
Sukta 8.74
ഈ സൂക്തം പ്രധാനമായും അഗ്നിയെ അതിഥി (ദൈവിക അതിഥി) എന്നും ജാതവേദസ് എന്നും പുകഴ്ത്തുന്നു—ഓരോ കുലവും സ്വാഗതം ചെയ്ത് സ്ഥാപിക്കുന്ന, വീട്ടിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്ന അഗ്നി; അവൻ ബലം, സമൃദ്ധി, മംഗളകരമായ ശാന്തി എന്നിവ നൽകുന്നവൻ. അടുത്ത് തന്നെയുണ്ടെന്ന പോലെ ആത്മീയവും സാന്നിധ്യമുള്ളതുമായ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ, ഏറ്റവും മധുരമായ സ്തുതിയെ അഗ്നി സ്വീകരിച്ച് അതിലൂടെ കൂടുതൽ ശക്തനായി, ആരാധകർക്ക് ഐശ്വര്യം ഉറപ്പാക്കണമെന്നു കവി അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാന ഭാഗം മഹാനദിയായ പരുഷ്ണിയെയും ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, സൂക്തത്തിലെ ശക്തി-സംരക്ഷണ പ്രമേയത്തെ വൈദിക ജീവിതത്തിന്റെയും യാത്രയുടെയും യാഥാർത്ഥ്യ ഭൂപ്രകൃതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् । अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः ॥
എല്ലാ കുലങ്ങളിലുമുള്ളവരേ, ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അതിഥി—അഗ്നി, അനേകരുടെ പ്രിയൻ—നെ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ഗൃഹസ്ഥ (അന്തര്വാസി) അഗ്നിയെ ഞാൻ വാക്കുകൊണ്ട് സ്തുതിക്കുന്നു, ഉഷ്ണശക്തിയുള്ള മനോഭാവങ്ങളാൽ.
Mantra 2
यं जनासो हविष्मन्तो मित्रं न सर्पिरासुतिम् । प्रशंसन्ति प्रशस्तिभिः ॥
മനുഷ്യരിൽ ഹവിഷ്യമുള്ള അർപ്പകർ ആരെ സുഹൃത്തുപോലെ പ്രശംസാസ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തുന്നുവോ—ആരുടെ സ്രവിക്കുന്ന ഘൃതം സമൃദ്ധിയാകുന്നുവോ—ആ അഗ്നി സ്തുതികളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 3
पन्यांसं जातवेदसं यो देवतात्युद्यता । हव्यान्यैरयद्दिवि ॥
ആരാധ്യനായ ജാതവേദസ്—ദേവത്വത്തോട്ടു ഉയർന്നു, ദിവ്യപ്രകാശമുള്ള ഉയരങ്ങളിൽ ഹവ്യങ്ങളെ ചലനത്തിലാക്കുന്നു.
Mantra 4
आगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् । यस्य श्रुतर्वा बृहन्नार्क्षो अनीक एधते ॥
വൃത്രഹന്തമൻ—വൃത്രവധത്തിൽ പരമൻ, ജ്യേഷ്ഠനായ അഗ്നി, മാനവൻ (പുരാതന-നവൻ) ആയ അഗ്നിയിലേക്കു ഞങ്ങൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അവന്റെ വിശാലമായ, ദൂരശ്രവണമായ ശക്തി പ്രകാശനത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് വർധിച്ചു ജ്വലിക്കുന്നു.
Mantra 5
अमृतं जातवेदसं तिरस्तमांसि दर्शतम् । घृताहवनमीड्यम् ॥
അമൃതനായ ജാതവേദസ്—ഇരുട്ടുകളെ അതിക്രമിച്ച് ദർശനീയൻ; ഘൃതാഹവനൻ, ഘൃതംകൊണ്ട് ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ, ഈഡ്യൻ—സ്തുത്യൻ, ആരാധ്യൻ.
