Rig Veda Sukta 60
Mandala 8Sukta 6019 Mantras

Sukta 60

Sukta 8.60

Devata

Agni

Chandas

Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; needs metrical verification)

ഈ സൂക്തം തിരഞ്ഞെടുത്ത ഹോതൃയായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; യജ്ഞം നടത്താനും ഹവികൾ ദേവന്മാരിലേക്കു കൊണ്ടുപോകാനും അദ്ദേഹം ബർഹിസിൽ വന്നു ഇരിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇതിൽ അഗ്നിയോട് സംരക്ഷണം—പ്രത്യേകിച്ച് രക്ഷസ്‌ (വൈരിയായ/അന്ധകാര ശക്തികൾ), യാതു (മന്ത്രവാദം/മായാജാലം), തടസ്സം, ദുഷ്‌സ്ഥിതി, വിശപ്പ് എന്നിവയിൽ നിന്ന്—വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു; കൂടാതെ ബലം, വർധനം, വിജയകരമായ നേട്ടങ്ങൾ (വാജങ്ങൾ) ലഭിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ആകെക്കൂടി, അഗ്നിയെ യാഗപുരോഹിതനായി മാത്രമല്ല, സമീപത്തുള്ള വിശ്വസനീയ രക്ഷകനായും ചിത്രീകരിച്ച് യജമാനന്റെ പാത സുരക്ഷിതമാക്കുന്നവനായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

अग्न आ याह्यग्निभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । आ त्वामनक्तु प्रयता हविष्मती यजिष्ठं बर्हिरासदे ॥

ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ അഗ്നികളോടുകൂടെ ഇവിടെ വരിക; ഹോതാവായി നിന്നെയാണു ഞങ്ങൾ വരിക്കുന്നത്. സുസജ്ജമായ ഹവിഷ്മതി അർപ്പണം നിന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ; ഹേ യജിഷ്ഠ, പവിത്ര ബർഹിസ്സിൽ ആസനം ഏൽക്കാൻ വരിക.

Mantra 2

अच्छा हि त्वा सहसः सूनो अङ्गिरः स्रुचश्चरन्त्यध्वरे । ऊर्जो नपातं घृतकेशमीमहेऽग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ॥

ഹേ സഹസിന്റെ സുനോ, ഹേ അങ്ഗിരസേ, അധ്വരത്തിൽ സ്രുചുകൾ സത്യമായും നിന്റെ ദിശയിലേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു. യജ്ഞങ്ങളിൽ പുരാതനനായ അഗ്നിയെ—ഊർജ്ജയുടെ നപാതനെയും, ഘൃത-കേശനെയും—ഞങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നു.

Mantra 3

अग्ने कविर्वेधा असि होता पावक यक्ष्यः । मन्द्रो यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यो विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः ॥

ഹേ അഗ്നേ, നീ കവി, വേധാ (ജ്ഞാതാവ്) ആകുന്നു; നീ ഹോതാ, പാവക, യജ്ഞം നിർവഹിക്കാൻ സന്നദ്ധൻ. ആനന്ദമയൻ, കർമത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, അധ്വരങ്ങളിൽ ആരാധ്യൻ—വിപ്രന്മാരുടെ ശുക്ര മന്മങ്ങൾ (പ്രകാശമുള്ള പ്രചോദിത ചിന്തകൾ) കൊണ്ട് നീ ദീപ്തനാകുന്നു.

Mantra 4

अद्रोघमा वहोशतो यविष्ठ्य देवाँ अजस्र वीतये । अभि प्रयांसि सुधिता वसो गहि मन्दस्व धीतिभिर्हितः ॥

ഹേ യവിഷ്ഠ്യ (ഏറ്റവും യുവൻ) അഗ്നേ, അദ്രോഘ (ദ്രോഹമില്ലാത്ത) ദേവന്മാരെ ഇഷ്ടഭോഗത്തിനായി അജസ്രമായി ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക. ഹേ വസു, സുസംവിധിതമായ പ്രയാംസികളിലേക്കു (അർപ്പണങ്ങളിലേക്കു) വരിക; ഞങ്ങളുടെ ധീതികളാൽ (അന്തര്ദൃഷ്ടികളാൽ) സ്ഥാപിതനായി ആനന്ദിക്ക.

