Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42

सूत उवाच । एवं संभाषमाणं तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् । वल्मीकादुत्थितो राजन्गृहीत्वा करसंपुटम् । तुष्टाव वचनैः शुद्धैर्लोकनाथमरिंदम्

sūta uvāca | evaṃ saṃbhāṣamāṇaṃ tu dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram | valmīkādutthito rājangṛhītvā karasaṃpuṭam | tuṣṭāva vacanaiḥ śuddhairlokanāthamariṃdam

സൂതൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്ന മഹേശ്വര ദേവനെ കണ്ട ധർമ്മൻ വൽമീകത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് കരസമ്പുടം ചേർത്ത് നമസ്കരിച്ചു. ശുദ്ധവചനങ്ങളാൽ ലോകനാഥനും ശത്രുദമനനുമായ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ചു.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
संभाषमाणम्speaking/conversing
संभाषमाणम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + भाष् (धातु) + शानच्
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (Present active participle, Ātmanepada sense), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवं इति विशेष्ये
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (but/indeed)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महेश्वरम्Mahēśvara (Great Lord)
महेश्वरम्:
Karma (Apposition/object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् ईश्वरः)
वल्मीकात्from the anthill
वल्मीकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
उत्थितःarisen/stood up
उत्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + स्था (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
करसंपुटम्folded hands (hand-cup)
करसंपुटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक) + संपुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (करयोः संपुटः/कर-संपुटः)
तुष्टावpraised
तुष्टाव:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वचनैःwith words
वचनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
शुद्धैःpure
शुद्धैः:
Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; वचनैः इति विशेष्ये
लोकनाथम्Lord of the worlds
लोकनाथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (लोकस्य नाथः)
अरिंदम्subduer of enemies
अरिंदम्:
Karma (Apposition/object/कर्म)
TypeNoun
Rootअरीन् (प्रातिपदिक: अरि) + दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (अरिणां दमः/दमनः)

Sūta

Tirtha: Dharmāraṇya (valmīka-sthāna)

Type: kshetra

Listener: King (rājan)

Scene: In a forest clearing, an anthill splits open; Dharma rises from it, palms joined, facing Maheśvara. The Lord stands radiant; the air feels purified by ‘śuddha’ words of praise.

S
Sūta
Ś
Śiva (Maheśvara, Lokanātha)
D
Dharma
K
King (listener, unspecified)

FAQs

Humility and reverent praise (stuti) are the natural response to divine presence; purity of speech is itself devotion.

Dharmāraṇya is the implied sacred landscape; the anthill motif signals a sanctified tapas-spot within that forest.

Añjali (joining palms) and stuti (hymnic praise) are demonstrated as devotional acts, though not framed as a formal rite.