
Sukta 9.85
ಈ ಪವಮಾನ ಸೋಮ ಸ್ತೋತ್ರವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋಮವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಿ, ರೋಗವನ್ನೂ ರಾಕ್ಷಸಸ್ವರೂಪದ ವೈರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಓಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದುದಾಗಿ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ ಶೋಧನೆ, ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಯಾಜಕಕರ್ಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಯಜ್ಞದ ದೃಶ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಗಂಧರ್ವ-ಪ್ರತೀಕದ ರಕ್ಷಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸೋಮನು ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದಿವ್ಯ-ವಿಶ್ವದರ್ಶನವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಕ್ತವು ಸೋಮವನ್ನು ಯಾಗಪಾನೀಯವಾಗಿಯೂ, ಜೀವಶಕ್ತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ವಿಜಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ–ಭೂತಬಾಧಾನಿವಾರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः ॥
ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ, ಹೇ ಸೋಮ, ಸುಸುತ (ಸುಪ್ರೆಸಿತ)ನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಿಯು; ರಕ್ಷಸನೊಂದಿಗೆ ರೋಗದ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಆಗಲಿ. ದ್ವಯಾವಿನ—ವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ದ್ವಿಮನಸ್ಕರು—ನಿನ್ನ ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸದಿರಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ಇಂದವಃ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಿಂದುಗಳು) ಸತ್ಯಧನದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿರಲಿ.
Mantra 2
अस्मान्त्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि ॥
ಹೇ ಪವಮಾನ ಸೋಮ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸು; ನೀನು ದೇವರ ದಕ್ಷ (ಕೌಶಲ್ಯ-ಶಕ್ತಿ), ಅವರ ಪ್ರಿಯ ಮದ (ಆನಂದೋನ್ಮಾದ) ಆಗಿರುವೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡು—ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ನಮ್ಮ ಮುಂದಾಟವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡು.
Mantra 4
सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः ॥
ಸಾವಿರ ನೇತೃತ್ವಗಳವನು, ನೂರು ಧಾರೆಗಳವನು, ಅದ್ಭುತ—ಇಂದು ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಆನಂದದ ಮಧುವಾಗಿ. ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹರಿದುಬಾ; ಅಪಃ (ಜಲಗಳನ್ನು) ಜಯಿಸುತ್ತ, ಹೇ ಸೋಮ, ಮೀಢ್ವಃ (ಫಲದಾಯಕ ದಾತ), ನಮಗೆ ವಿಶಾಲ ಗತಿ-ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು.
Mantra 5
कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः ॥
ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತ, ನೀನು ಗೋಭಿಃ (ಕಿರಣ/ರಶ್ಮಿ)ಗಳಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗುತ್ತೀ; ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯ (ಅಕ್ಷಯ) ಛಾನನದಿಂದ ವ್ಯವ್ಯಯಂ (ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ) ಹರಿದುಬರುತ್ತೀ. ಮರ್ಮೃಜ್ಯಮಾನ (ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತ), ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಓಡುವ ಅಶ್ವದಂತೆ, ಹೇ ಸೋಮ, ನೀನು ಇಂದ್ರನ ಜಠರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತೀ.
Mantra 6
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः ॥
ಸ್ವಾದುವಾಗಿ ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಹರಿಯು—ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ದಿವ್ಯ ಜನ್ಮಕ್ಕಾಗಿ; ಸ್ವಾದುವಾಗಿ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಹರಿಯು—ಸುಹವೀತುನಾಮ್ನೇ, ಶುಭ ಆಮಂತ್ರಣ-ನಾಮಧಾರಿಯಿಗಾಗಿ. ಸ್ವಾದುವಾಗಿ ಮಿತ್ರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿಗಾಗಿ ಹರಿಯು; ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಾಗಿ ಮಧುಮಯನಾಗಿ, ಅದಾಭ್ಯ (ಅಜೇಯ)ನಾಗಿ ಹರಿಯು.