Mantra 5

त्वमित्सप्रथा अस्यग्ने त्रातॠतस्कविः । त्वां विप्रासः समिधान दीदिव आ विवासन्ति वेधसः ॥

ഹേ അഗ്നേ, നീ തന്നെയാണ് ഈ സപ്രഥാ (വിശാലമായി വ്യാപിക്കുന്നവൻ); ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകനും കവിയും. വിപ്രന്മാർ നിന്നെ സമിധാനം ചെയ്ത് ദീദിവ (ദീപ്ത ജ്വാല) ആക്കി, വേധസ് (ജ്ഞാനകൃത്യങ്ങൾ) സഹിതം നിന്റെ അടുക്കൽ വരുന്നു.

Mantra 6

शोचा शोचिष्ठ दीदिहि विशे मयो रास्व स्तोत्रे महाँ असि । देवानां शर्मन्मम सन्तु सूरयः शत्रूषाहः स्वग्नयः ॥

അത്യന്തം ദീപ്തനായ അഗ്നിയേ, ജ്വലിക്ക; പ്രകാശിക്ക; ജനങ്ങൾക്കായി ദീപ്തിയാക. നമ്മുടെ സ്തോത്രത്തിന് ‘മയഃ’—ആനന്ദകരമായ കൃപ—നൽകുക; നീ മഹാനാണ്. ദേവന്മാരുടെ ശർമൻ (ആശ്രയം)യിൽ എന്റെ സൂരന്മാർ വസിക്കട്ടെ—ശത്രുനിഗ്രാഹകർ, സ്വഗ്നി (അന്തരത്തിലെ ശുഭാഗ്നി) ഉള്ളവർ.

Mantra 7

यथा चिद्वृद्धमतसमग्ने संजूर्वसि क्षमि । एवा दह मित्रमहो यो अस्मध्रुग्दुर्मन्मा कश्च वेनति ॥

അഗ്നിയേ, ഭൂമിയിൽ വളർന്ന് കുരുങ്ങിയ കാട്ടുപുല്ലിനെയും നീ എങ്ങനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ, മഹത്തുകളുടെ മിത്രമേ, ഞങ്ങളെ ദ്രോഹിക്കാൻ നോക്കുന്നവൻ—ഏതൊരു ദുർമനസ്സുകാരനും ദുഷ്ചിന്തകനും—അവനെ പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിക്ക.

Mantra 8

मा नो मर्ताय रिपवे रक्षस्विने माघशंसाय रीरधः । अस्रेधद्भिस्तरणिभिर्यविष्ठ्य शिवेभिः पाहि पायुभिः ॥

ഞങ്ങളെ മർത്ത്യശത്രുവിനും, റിപ്പുവിനും, അന്ധകാരത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനും, ദുഷ്‌വചനക്കാരനും ഏൽപ്പിക്കരുതേ. ഹേ യവിഷ്ഠ്യ (ഏറ്റവും യുവനായ) അഗ്നിയേ, അശ്രേധദ് (അചഞ്ചല) ‘തരണി’ ശക്തികളാലും, ശിവ (മംഗള) പായുഭിഃ—രക്ഷാകവചങ്ങളാലും—ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക.

Mantra 9

पाहि नो अग्न एकया पाह्युत द्वितीयया । पाहि गीर्भिस्तिसृभिरूर्जां पते पाहि चतसृभिर्वसो ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഏക ശക്തിയാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ; രണ്ടാം ശക്തിയാലും രക്ഷിക്കേണമേ. ഹേ ഊർജ്ജത്തിന്റെ പതേ, വാണിയുടെ മൂന്നു സ്തുതി-ഉച്ചാരണങ്ങളാൽ രക്ഷിക്കേണമേ; ഹേ വസു, നാല്മടങ്കൽ സഹായത്താൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ.

