Sukta 84
Sukta 9.84
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers.
Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).
ഈ ചെറു പവമാന സൂക്തം ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ നടുവിൽ തന്നെയുള്ള സോമനെ—ജലങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി, ചാലനത്തിലൂടെ ചുരന്ന്—സ്തുതിക്കുന്നു; അങ്ങനെ തെളിഞ്ഞ സാരം ഇന്ദ്രനെ ഊർജ്ജസ്വലനാക്കുകയും, വരുണന്റെ ഋതക്രമത്തോട് യോജിക്കുകയും, വായുവാൽ വഹിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യട്ടെ എന്ന് കവി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. സോമൻ “വിശാല ഇടം” (വരിവസ്)യും ക്ഷേമം (സ്വസ്തി)യും സൃഷ്ടിക്കട്ടെ എന്ന് അപേക്ഷിച്ച്, ചുരന്ന രസത്തെ മിന്നൽപോലെ വേഗമുള്ളതും, സൂര്യനെ കണ്ടെത്തുന്നതും, സമ്പത്ത് ജയിക്കുന്നതുമായതായി ചിത്രീകരിച്ച്, യജമാനന്റെ ഉള്ളിലും ചുറ്റിലും ഉള്ള “ദൈവ്യ ജന”ത്തെ ഉയർത്തുന്നതായി വര്ണിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
पवस्व देवमादनो विचर्षणिरप्सा इन्द्राय वरुणाय वायवे । कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमदुरुक्षितौ गृणीहि दैव्यं जनम् ॥
ഹേ സോമാ, നീ ശുദ്ധനായി ഒഴുകുക—ദേവന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഗതിയിൽ വിശാലാധിപൻ, ജലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവൻ—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, വരുണനുവേണ്ടി, വായുവിനുവേണ്ടി. ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ ഇടവും ആശ്രയവും സൃഷ്ടിക്ക; ക്ഷേമം നിറഞ്ഞ സ്വസ്തി നല്കുക. വിശാല വാസസ്ഥാനത്തിൽ ദൈവ്യ ജനത്തെ (അന്തരത്തിലെ പ്രകാശശക്തികളെ) സ്തുതിച്ച് ഉയർത്തുക.
Mantra 2
आ यस्तस्थौ भुवनान्यमर्त्यो विश्वानि सोमः परि तान्यर्षति । कृण्वन्त्संचृतं विचृतमभिष्टय इन्दुः सिषक्त्युषसं न सूर्यः ॥
ഭുവനങ്ങള്ക്കുമീതെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അമൃതനായ സോമൻ എല്ലാറ്റിനെയും ചുറ്റി ഒഴുകി അവയെ ആവരണം ചെയ്യുന്നു. നമ്മുടെ സിദ്ധിക്കായി കൂട്ടിച്ചേർന്നതും ചിതറിയതുമായതിനെ ക്രമപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദു നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഉഷസ്സിനെ മോചിപ്പിക്കുന്നു—ആകാശത്തിൽ സൂര്യൻ അവളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
Mantra 3
आ यो गोभिः सृज्यत ओषधीष्वा देवानां सुम्न इषयन्नुपावसुः । आ विद्युता पवते धारया सुत इन्द्रं सोमो मादयन्दैव्यं जनम् ॥
കിരണങ്ങളോടൊപ്പം ഔഷധികളുടെ വളർച്ചാശക്തികളിലേക്കു വിടുതൽ പ്രാപിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ സുമ്നത്തെ അടുത്തുള്ള അന്തർധനമായി മുന്നോട്ടു തള്ളുന്നവൻ—പിഴിഞ്ഞപ്പോൾ സോമൻ മിന്നലിന്റെ വേഗത്തിൽ ധാരയായി ശുദ്ധനായി ഒഴുകുന്നു. അവൻ ഇന്ദ്രനെ മദിപ്പിച്ച് ഉയർത്തുന്നു; നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദൈവ്യ ജനത്തെയും.
Mantra 4
एष स्य सोमः पवते सहस्रजिद्धिन्वानो वाचमिषिरामुषर्बुधम् । इन्दुः समुद्रमुदियर्ति वायुभिरेन्द्रस्य हार्दि कलशेषु सीदति ॥
ഈ സോമൻ തന്നേ ശുദ്ധിയായി ഒഴുകുന്നു—സഹസ്രവിജയി; പ്രചോദിത വാണി (വാച്)യെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന, തീക്ഷ്ണനും ഉഷസ്സാൽ ജാഗരണമുണർത്തുന്നവനും. പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദു വായുക്കളോടൊപ്പം സമുദ്രത്തെ ഉയർത്തി, ഇന്ദ്രന്റെ ഹൃദയത്തിലുള്ള കലശങ്ങളിൽ വന്ന് ഇരിക്കുന്നു.
