശിവന്റെ വചനത്താൽ അവിടെ ആ അത്ഭുത ലിംഗം അന്നേ പ്രാദുർഭവിച്ചു. അതു കണ്ട ദേവന്മാർ അവിടെ അതിന്റെ നാമം യഥാവിധി കീർത്തിച്ചു।

Verse 75

स्वंस्वं लिंगं तदा सृष्टं धर्मारण्ये सुरोत्तमैः । यस्य देवस्य यल्लिंगं तन्नाम्ना परिकीर्तितम्

അപ്പോൾ ധർമാരണ്യത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർ തത്തത്ത ലിംഗങ്ങൾ സ്വയം പ്രकटമാക്കി. ഏത് ദേവന്റെ ഏത് ലിംഗമോ, അത് ആ ദേവന്റെ നാമത്താൽ തന്നെ കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 76

सूत उवाच । धर्मेण स्थापितं लिंगं धर्मेश्वरमुपस्थितम् । स्मरणात्पूजनात्तस्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മൻ സ്ഥാപിച്ച ‘ധർമ്മേശ്വര’ ലിംഗം അവിടെ സന്നിഹിതമായി വിരാജിക്കുന്നു. അതിനെ സ്മരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്താൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.

Verse 77

यद्ब्रह्म योगिनां गम्यं सर्वेषां हृदये स्थितम् । तिष्ठते यस्य लिंगं तु स्वयंभुवमिति स्थितम्

യോഗികൾക്ക് ഗമ്യവും എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതവുമായ ആ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ലിംഗം ഇവിടെ ‘സ്വയംഭൂ’ എന്ന നിലയിൽ സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 78

भूतनाथं च संपूज्य व्याधिभिर्मुच्यते जनः । धर्मवापीं ततश्चैव चक्रे तत्र मनोरमाम्

ഭൂതനാഥനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. തുടർന്ന് അവിടെ മനോഹരമായ ‘ധർമവാപി’യും അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു.

Verse 79

आहत्य कोटितीर्थानां जलं वाप्यां मुमोच ह । यमतीर्थस्वरूपं च स्नानं कृत्वा मनोरमम्

കോടി തീർത്ഥങ്ങളുടെ ജലം സമാഹരിച്ച് ആ വാപിയിലേക്കു ഒഴുക്കിവിട്ടു. പിന്നെ അവിടെ മനോഹരമായ യമതീർത്ഥ-സ്വരൂപത്തിൽ സ്നാനവും നിർവഹിച്ചു.

Verse 80

स्नानार्थं देवतानां च ऋषीणां भावितात्मनाम् । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते

ആ പുണ്യതീർത്ഥം ദേവന്മാരുടെയും ശുദ്ധാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരുടെയും സ്നാനാർത്ഥമാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ജലം പാനം ചെയ്താൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 81

धर्मवाप्यां नरः स्नात्वा दृष्ट्वा धर्मेश्वरं शिवम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो न मातुर्गर्भमाविशेत्

ധർമവാപിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ധർമേശ്വരനായ ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും; അവൻ വീണ്ടും മാതൃഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല (പുനർജന്മമില്ല).

Verse 82

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु करोति यमतर्पणम् । व्याधिदोषविनाशार्थं क्लेशदोषोप शांतये । यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चांतकाय च । वैवस्वताय कालाय दध्नाय परमेष्ठिने

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് രോഗദോഷനാശത്തിനും ക്ലേശദോഷശമനത്തിനുമായി യമതർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ—യമന്‍, ധർമരാജന്‍, മൃത്യുവിന്‍, അന്തകനിന്‍, വൈവസ്വതന്‍, കാലന്‍, ദധ്നയ്ക്ക്, പരമേഷ്ഠിനിക്ക്—എന്നിവർക്കു അർപ്പണം ചെയ്യുന്നു.

Verse 83

वृकोदराय वृकाय दक्षिणेशाय ते नमः । नीलाय चित्रगुप्ताय चित्र वैचित्र ते नमः

ഹേ പ്രഭോ! വൃകോദരൻ, വൃകൻ, ദക്ഷിണേശൻ എന്ന രൂപങ്ങളിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം. നീലൻ, ചിത്രഗുപ്തൻ, ചിത്ര-വൈചിത്രം (അത്ഭുത വൈവിധ്യസ്വരൂപം) എന്ന രൂപങ്ങളിലും നമസ്കാരം.