Mantra 6
सबाधो यं जना इमेऽग्निं हव्येभिरीळते । जुह्वानासो यतस्रुचः ॥
വിഭജനമില്ലാതെ, ഈ ജനങ്ങൾ ഹവ്യങ്ങളാൽ ആ അഗ്നിയെ ഈളിക്കുന്നു; യതസ്രുച്—നിയന്ത്രിത സ്രുച് (കരണ്ടി) കൈവശം വെച്ച്, ജുഹ്വാന—അർപ്പിച്ചു ഒഴുക്കി നൽകുന്നു.
Mantra 7
इयं ते नव्यसी मतिरग्ने अधाय्यस्मदा । मन्द्र सुजात सुक्रतोऽमूर दस्मातिथे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ ഈ ഏറ്റവും പുതിയ മതി (പ്രേരണം) നിനക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ മന്ദ്ര (ആനന്ദമയ), സുജാത (സുജന്മ), സുക്രതു (പ്രകാശമയ ഇച്ഛാശക്തിയുള്ളവൻ)—അമൂർ (അവിമൂഢൻ), ദസ്മ അതിഥി (അദ്ഭുത അതിഥി)—സമീപിക്കണമേ.
Mantra 8
सा ते अग्ने शंतमा चनिष्ठा भवतु प्रिया । तया वर्धस्व सुष्टुतः ॥
ഹേ അഗ്നേ, അത് (മതി/സ്തുതി) നിനക്കു അത്യന്തം ശാന്തിദായകമാകട്ടെ; ഏറ്റവും അടുത്തതും അത്യന്തം ആത്മീയവുമായതു നിനക്കു പ്രിയമാകട്ടെ. അതിനാൽ നീ വർധിക്കണമേ—സുഷ്ടുത (സുപ്രശംസിത), നിന്റെ ബലത്തിൽ ഉയർന്ന്.
Mantra 9
सा द्युम्नैर्द्युम्निनी बृहदुपोप श्रवसि श्रवः । दधीत वृत्रतूर्ये ॥
ആ പ്രേരണം, ദ്യുമ്നങ്ങളാൽ ദ്യുമ്നിനി (പ്രകാശങ്ങളാൽ പ്രകാശമയ), നമ്മുടെ ശ്രവസിയിൽ (ശ്രവണത്തിൽ) മഹത്തായ മഹിമയെ കൂടുതൽ കൂടുതൽ സമീപമായി സ്ഥാപിക്കട്ടെ; കൂടാതെ വൃത്ര-തൂര്യേ (തടസ്സത്തോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ) വിജയബലത്തെ ദൃഢമായി ധരിക്കട്ടെ.
Mantra 10
अश्वमिद्गां रथप्रां त्वेषमिन्द्रं न सत्पतिम् । यस्य श्रवांसि तूर्वथ पन्यम्पन्यं च कृष्टयः ॥
അവൻ അശ്വബലവും, പ്രകാശത്തിന്റെ ഗാവും, മുന്നോട്ടോടിക്കുന്ന രഥവും നല്കുന്നു—ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ തീക്ഷ്ണതേജസ്സുള്ളവൻ, സത്പതി (സത്യാധിപതി), പഥത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അധിപതി; അവന്റെ മഹിമകളെ, ഹേ തൂർവഥ, ജനങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘പ്രശംസനീയം’ എന്നു പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 11
यं त्वा गोपवनो गिरा चनिष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पावक श्रुधी हवम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, പ്രകാശമുള്ള ഗോകളുടെ കാവലാളായ (ഗോപവൻ) അങ്ഗിരസ് വാക്കിനാൽ നിന്നെ ജ്വലിപ്പിച്ചു; ഹേ പാവക, ഞങ്ങളുടെ ഹവം കേൾക്കുക—അന്തര്യജ്ഞത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അതിനെ നിർമലതേജസ്സാൽ ജ്വലിപ്പിക്കു.
Mantra 12
यं त्वा जनास ईळते सबाधो वाजसातये । स बोधि वृत्रतूर्ये ॥
ജനങ്ങൾ സ്തുതിയാൽ നിന്നെ ഈളിക്കുന്നവനേ—വാജസാതി (ബല-സമൃദ്ധി) നേടുന്നതിൽ അപ്രതിരോധ്യനേ—ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ജാഗരൂകനാകുക; വൃത്രതൂര്യയിൽ, തടസ്സം ഭേദിക്കുന്ന യുദ്ധത്തിൽ, ബോധവാനും പ്രവർത്തനശീലനും ആകുക.
