Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

धर्म उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दयां कृत्वा ममोपरि । तं कुरुष्व महाभाग त्रैलोक्यं सचराचरम् । वरेणैवं यथा ख्यातिं गमिष्यामि युगेयुगे

dharma uvāca | yadi tuṣṭo'si deveśa dayāṃ kṛtvā mamopari | taṃ kuruṣva mahābhāga trailokyaṃ sacarācaram | vareṇaivaṃ yathā khyātiṃ gamiṣyāmi yugeyuge

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവേശാ! നീ പ്രസന്നനായി എനിക്കു കരുണ കാണിച്ചാൽ, മഹാഭാഗനേ, ചരാചരസഹിതമായ ത്രിലോകമൊട്ടാകെ ഈ വരം പ്രാബല്യമാക്കുക; ഈ വരത്താൽ ഞാൻ യുഗം യുഗമായി ഖ്യാതി പ്രാപിക്കട്ടെ.”

धर्मःDharma
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Logical relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तसूचक-अव्यय
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; √तुष् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवेशO Lord of gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कृत्वाhaving done/shown
कृत्वा:
Kriya (Action—prior/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
ममof me/my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
उपरिupon/towards
उपरि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम (refers to त्रैलोक्यम्)
कुरुष्वmake
कुरुष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समास
सचराचरम्with moving and unmoving beings
सचराचरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस + चर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण; द्वन्द्व (चर + अचर)
वरेणby (this) boon
वरेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Adhikaraṇa (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in this way)
यथाas/so that
यथा:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/so that)
ख्यातिम्fame/renown
ख्यातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गमिष्यामिI shall attain
गमिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
युगेin an age
युगे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
युगेin (each) age
युगे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)

Dharma (Dharma-rāja/Yama; the text alternates the designation)

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Scene: Dharma personified (radiant, austere, holding śāstra or lotus) petitions Śiva; cosmic time hinted by a wheel (kāla-cakra) or four-yuga symbolism in the background.

D
Dharma (Yama/Dharma-rāja)
Ś
Śiva (Deveśa)
T
Trailokya
Y
Yuga

FAQs

Divine blessing is portrayed as enduring across yugas, establishing lasting dharmic authority and remembrance.

The request supports the fame of the Dharmāraṇya sacred station previously granted (described as Kāśī-like).

None directly; the verse is a petition for universal and timeless recognition of the boon.