Mantra 5
अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः ॥
ആ സോമനോട് ഗാവഃ (കിരണങ്ങൾ) അവരുടെ പാൽ ചേർക്കുന്നു—പാൽ/പോഷണം വർധിപ്പിക്കുന്നവനോട്, സ്വർ-ലോകം (സൂര്യ-ലോകം) കണ്ടെത്തുന്നവനോട്—തങ്ങളുടെ ദീപ്തമായ മതികളാൽ. ധനഞ്ജയൻ ശുദ്ധിയാകുന്നു—കൃത്വ്യ രസ; വിപ്ര കവി തന്റെ കാവ്യശക്തിയാൽ സ്വയംപ്രകാശത്തോടെ ദീപ്തനാകുന്നു.
Inside Sukta 84
How it unfolds
- Where it opens
A direct imperative to Soma: purify yourself for the gods—specifically for Indra, Varuṇa, and Vāyu—while granting the sacrificer spaciousness and well-being.
- Development
Soma’s movement is pictured as cosmic and dynamic: released with the ‘cows’/rays into the plants, rushing in a bright current, bringing near the gods’ favor and wealth.
- Climax
The pressed Soma flashes forth in streaming force and intoxicates/empowers Indra, uplifting the daivya janam—divine powers conceived both as gods and as inner luminous faculties.
- Where it settles
The hymn seals the vision of Soma as sun-finding and self-luminous: strengthened by the ‘milk’ of the rays, he becomes the effective rasa, wealth-conqueror, and inspired seer-poet shining by his own light.
The deity: Soma Pavāmāna, with offerings directed toward Indra, Varuṇa, and Vāyu
- Cosmic functionAs the luminous, vital essence, Soma mediates between earth and heaven: he quickens Indra for victorious power, supports Varuṇa’s ṛta (order) through purity and clarity, and moves with Vāyu as the breath-wind that carries the offering to the gods.
- Inner significanceSoma Pavāmāna symbolizes the refinement of consciousness: raw impulse is strained into a clear, potent rasa that expands inner ‘space’ (varivas), brings well-being (svasti), awakens solar insight (svar-vid), and strengthens the divine faculties (daivya janam).
The seer
- Pavāmāna (Soma-filtering) seer(s) of Mandala 9 (exact rishi for RV 9.84 not securely resolved)Mandala 9’s composers specialize in Soma-Pavāmāna praise: hymns keyed to the pressing, filtering, and enlivening of Soma as a ritual and cosmic process.
Famous verses
कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमत् (kṛdhī no adya varivaḥ svastimat)इन्द्रं सोमो मादयन् (indraṃ somo mādayan)स्वर्विदम् (svarvidam)Attributes of the deity
- Purifying/clarifying power (pavāmāna)
- Water-dwelling and stream-flowing (apsu, dhārā)
- Lightning-swift vitality (vidyutā)
- Indra-intoxicating/empowering (mādayan indram)
- Sun-finding illumination (svar-vid)
- Wealth- and victory-bringing (dhanaṃjaya)
- Seer-like poetic intelligence (vipra, kavi)
Also by this seer
- Numerous Soma Pavāmāna hymns across Rig Veda Mandala 9 (collectively attributed to multiple families such as the Kaṇvas, Atri-s, and others).
The rite, step by step
- Press Soma with stones; collect the expressed juice.
- Mix/strengthen with water and ‘milk’ (often interpreted as milk/curds symbolically and/or the ‘cows’ as rays).
- Filter through the strainer (pavitra) into a flowing stream (dhārā).
- Recite Pavāmāna verses as Soma runs, inviting Indra, Varuṇa, and Vāyu to partake.
- Offer libations into the fire and/or into the appropriate Soma cups; conclude with prayers for wide space (varivas) and well-being (svasti).
Offerings
- Purified Soma juice (suta/pavitra Soma)
- Water for washing/flowing purification
- Milk/curds or symbolic ‘milk of the cows’ (payas) in Soma preparation (tradition-dependent)
- Ghee and accompanying oblations as part of the Soma rite
Frequently Asked Questions
The hymn’s main deity is Soma Pavāmāna—Soma in the act of being purified and clarified. The hymn also names Indra, Varuṇa, and Vāyu as recipients or closely linked powers.
On the ritual level it refers to Soma being washed, mixed, and filtered as it flows. Symbolically it points to inner purification—refining life-energy and thought into a clear, luminous essence.
It asks for varivas (a wide, unhindered space for life) and svasti (well-being). It also seeks strength and upliftment of the divine powers—especially Indra’s victorious energy and the inner ‘daivya janam’.
Ask anything about Sukta 84 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