Mantra 7
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥
ದಶ ಕ್ಷಿಪ್ರ (ವೇಗದ) ಕೈಗಳು ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ವಿಪ್ರರ ಮತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಪವಮಾನನಾಗಿ ಅವರು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ತುತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಮದಿರಾ ಇಂದುವಿನ ಬಿಂದುಗಳು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 8
पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम् ॥
ಹೇ ಸೋಮ, ಪವಮಾನನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸು—ಸುವೀರ್ಯ, ಉರ್ವೀ ಗವ್ಯೂತಿ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕಿರಣಗಳ ವಿಶಾಲ ಗೋಚರ-ಕ್ಷೇತ್ರ) ಮತ್ತು ಮಹತ್ ಸಪ್ರಥ ಶರ್ಮ (ದೂರವರೆಗೆ ಹರಡುವ ಶಾಂತಿ-ಆಶ್ರಯ)ವನ್ನು ತಂದು. ಈ ಅಂಧಕಾರದ ಯಾವ ಪರಿಷೂತಿ (ಸುತ್ತುವರಿದ ಒತ್ತಡ)ಯೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ಸಾಧಿಸದಿರಲಿ. ಹೇ ಇಂದು, ನಿನ್ನೊಡನೆ ನಾವು ಧನದ ಮೇಲೆ ಧನವನ್ನು ಜಯಿಸೋಣ—ನಿತ್ಯ ನವೀಕೃತ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು.
Mantra 9
अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥
ವಿಚಕ್ಷಣ ಋಷಿ, ಶಕ್ತಿವಂತ ವೃಷಭನು ದ್ಯೌಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು; ಕವಿಯು ದಿವ್ಯದ ರೋಚನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾಗಿ ಉಜ್ವಲಗೊಳಿಸಿದನು. ರಾಜನಾದ ಸೋಮನು ಪವಿತ್ರ (ಛಾನಣಿ)ಯನ್ನು ಗರ್ಜನಾನಾದದೊಂದಿಗೆ ದಾಟಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ನೃಚಕ್ಷಸರಾದ ಋಷಿಗಳು ದ್ಯೌದ ಪೀಯೂಷ—ಅಮೃತವನ್ನು—ದೋಹಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 10
दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ ॥
ದಿವ್ಯದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಮಧುಜಿಹ್ವೆಯಾದ, ಅಶ್ರಾಂತ ವೇನಶಕ್ತಿಗಳು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ವೃಷಭನನ್ನು ದೋಹುತ್ತವೆ. ಅಪ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ದ್ರಪ್ಸ (ಬಿಂದು) ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಮುದ್ರದಿಂದ, ಸಿಂಧುವಿನ ಊರ್ಮಿಯಿಂದ, ಮಧುಮಂತ ರಸವು ಪವಿತ್ರ (ಛಾನಣಿ)ಯ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Mantra 11
नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥
ದಿವ್ಯದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಬಂದ ಸುಪರ್ಣ—ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳವನು—ಅವನನ್ನು ವೇನಶಕ್ತಿಗಳ ಪುರಾತನ ಗಿರಗಳು ರೂಪಿಸಿದವು. ಸದಾ ಚಲಿಸುವ ಶಿಶುವನ್ನು ಮತಿಗಳು ನಕ್ಕು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ—ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಶಕುನ, ಕ್ಷಾಮಣಿಯ (ಭೂಮಿಯ) ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ.
Mantra 12
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥
ಊರ್ಧ್ವನಾಗಿ ನಿಂತ ಗಂಧರ್ವನು ನಾಕದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಈ ಪ್ರಕಟನೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಅವನು ದೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶದ ದೀಪ್ತ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ಅವನ ಕಾಂತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಮಿಂಚಿತು; ಅವನು ಎರಡು ಮಾತೃಗಳು—ದ್ಯೌಃ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವೀ—ಯನ್ನು ಪಾವಿತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿದನು.
Soma is invoked to flow for Indra, simultaneously expelling sickness and Rakṣas-like darkness, and guarding the sacred rasa from the ‘double-minded.’
The hymn dwells on the mechanics and poetry of purification—hands, cup, and inspired speech—showing Soma’s bright drops becoming fit to enter Indra and empower praise and victory.
A visionary elevation: the Gandharva-guardian stands aloft, beholding all forms, while Soma’s radiance flashes out and makes Heaven and Earth shine—purification becomes cosmic illumination.
The purified Soma is established as a beneficent, wealth-bringing, order-protecting power: fit for Indra, hostile forces repelled, and the rite secured in clarity and light.
apāmīvā bhavatu rakṣasā saha
daśa kṣipaḥ
ūrdhvo gandharvo adhi nāke asthāt
It praises Soma as it is purified for offering to Indra, asking that the clarified Soma drive away sickness and hostile forces (Rakṣas) and bring strength, clarity, and true wealth.
The verse warns that Soma’s sacred essence should not be approached with divided intention or deceit; purity of motive is part of the rite’s power and protection.
Here the Gandharva functions as a lofty guardian/witness of Soma, expressing Soma’s radiant, overseeing aspect—an image that turns the ritual purification into a cosmic illumination of Heaven and Earth.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.