Verse 84

यमार्थं तर्पणं यो वै धर्मवाप्यां करिष्यति । साक्षतैर्नामभिश्चैतैस्तस्य नोपद्रवो भवेत्

ധർമവാപിയിൽ യമനുവേണ്ടി ആരെങ്കിലും തർപ്പണം ചെയ്ത് ഈ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് അക്ഷതയോടെ അർപ്പിച്ചാൽ, അവനു യാതൊരു ഉപദ്രവമോ ഹാനിയോ സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 85

एकांतरस्तृतीयस्तु ज्वरश्चातुर्थिकस्तथा । वेलायां जायते यस्तु ज्वरः शीतज्वरस्तथा

ഇടവിട്ട് വരുന്ന ജ്വരം, തൃതീയക ജ്വരം, ചതുർത്ഥക ജ്വരം—അതുപോലെ നിശ്ചിത സമയത്ത് ഉദിക്കുന്ന ജ്വരവും ശീതജ്വരവും—ഇവ ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 87

धनधान्यसमृद्धिः स्यात्संततिर्वर्धते सदा । भूतेश्वरं तु संपूज्य सुस्नातो विजितेंद्रियः

ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമാകും; സന്തതി സദാ വർധിക്കും—ശുദ്ധമായി സ്നാനം ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഭൂതേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുമ്പോൾ.

Verse 88

सांगं रुद्रजपं कृत्वा व्याधिदोषात्प्रमुच्यते । अमावास्यां सोमदिने व्यतीपाते च वैधृतौ । संक्रांतौ ग्रहणे चैव तत्र श्राद्धं स्मृतं नृणाम्

സാംഗോപാംഗമായി രുദ്രജപം ചെയ്താൽ രോഗദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. അമാവാസി, തിങ്കളാഴ്ച, വ്യതീപാതവും വൈധൃതിയും, സംക്രാന്തിയും ഗ്രഹണവും—ഇവിടങ്ങളിൽ മനുഷ്യർക്കു ശ്രാദ്ധം വിധിച്ചതായി സ്മൃതി പറയുന്നു.

Verse 89

श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं निरस्य चैतत्पितरस्त्वदंति । पानीयमेवापि तिलैर्विमिश्रितं ददाति यो वै प्रथितो मनुष्यः

അവൻ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം ആയിരം വർഷം ഫലം നൽകുന്നു; പിതൃകൾ അത് സ്വീകരിച്ച് അഭാവം നീക്കുന്നു. പ്രസിദ്ധനായ മനുഷ്യൻ എള്ളുകലർന്ന വെള്ളം മാത്രം അർപ്പിച്ചാലും ശ്രാദ്ധഫലത്തിന് അർഹനാകുന്നു.

Verse 90

एकविंशतिवारैस्तु गयायां पिंडदानतः । धर्मेश्वरे सकृद्दत्तं पितॄणां चाक्षयं भवेत्

ഗയയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം—ധർമേശ്വരത്തിൽ ഒരിക്കൽ അർപ്പിച്ചാൽ പിതൃകൾക്കു അക്ഷയമാകുന്നു.

Verse 91

धर्मेशात्पश्चिमे भागे विश्वेश्वरांतरेपि वा । धर्मवापीति विख्याता स्वर्गसोपानदायिनी

ധർമേശന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വേശ്വരന്റെ പ്രാകാരത്തിനകത്തോ, ‘ധർമവാപി’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഒരു പുണ്യവാപി ഉണ്ട്; അത് സ്വർഗ്ഗാരോഹണത്തിന് സോപാനം നൽകുന്നു.

Verse 92

धर्मेण निर्मिता पूर्वं शिवार्थं धर्मबुद्धिना । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च तर्पिताः पितृदेवताः

മുമ്പ് ധർമ്മബുദ്ധിയുള്ള ധർമ്മൻ ശിവാർത്ഥമായി ഇതു നിർമ്മിച്ചു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജലം പാനം ചെയ്താൽ പിതൃദേവതകളും ദേവതകളും തൃപ്തരാകുന്നു.

