Sukta 74

Mantra 1

विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् । अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः ॥

હે સર્વ કુળોના લોકો, બળની સમૃદ્ધિઓને પોષતા તમે તમારા અતિથિ—અગ્નિ, બહુજનપ્રિય—ને આગળ પ્રેરો છો. તમારા ગૃહસ્થ (અંતર્વાસી) અગ્નિને હું વાણી વડે સ્તવું છું, ઉષ્માભર્યા બળના મનોભાવો વડે.

Mantra 2

यं जनासो हविष्मन्तो मित्रं न सर्पिरासुतिम् । प्रशंसन्ति प्रशस्तिभिः ॥

જેનને મનુષ્યોમાં હવિષ્યવંત અર્પણકર્તાઓ મિત્ર સમાન પ્રશંસાઓથી વખાણે છે—જેનું સ્રવિત ઘૃત સમૃદ્ધિરૂપ છે—તે અગ્નિ સ્તુતિઓથી સ્તુત થાય છે.

Mantra 3

पन्यांसं जातवेदसं यो देवतात्युद्यता । हव्यान्यैरयद्दिवि ॥

પૂજનીય જાતવેદસ—જે દેવત્વ તરફ ઉન્નત થઈ, દિવ્ય તેજસ્વી ઊંચાઈઓમાં હવ્યોને ગતિમાં મૂકે છે.

Mantra 4

आगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् । यस्य श्रुतर्वा बृहन्नार्क्षो अनीक एधते ॥

અમે વૃત્રહન્તમ—વૃત્રવધકમાં સર્વોત્તમ, જ્યેષ્ઠ અગ્નિ, માનવ (પ્રાચીન-નવ) અગ્નિ પાસે આવ્યા છીએ; જેના વિશાળ, દૂર-શ્રવણ બળનું પ્રાગટ્યના અગ્રભાગે તેજે તેજે વૃદ્ધિ થાય છે.

Mantra 5

अमृतं जातवेदसं तिरस्तमांसि दर्शतम् । घृताहवनमीड्यम् ॥

અમૃત જાતવેદસ—અંધકારોને પાર દૃશ્યમાન; ઘૃતાહવન, ઘીથી આહ્વાનિત, ઈડ્ય—સ્તુત્ય, આરાધ્ય.

Mantra 6

सबाधो यं जना इमेऽग्निं हव्येभिरीळते । जुह्वानासो यतस्रुचः ॥

અવિભાજ્ય રીતે, આ લોકો હવ્યોથી તે અગ્નિનું ઈળન કરે છે; યતસ્રુચ—સંયમિત સ્રુચ (ચમચી) ધારણ કરીને, જુહ્વાન—અર્પણ કરતાં, વહાવીને આપે છે.

Mantra 7

इयं ते नव्यसी मतिरग्ने अधाय्यस्मदा । मन्द्र सुजात सुक्रतोऽमूर दस्मातिथे ॥

હે અગ્નિ, અમારી આ સર્વથી નવી મતિ (પ્રેરણા) તારા અંદર સ્થાપિત થઈ છે. હે મન્દ્ર (આનંદમય), સુજાત (સુજન્મા), સુક્રતુ (પ્રકાશમય સંકલ્પવાળા)—અમૂર (અવિમૂઢ), દસ્મ અતિથિ (અદ્ભુત અતિથિ)—નજીક આવ.

Mantra 8

सा ते अग्ने शंतमा चनिष्ठा भवतु प्रिया । तया वर्धस्व सुष्टुतः ॥

હે અગ્નિ, તે (મતિ/સ્તુતિ) તને અતિ શાંતિકારક બને, અને સૌથી નજીકની, અત્યંત આત્મીય—તને પ્રિય બને. તેના દ્વારા તું વૃદ્ધિ પામ, સુષ્ટુત (સુપ્રશંસિત), તારી શક્તિમાં વધતો.

