Rig Veda 8.74.13: Mandala 8, Sukta 74, Mantra 13

Sukta 8.74

Rishi: Unknown/uncertain (voice is first-person; may be poet within the collection).

Devata: Indeterminate/mixed imagery; adjacent verses address Agni, but this verse shifts to the poet’s action and a soaring/streaming power (possibly Soma/Agni in an innerized reading).

Chandas: Likely Jagatī or Triṣṭubh-like length (longer pādas; requires metrical verification).

Samhita Patha (Devanagari)

अहं हुवान आर्क्षे श्रुतर्वणि मदच्युति । शर्धांसीव स्तुकाविनां मृक्षा शीर्षा चतुर्णाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 8.74.13

Transliteration

aháṃ huvānā́ ārkṣe śrutárvaṇi madá-cyuti | śárdhāṃsīva stukāvinā́ṃ mṛkṣā́ śī́rṣā caturṇā́m ||

Translation

ഞാൻ, ഗരുഡൻ (സൂര്യ-പക്ഷി)ന്റെ വിശാല പറക്കലിൽ ആഹ്വാനം ചെയ്‌തുകൊണ്ട്, ശ്രുതർവണിയിൽ—ശ്രവണത്തിൽ ചലിക്കുന്ന, ആനന്ദം വിടുവിക്കുന്ന ഉന്മേഷപ്രവാഹത്തിൽ—കൂട്ടമായ പ്രതിരോധങ്ങളെ തകർക്കുന്നു; വഴിയെ തടയുന്ന ചതുര്വിധ ശക്തികളുടെ തലകൾ ചതച്ചുകളയുന്നതുപോലെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हुवानः: calling, invoking
• हुवानः: कर्तृ (अहम्-विशेषणम्)
• Type: Verb-participle
• Root: √ह्वा (ह्वयति) + क्त्वान/शानच् (वेदिक: शानच्)

• आर्क्षे: in/at the Ārkṣa (place/lineage); to the Ārkṣa one (contextual epithet)
• आर्क्षे: अधिकरण (यत्र/यस्मिन्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: आर्क्ष (प्रातिपदिक; ‘ऋक्ष/आर्क्ष’ सम्बन्धि)

• श्रुतर्वणि: in/at Śrutarvaṇi (name/epithet)
• श्रुतर्वणि: अधिकरण (आह्वान-सम्बन्धः)
• Type: Proper noun / epithet
• Root: श्रुतर्वणि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः: श्रुत + अर्वणि)

• मदच्युतिः: Madacyuti (name/‘he whose intoxication/rapture flows/falls’)
• मदच्युतिः: कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्धः (स्तुत्य-देव/व्यक्ति-विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: मदच्युति (प्रातिपदिक; समासः: मद + च्युति)

• शर्धांसि: hosts, troops, bands
• शर्धांसि: कर्म (स्तु-क्रियायाः विषयः)
• Type: Noun
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: (उपमान-सूचकः)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• स्तुकाविनाम्: of the hymn-singers/chanters
• स्तुकाविनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्तुकाविन् (प्रातिपदिक; ‘स्तुक’ + विन्)

• मृक्षा: a bear (or bear-like creature)
• मृक्षा: कर्तृ/उपमेय (उपमा-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: मृक्ष (प्रातिपदिक; वेदिक-रूपम्)

• शीर्षा: heads
• शीर्षा: कर्म/सम्बन्ध (उपमा-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चयः)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चतुर्णाम्: of four
• चतुर्णाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Numeral
• Root: चतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)