Sukta 85
Sukta 9.85
अयं पवमानसोमसूक्तः सुसंपीडितं सोमं स्तौति—यः पवित्रेण शोध्यमानः शुचिर्भूत्वेन्द्राय योग्यः क्रियते, तथा रोगान् रक्षांसि च सदृशान् शत्रून् अपहन्तुं समर्थो भवति। मन्त्रेषु कदाचित् यज्ञस्य प्रत्यक्षदृश्यं—पवित्रणं, पात्राणि, होतॄणां कर्म—वर्ण्यते; कदाचित् तु दीप्तं विश्वदर्शनं, यत्र सोमस्य रक्षाकारी शक्तिः (गन्धर्व-प्रतीकः) द्यावापृथिव्योः सर्वत्र प्रकाशते। समग्रतः सूक्ते सोमः संस्कार्यपेयः एव, अपि च रक्षात्मकः, भूतापसारकः, आयुः-प्रसादं, प्रज्ञा-प्रकाशं, जयम् च ददाति।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः ॥
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रव; अपामीवा भवतु रक्षसा सह। मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनः; द्रविणस्वन्त इह सन्तु इन्दवः।
Mantra 2
अस्मान्त्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि ॥
अस्मान् समर्ये पवमान चोदय; दक्षो देवानाामसि हि प्रियो मदः। ये शत्रवोऽस्मान् बन्धनायाभ्यायान्ति तान् जहि। इन्द्र, सोमं पिब; अव नो रक्ष, मृधो जहि।
Mantra 4
सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः ॥
सहस्रणीथः शतधारोऽद्भुत इन्दुरिन्द्राय पवते काम्यं मधु। जयन् क्षेत्रमभ्यर्षा, जयन्नपः; उरुं नो गातुं कृणु, सोम मीढ्वः।
Mantra 5
कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः ॥
कनिक्रदत् कलशे गोभिरज्यसे; व्यव्ययं समया वारमर्षसि। मर्मृज्यमानोऽत्यो न सानसिः; इन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः।
Mantra 6
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः ॥
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मनेऽस्मासु; स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने। स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे; बृहस्पतये मधुमानदाभ्यः पवस्व॥
Mantra 7
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिप्राः; प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते। पवमानाः अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिम्; इन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः॥
Mantra 8
पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम् ॥
पवमानोऽभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः। माकिर्नोऽस्य परिषूतिर् ईशते; इन्दो जयेमा त्वया धनं धनम्॥
Mantra 9
अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥
अधि द्याम् अस्थात् वृषभः विचक्षणः कविः, दिवो रोचनानि व्यरुचत्। राजा पवित्रम् अत्येति रोरुवत्; नृचक्षस ऋषयः दिवः पीयूषम् अमृतं दुहते।
Mantra 10
दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ ॥
दिवो नाके मधुजिह्वाः असश्चतः वेनाः गिरिष्ठाम् उक्षणं दुहन्ति। अप्सु द्रप्सं वावृधानं संवर्धयन्ति; समुद्रात् सिन्धोः ऊर्मेः मधुमन्तं रसं पवित्रम् आ गच्छति।
Mantra 11
नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥
नाके सुपर्णम् उपपप्तिवांसं वेनानां पूर्वी गिरः अकृपन्त। मतयः शिशुं रिहन्ति पनिप्नतं—हिरण्यं शकुनं—क्षामणि स्थाम्नि प्रतिष्ठितम्।
Mantra 12
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥
ऊर्ध्वो गन्धर्वो नाकस्य शिखरे स्थित्वा अस्य विश्वानि रूपाणि प्रतिचक्षाणः। शुचिना शुक्रेण शोचिषा भानुः सर्वतो व्यद्यौत्; शुचिता-प्रकाशेन द्यावापृथिव्यौ मातरौ प्रारूरुचत्।
Inside Sukta 85
How it unfolds
- Where it opens
Soma is invoked to flow for Indra, simultaneously expelling sickness and Rakṣas-like darkness, and guarding the sacred rasa from the ‘double-minded.’
- Development
The hymn dwells on the mechanics and poetry of purification—hands, cup, and inspired speech—showing Soma’s bright drops becoming fit to enter Indra and empower praise and victory.
- Climax
A visionary elevation: the Gandharva-guardian stands aloft, beholding all forms, while Soma’s radiance flashes out and makes Heaven and Earth shine—purification becomes cosmic illumination.
- Where it settles
The purified Soma is established as a beneficent, wealth-bringing, order-protecting power: fit for Indra, hostile forces repelled, and the rite secured in clarity and light.
The deity: Soma Pavamāna, for Indra
- In the VedaHe is praised as bright, swift, and truth-bearing, entering the god and the hymn, while guarded/overseen in cosmic imagery (e.g., Gandharva motif).
- Cosmic functionMediator of vitality and power: Soma renews life-force, fuels Indra’s victorious might, purifies the atmosphere of harmful forces, and sustains ṛta (right order) through luminous clarity.
- Inner significanceThe refining of Soma mirrors inner purification: clarifying mixed motives (‘double-minded’), expelling inner darkness, and distilling a concentrated ‘rasa’ of courage, discernment, and inspired speech that can ‘enter Indra’—the awakened power of decisive action.
The seer
- An unknown seer (Anādeśya/Anonymous) of the Soma Pavamāna corpusThis hymn belongs to the 9th Maṇḍala’s specialized ‘Soma Pavamāna’ collection, where authorship is sometimes not clearly preserved in later indices; the focus is the technical and mystical language of Soma’s purification and empowerment for Indra.
Famous verses
apāmīvā bhavatu rakṣasā saha
daśa kṣipaḥ
ūrdhvo gandharvo adhi nāke asthāt
Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna)
- Luminous/bright (śukra, bhānu)
- Intoxicating-strengthening (madira)
- Protective/exorcistic (driving off amīvā and rakṣas)
- Rasa-bearing (essence/juice)
- Ritually exact (pressed, filtered, set in vessels)
Also by this seer
- Participation (as an anonymous or uncertain attribution) in the wider RV 9 Pavamāna hymn tradition centered on Soma’s pressing, filtering, and ascent into the gods
- Associated with the ritual-poetic idiom that links Soma’s rasa (essence) to protection, healing, and inspired speech (vāc)
The rite, step by step
- Press Soma (suṣuta) and set it to flow (pari srava)
- Filter/purify through the strainer (pavitra), collecting in cups/vessels (kalaśa)
- Priests ‘cleanse the steed’—repeated washing/clarifying actions as the Soma runs bright
- Recite hymns of praise (suṣṭuti) to invite Soma’s entry into Indra and the rite
- Consecrate as a protective draught: prayer to cast out amīvā (sickness) and repel rakṣas/hostility
- Offer the clarified Soma to Indra (and associated deities) and distribute according to the rite
Offerings
- Clarified Soma juice (Soma rasa)
- Libations into the fire/offerings to Indra as per Soma-sacrifice procedure
- Accompanying oblations customary to Soma rites (e.g., ghee and ritual portions, depending on śrauta setting)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as it is purified for offering to Indra, asking that the clarified Soma drive away sickness and hostile forces (Rakṣas) and bring strength, clarity, and true wealth.
The verse warns that Soma’s sacred essence should not be approached with divided intention or deceit; purity of motive is part of the rite’s power and protection.
Here the Gandharva functions as a lofty guardian/witness of Soma, expressing Soma’s radiant, overseeing aspect—an image that turns the ritual purification into a cosmic illumination of Heaven and Earth.
Ask anything about Sukta 85 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