Verse 93

शमीपत्रप्रमाणं तु पिंडं दद्याच्च यो नरः । धर्मवाप्यां महापुण्यां गर्भवासं न चाप्नुयात्

മഹാപുണ്യമായ ധർമവാപിയിൽ ശമീപത്രത്തിന്റെ അളവെങ്കിലും പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ഗർഭവാസം (പുനർജന്മം) പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 94

कुम्भीपाकान्महारौद्राद्रौरवान्नरकात्पुनः । अंधतामिस्रकाद्राजन्मुच्यते नात्र संशयः

ഹേ രാജാവേ! കുംഭീപാകം, മഹാരൗദ്രം, രൗരവം, അന്ധതാമിസ്രം എന്നീ നരകങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ സംശയമില്ലാതെ മോചിതനാകുന്നു.

Verse 95

सूत उवाच । एकवर्षं तर्पणीयं धर्मवाप्यां नरोत्तमः । ऋतौ मासे च पक्षे च विपरीतं च जायते

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരോത്തമാ! ധർമവാപിയിൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ തർപ്പണം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; ഋതു, മാസം, പക്ഷം എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും വ്യതിയാനം വന്നാലും കർമ്മഫലം പ്രതികൂലമാകുകയില്ല.

Verse 96

बर्हिषदोऽग्निष्वात्ताश्च आज्यपाः सोमपास्तथा । तृप्तिं प्रयांति परमां वाप्यां वै तर्पणेन तु

പവിത്രമായ വാപിയിൽ തർപ്പണം ചെയ്താൽ ബർഹിഷദർ, അഗ്നിഷ്വാത്തർ, ആജ്യപർ, സോമപർ എന്നീ പിതൃഗണങ്ങൾ പരമ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 97

कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि अयोध्यादिपुरस्तथा । पुष्कराद्यानि सर्वाणि मुक्तिनामानि संति वै

കുരുക്ഷേത്രാദി ക്ഷേത്രങ്ങളും, അയോധ്യാദി പുണ്യനഗരങ്ങളും, പുഷ്കരാദി എല്ലാം—‘മുക്തിനാമങ്ങൾ’ അഥവാ മോക്ഷദായക തീർത്ഥങ്ങളായി പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 98

तानि सर्वाणि तुल्यानि धर्मकूपोऽधिको भवेत् । मन्त्रो वेदास्तथा यज्ञा दानानि च व्रतानि च

അവയെല്ലാം പുണ്യത്തിൽ തുല്യം; എന്നാൽ ധർമ്മകൂപം അതിലും ശ്രേഷ്ഠം. മന്ത്രം, വേദം, യജ്ഞം, ദാനം, വ്രതം—എല്ലാം അവിടെ വിശേഷഫലപ്രദം।

Verse 99

अक्षयाणि प्रजायंते दत्त्वा जप्त्वा नरेश्वर । अभिचाराश्च ये चान्ये सुसिद्धाथर्ववेदजाः

ഹേ നരേശ്വരാ! അവിടെ ദാനം ചെയ്ത് ജപം ചെയ്താൽ അക്ഷയഫലങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. അതർവവേദജന്യമായ, സുസിദ്ധമായ അഭിചാരാദി മറ്റ് പ്രയോഗങ്ങളും അവിടെ ഫലപ്രദമാകും।

Verse 100

ते सर्वे सिद्धिमायांति तस्मिन्स्थाने कृता अपि । आदितीर्थं नृपश्रेष्ठ काजेशैरुपसेवितम्

ആ സ്ഥലത്ത് ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! അത് ആദിതീർത്ഥം; കാജേശന്മാർ (ഉന്നതാധിപന്മാർ) ഉപാസിച്ചു ആദരിക്കുന്ന തീർത്ഥം।

Verse 109

एतदाख्यानकं पुण्यं धर्मेण कथितं पुरा । यः शृणोति नरो भक्त्या नारी वा श्रावयेत्तु यः । गोसहस्रफलं तस्य अंते हरिपुरं ब्रजेत्

പണ്ട് ധർമ്മൻ ഉപദേശിച്ച ഈ പുണ്യകഥ ഭക്തിപൂർവ്വം കേൾക്കുകയോ കേൾപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാർക്ക് ആയിരം ഗോക്കളെ ദാനം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കുകയും, ഒടുവിൽ അവർ ഹരിയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.