Mantra 9

सा द्युम्नैर्द्युम्निनी बृहदुपोप श्रवसि श्रवः । दधीत वृत्रतूर्ये ॥

તે પ્રેરણા, દ્યુમ્નોથી દ્યુમ્નિની (પ્રકાશોથી પ્રકાશમય), અમારા શ્રવસિ (શ્રવણમાં) મહાન યશને વધુ ને વધુ નજીક સ્થાપે; અને વૃત્ર-તૂર્યે (અવરોધ સામેના યુદ્ધમાં) વિજયી બળને દૃઢ ધારે.

Mantra 10

अश्वमिद्गां रथप्रां त्वेषमिन्द्रं न सत्पतिम् । यस्य श्रवांसि तूर्वथ पन्यम्पन्यं च कृष्टयः ॥

તે અશ્વબળ, પ્રકાશની ગાય, અને આગળ ધપાવતો રથ આપે છે—ઇન્દ્ર સમો તેજસ્વી, સત્યપતિ (સત્પતિ), માર્ગનો સાચો અધિપતિ; જેના યશોને, હે તૂર્વથ, પ્રજાઓ વારંવાર ‘અતિ પ્રશંસનીય’ કહી ગાય છે.

Mantra 11

यं त्वा गोपवनो गिरा चनिष्ठदग्ने अङ्गिरः । स पावक श्रुधी हवम् ॥

હે અગ્નિ, ગોપવન—પ્રકાશમય ગાયોનો રક્ષક—અંગિરાએ વાણીથી તને પ્રજ્વલિત કર્યો છે; હે પાવક, અમારું હવન સાંભળ—અંતર્યજ્ઞમાં પ્રવેશી તેને નિર્મળ તેજથી પ્રજ્વલિત કર.

Mantra 12

यं त्वा जनास ईळते सबाधो वाजसातये । स बोधि वृत्रतूर्ये ॥

જે તને પ્રજાઓ સ્તુતિથી ઈળે છે—વાજસાતિ (બળ-સમૃદ્ધિ) જીતવામાં અપ્રતિહત—તે તું અમામાં જાગૃત થા; વૃત્રતૂર્યે, અવરોધ-ભેદક યુદ્ધમાં, ચેતન અને ક્રિયાશીલ થા.

Mantra 13

अहं हुवान आर्क्षे श्रुतर्वणि मदच्युति । शर्धांसीव स्तुकाविनां मृक्षा शीर्षा चतुर्णाम् ॥

હું, ગરુડ (સૂર્ય-પક્ષી)ની વિશાળ ઉડાનમાં આહ્વાન કરતો, શ્રુતર્વણિ—શ્રવણમાં ગતિમાન, આનંદ-વિમોચક ઉછાળમાં—એકઠાં થયેલા પ્રતિરોધોને ભાંગી નાખું છું; જેમ માર્ગ રોકતી ચતુર્વિધ શક્તિઓનાં મસ્તકોને કચડી નાખવામાં આવે તેમ.

Mantra 14

मां चत्वार आशवः शविष्ठस्य द्रवित्नवः । सुरथासो अभि प्रयो वक्षन्वयो न तुग्र्यम् ॥

પરમ શક્તિશાળી (શવિષ્ઠ)ની ચાર ઝડપી શક્તિઓ—ગતિના પ્રેરણાથી સમૃદ્ધ—સુયોજિત, સુરથ સમાન, મને પોષક પરિપૂર્ણતા તરફ વહન કરે છે; જેમ દુરલક્ષ્ય શોધનારને બળવાન અશ્વો લઈ જાય તેમ.

Mantra 15

सत्यमित्त्वा महेनदि परुष्ण्यव देदिशम् । नेमापो अश्वदातरः शविष्ठादस्ति मर्त्यः ॥

સત્યે જ, હે મહાનદી પરુષ્ણી, મેં તને તેજસ્વી કરીને પ્રજ્વલિત કરી છે; અને મર્ત્ય મનુષ્યોમાં કોઈ નથી—અશ્વદાતા પણ નહિ—જે તારા કરતાં વધુ બળવાન હોય, હે પરમ શક્તિશાળી (શવિષ્ઠ) શક્તિ.