Mantra 13
अहं हुवान आर्क्षे श्रुतर्वणि मदच्युति । शर्धांसीव स्तुकाविनां मृक्षा शीर्षा चतुर्णाम् ॥
ഞാൻ, ഗരുഡൻ (സൂര്യ-പക്ഷി)ന്റെ വിശാല പറക്കലിൽ ആഹ്വാനം ചെയ്തുകൊണ്ട്, ശ്രുതർവണിയിൽ—ശ്രവണത്തിൽ ചലിക്കുന്ന, ആനന്ദം വിടുവിക്കുന്ന ഉന്മേഷപ്രവാഹത്തിൽ—കൂട്ടമായ പ്രതിരോധങ്ങളെ തകർക്കുന്നു; വഴിയെ തടയുന്ന ചതുര്വിധ ശക്തികളുടെ തലകൾ ചതച്ചുകളയുന്നതുപോലെ.
Mantra 14
मां चत्वार आशवः शविष्ठस्य द्रवित्नवः । सुरथासो अभि प्रयो वक्षन्वयो न तुग्र्यम् ॥
പരമശക്തനായ (ശവിഷ്ഠ)ന്റെ നാല് വേഗശക്തികൾ—ചലനപ്രേരണയിൽ സമൃദ്ധമായവ—സുയോജിതമായ സുറഥങ്ങളെപ്പോലെ, എന്നെ പോഷക പരിപൂർണതയിലേക്കു വഹിക്കുന്നു; ദൂരലക്ഷ്യം തേടുന്നവനെ ബലവാനായ അശ്വങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ.
Mantra 15
सत्यमित्त्वा महेनदि परुष्ण्यव देदिशम् । नेमापो अश्वदातरः शविष्ठादस्ति मर्त्यः ॥
സത്യമായിട്ടുതന്നെ, ഹേ മഹാനദിയായ പരുഷ്ണീ, ഞാൻ നിന്നെ ദീപ്തിയായി ജ്വലിപ്പിച്ചു; മർത്ത്യ മനുഷ്യരിൽ ആരുമില്ല—അശ്വദാതാവും പോലും—നിനക്കാൾ ശക്തനായവൻ, ഹേ പരമശക്തിയായ (ശവിഷ്ഠ) ശക്തി.
All clans are said to set forward their ‘Guest’—Agni—beloved of many, established within the dwelling and praised with potent thought and speech.
The hymn deepens intimacy: Agni is near, most peace-giving, and becomes greater through sincere, well-shaped praise; the worshippers seek strength, increase, and auspiciousness through his acceptance.
The prayer that the sweetest, closest, most tranquil offering of praise be dear to Agni—so that he grows in might as the effective center of the rite and the community’s welfare.
A concluding turn to Paruṣṇī (the great river) and a superlative of strength frames protection and power in the lived Vedic world—journey, territory, and sustaining waters—closing with assurance of unmatched might and support.
viśo-viśo vo atithiṃ
सा ते अग्ने शंतमा चनिष्ठा भवतु प्रिया । तया वर्धस्व सुष्टुतः ॥सत्यमित्त्वा महेनदि परुष्ण्यव देदिशम् । नेमापो अश्वदातरः शविष्ठादस्ति मर्त्यः ॥Because the sacred fire is treated as a revered presence welcomed into the home and the ritual. The hymn portrays every clan ‘setting forward’ Agni as the honored Guest who brings blessings when received properly.
It asks for auspicious peace, strength, and increase—especially that Agni accept the closest and most peace-giving praise and grow powerful through it, returning prosperity to the worshippers.
The river functions as a protective and life-sustaining power in the Vedic landscape. Invoking Paruṣṇī links the hymn’s theme of might and safeguarding to real-world travel, territory, and sustaining waters, reinforcing the request for support and strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.