Sukta 85

Mantra 1

इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः ॥

ઇન્દ્ર માટે, હે સોમ, સુસુત (સુપ્રેસિત) થઈ સર્વત્ર વહે; રક્ષસ સાથે રોગનું નિષ્કાસન થાઓ. દ્વયાવિન—વિભાજિત અને દ્વિ-મનવાળા—તારા રસનો આસ્વાદ ન કરે; અહીં ઇન્દવો (ચમકતા બિંદુઓ) સત્ય ધનથી સમૃદ્ધ બની રહે.

Mantra 2

अस्मान्त्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि ॥

હે પવમાન સોમ, યુદ્ધમાં અમને આગળ ધપાવ; કારણ કે તું દેવોનું દક્ષ (કૌશલ્ય-શક્તિ) છે, અને તેમનો પ્રિય મદ (આનંદ-ઉલ્લાસ) છે. જે શત્રુઓ અમને બાંધવા માટે અમારી ઉપર ચઢી આવે છે, તેમને સંહાર; હે ઇન્દ્ર, સોમ પાન કર—અમને રક્ષા કર, અને અમારા માર્ગને અટકાવતાં આક્રમણોને નાશ કર.

Mantra 4

सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः ॥

હજાર માર્ગદર્શનોવાળો, સો ધારાઓવાળો, અદ્ભુત—ઇન્દુ ઇન્દ્ર માટે પવિત્ર થાય છે, આત્માને ઇચ્છનીય આનંદનું મધુ બનીને. ક્ષેત્રને જીતતો તેની ઉપર વહે; અપોને (જળોને) જીતતો, હે સોમ, મીઢ્વઃ (ફળદાયી દાતા), અમારે માટે વિશાળ ગતિ-માર્ગ રચ.

Mantra 5

कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः ॥

કલશમાં ગર્જના કરતો, તું ગોભિઃ (કિરણો/રશ્મિઓ) વડે અભિષિક્ત થાય છે; યોગ્ય સમયે અવિનાશી છણણીમાંથી વ્યવ્યયં (વિસ્તૃત રીતે) વહે છે. મર્મૃજ્યમાન (શુદ્ધ થતો), જીત માટે દોડતા અશ્વ સમાન, હે સોમ, તું ઇન્દ્રના જઠરમાં એકરૂપે ઢળી પડે છે.

Mantra 6

स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः ॥

સ્વાદુ બનીને પવિત્ર થઈ વહે, અમારા અંદર દિવ્ય જન્મ માટે; સ્વાદુ બનીને ઇન્દ્ર માટે વહે—સુહવીતુનામ્ને, શુભ આહ્વાન-નામવાળા માટે. સ્વાદુ બનીને મિત્ર, વરુણ અને વાયુ માટે વહે; બૃહસ્પતિ માટે મધુમય, અદાવ્ય (અપરાજેય) બનીને વહે.

Mantra 7

अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥

દશ ક્ષિપ્ર (ઝડપી) હાથે કલશમાં અશ્વને શુદ્ધ કરે છે; વિપ્રોના મતો અને વાણી આગળ ધસી ઊઠે છે. પવમાન બની તેઓ સુસ્થીત સ્તુતિ તરફ ધારે છે; મદિરા ઇન્દુ-બિંદુઓ આપણા અંદર ઇન્દ્રમાં પ્રવેશે છે.

Mantra 8

पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम् ॥

હે સોમ, પવમાન બની તું અમારી તરફ ધાવ—સુવીર્ય, ઉર્વી ગવ્યૂતિ (પ્રકાશમય કિરણોની વિશાળ ગોચર-ભૂમિ) અને મહાન, સપ્રથ શર્મ (વિસ્તૃત શાંતિ-આશ્રય) લઈને. આ અંધકારની કોઈ પરિષૂતિ (ચારે તરફથી દબાણ) અમ પર અધિકાર ન જમાવે. હે ઇન્દુ, તારા સહારે અમે ધન પર ધન જીતીએ—સદા નવાં નવાં પૂર્ણત્વો.

Mantra 9

अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥

વિચક્ષણ ઋષિ, બળવાન વૃષભ, દ્યૌ ઉપર સ્થિર થયો; કવિએ દ્યૌના પ્રકાશમય લોકોને તેજસ્વી કરીને પ્રગટ કર્યા. રાજા સોમ પવિત્ર (છાણણી)ને ઓળંગી ગર્જનાસમાન નાદ સાથે આગળ વધે છે; નૃચક્ષસ ઋષિઓ દ્યૌનું પીયૂષ—અમૃત—દોહી કાઢે છે.

Mantra 10

दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ ॥

દિવના શિખરે મધુજિહ્વા, અશ્રાંત વેના-શક્તિઓ ઊંચાઈ પર સ્થિત વૃષભને દોહે છે. અપ્સુમાં વધતો બિંદુ (દ્રપ્સ) પોષાય છે; સમુદ્રથી, સિંધુની ઊર્મિથી, મધુમંત રસ પવિત્ર (છાણણી) તરફ આવે છે.

Mantra 11

नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥

દિવના શિખરે ઉતરેલો સુપર્ણ—સુંદર પાંખવાળો—તેને વેના-શક્તિઓની પ્રાચીન ગિરોએ ઘડી કાઢ્યો. સતત ગતિશીલ બાળકને વિચારો ચાટી ને પોષે છે—હિરણ્યમય પક્ષી, ભૂમિના નિવાસમાં સ્થિર.

Mantra 12

ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥

ઊર્ધ્વ ઊભેલો ગંધર્વ નાકના શિખરે સ્થિર થયો છે; આ પ્રકટતાના સર્વ રૂપોને તે નિહાળે છે. શુદ્ધ પ્રકાશની તેજસ્વી જ્વાલાથી તેની કિરણમાળા સર્વત્ર વ્યાપી ઝળહળી; તેણે બે માતાઓ—દ્યો અને પૃથ્વી—ને પવિત્ર તેજમાં ઉજાગર કરી.