Mantra 10

पाहि विश्वस्माद्रक्षसो अराव्णः प्र स्म वाजेषु नोऽव । त्वामिद्धि नेदिष्ठं देवतातय आपिं नक्षामहे वृधे ॥

ഹേ അഗ്നേ, എല്ലാം വിഴുങ്ങുന്ന രക്ഷസ്-അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണമേ; ഞങ്ങളുടെ വാജങ്ങളിൽ ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ടു നയിക്കേണമേ. കാരണം, ഹേ ഏറ്റവും സമീപനായ ദേവാ, ദൈവശക്തികളുടെ വർദ്ധനയ്ക്കായി ഞങ്ങൾ നിന്നെയേ ഉറച്ച ആശ്രയമായി പ്രാപിക്കുന്നു.

Mantra 11

आ नो अग्ने वयोवृधं रयिं पावक शंस्यम् । रास्वा च न उपमाते पुरुस्पृहं सुनीती स्वयशस्तरम् ॥

ഹേ അഗ്നേ, പാവകാ, വയോവർദ്ധനം വരുത്തുന്ന റയി—ആത്മാവാൽ പ്രശംസനീയമായത്—ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരേണമേ. ഹേ ഉപമാതേ, ഞങ്ങൾക്കും അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സമൃദ്ധി നല്കേണമേ: സുനീതി (നല്ല മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം)യും കൂടുതൽ സ്വയം-പ്രകാശിത യശസ്സും.

Mantra 12

येन वंसाम पृतनासु शर्धतस्तरन्तो अर्य आदिशः । स त्वं नो वर्ध प्रयसा शचीवसो जिन्वा धियो वसुविदः ॥

യാരാൽ ഞങ്ങൾ യുദ്ധങ്ങളിൽ ജയിക്കുമോ, പാഞ്ഞുവരുന്ന സംഘങ്ങളെ തുരന്ന്, ആര്യ ദിശകളിലേക്കു കടന്നുചെന്നു മുന്നേറുമോ—ഹേ ശചീവസു (പ്രഭാവശക്തിയുടെ അധിപൻ), നീ ഞങ്ങളെ നിന്റെ പ്രയസ് (സജീവബലം)കൊണ്ട് വർധിപ്പിക്ക; ഞങ്ങളുടെ ധിയോകളെ ഉണർത്തുക, അവ സത്യ വസുവിനെ കണ്ടെത്തുന്നവയാകട്ടെ.

Mantra 14

नहि ते अग्ने वृषभ प्रतिधृषे जम्भासो यद्वितिष्ठसे । स त्वं नो होतः सुहुतं हविष्कृधि वंस्वा नो वार्या पुरु ॥

ഹേ അഗ്നേ, വൃഷഭ (ബലവാൻ കാള) സമാനനായേ, നീ നിന്റെ പരാക്രമത്തിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ നിന്റെ ജംഭാസു (താടികൾ)ക്കെതിരെ ആരും പ്രതിധൃഷേ (താങ്ങിനിൽക്കാൻ) കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ നമ്മുടെ ഹോതൃ, ഞങ്ങളുടെ ഹവിസിനെ സുഹുത (ശ്രേഷ്ഠമായി അർപ്പിതം) ആക്കുക; ഞങ്ങൾക്ക് പുരു വാർയാ (അനേകം ഇഷ്ടസമ്പത്തുകൾ) ജയിപ്പിക്ക.

