Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

पूर्वजास्तस्य तुष्येरंस्तर्प्यमाणा दिनेदिने । तथेत्युक्त्वा तु तां धर्मो मौनमाचष्ट संस्थितः । त्रिःपरिक्रम्य तं धर्मं नमस्कृत्य दिवं ययौ

pūrvajāstasya tuṣyeraṃstarpyamāṇā dinedine | tathetyuktvā tu tāṃ dharmo maunamācaṣṭa saṃsthitaḥ | triḥparikramya taṃ dharmaṃ namaskṛtya divaṃ yayau

അവളുടെ പൂർവ്വികർ ദിനംപ്രതി തർപ്പണത്താൽ തൃപ്തരാകും. “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് ധർമ്മൻ മൗനം ധരിച്ചു സ്ഥിരമായി നിന്നു. തുടർന്ന് അവൾ ആ ധർമ്മനെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, നമസ്കരിച്ചു, സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

पूर्वजाःancestors, forefathers
पूर्वजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूर्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तस्यof him/of that (place/person)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुष्येरन्may be satisfied
तुष्येरन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तर्प्यमाणाःbeing gratified (by offerings)
तर्प्यमाणाः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; (पूर्वजाः) इति विशेषणम्
दिनेon a day
दिने:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
दिनेon a day
दिने:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)
तथाso, thus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/so)
इतिthus
इति:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive/gerund)
तुthen, indeed
तु:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अनुक्रमसूचक-अव्यय (particle: but/then)
ताम्to her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
धर्मःDharma (personified)
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मौनम्silence
मौनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आचष्टdeclared/indicated
आचष्ट:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चक्ष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
संस्थितःstanding, remaining
संस्थितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (धर्मः) इति विशेषणम्
त्रिःthree times
त्रिः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (adverb: thrice)
परिक्रम्यhaving circumambulated
परिक्रम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive/gerund)
तम्that (him)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
धर्मम्Dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (absolutive/gerund); नमस्करोति इति
दिवम्to heaven
दिवम्:
Gati-Karma (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

Narrative voice (continuation of the episode)

Tirtha: Varddhamāna Sarovara / Varddhanī-tīrtha (contextual)

Type: kund

Scene: Daily libations satisfy ancestors; Dharma stands in solemn silence after granting assent. Varddhanī circumambulates Dharma three times, bows, and departs to heaven.

D
Dharma (personified)
A
Ancestors (pūrvajāḥ)
T
Tarpaṇa
H
Heaven (diva)

FAQs

Dharma includes honoring ancestors through regular tarpaṇa, and reverence (parikramā, namaskāra) seals one’s auspicious passage.

The verse continues the Dharmāraṇya tirtha narrative; the ritual fruits (including pitṛ-satisfaction) are tied to that sacred setting.

Tarpaṇa for ancestors (day by day), and the act of circumambulating three times and bowing in reverence.