Mantra 15

शेषे वनेषु मात्रोः सं त्वा मर्तास इन्धते । अतन्द्रो हव्या वहसि हविष्कृत आदिद्देवेषु राजसि ॥

നിന്റെ രണ്ടു മാതാക്കളുടെയായ ശേഷേ വനേഷു (വിശ്രമവനങ്ങളിൽ) പോലും മർത്ത്യർ നിന്നെ ഒരുമിച്ചു ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. അതന്ദ്രനായി നീ ഹവ്യങ്ങളെ വഹിക്കുന്നു; ഹവിഷ്കൃത (അർപ്പണത്തിന്റെ കർത്താവ്) ആയേ, അപ്പോൾ തന്നേ നീ ദേവേഷു രാജസി—ദേവന്മാരിൽ രാജത്വം വഹിക്കുന്നു.

Mantra 16

सप्त होतारस्तमिदीळते त्वाग्ने सुत्यजमह्रयम् । भिनत्स्यद्रिं तपसा वि शोचिषा प्राग्ने तिष्ठ जनाँ अति ॥

ഏഴ് ഹോതൃ-ശക്തികൾ നിന്നെയേ മാത്രം സ്തുതിക്കുന്നു, ഹേ അഗ്നേ—സുത്യജ, അഹ്രയ (അശ്രാന്തൻ) । നീ തപസ്സാൽ പാറയെ പിളർക്കുന്നു; വിശാലമായി ദീപ്തമായ ശോചിഷാ (ജ്വാല) കൊണ്ടും. ഹേ അഗ്നേ, മുന്നിൽ നില്ക്കുക; ജനങ്ങളെ അതി—മാനുഷപരിധികൾക്കപ്പുറം—നയിക്കണമേ.

Mantra 17

अग्निमग्निं वो अध्रिगुं हुवेम वृक्तबर्हिषः । अग्निं हितप्रयसः शश्वतीष्वा होतारं चर्षणीनाम् ॥

അഗ്നിയിലേയ്ക്ക് അഗ്നി—ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഹുവേമ (ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു), അധ്രിഗു (അചഞ്ചലബലൻ), ഹേ വൃതകബർഹിഷഃ (വിരിച്ച ബർഹിസ് ഉള്ളവനേ) । ഹിതപ്രയസഃ ആയ ഞങ്ങൾ അഗ്നിയെ വിളിക്കുന്നു—ശാശ്വത ഇഷ്ടികളിൽ—ചർഷണീനാം ജനങ്ങളുടെ നിത്യ ഹോതൃ.

Mantra 18

केतेन शर्मन्त्सचते सुषामण्यग्ने तुभ्यं चिकित्वना । इषण्यया नः पुरुरूपमा भर वाजं नेदिष्ठमूतये ॥

ഏത് കേതു (ചിഹ്നം) കൊണ്ടും ഏത് ശർമ (ആശ്രയം) കൊണ്ടും അവർ നിന്നോടു ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു, ഹേ സുഷാമണ്യ അഗ്നേ, നിന്നെ—ചികിത്വാൻ (ജാഗ്രതജ്ഞാനമുള്ളവൻ)—എന്ന് അറിഞ്ഞ്? ഇഷണ്യയാ (പ്രേരകശക്തി) കൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് പുരുരൂപ (ബഹുരൂപ) സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവരിക; വാജ (ശക്തി/വിജയം)—ഏറ്റവും അടുത്തത്—ഞങ്ങളുടെ ഊതയേ (സഹായം)ക്കായി നൽകുക.

Mantra 19

अग्ने जरितर्विश्पतिस्तेपानो देव रक्षसः । अप्रोषिवान्गृहपतिर्महाँ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ഹേ ജരിതാവിന്റെ സഹായി, ഹേ വിശ്പതി—വാസസ്ഥലത്തിന്റെ അധിപനേ—തപ്തതേജസ്സുള്ള ദേവനേ, രക്ഷസ്‌ (അന്ധകാരശക്തികൾ) എതിരായി നീ ജ്വലിക്ക. അപ്രോഷിവാൻ, ഗൃഹപതി, നീ മഹാൻ—ദിവസിന്റെ പ്രകാശമയ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനും, സത്യഗൃഹത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന (ദുരോണമയു) വനും ആകുന്നു.

Mantra 20

मा नो रक्ष आ वेशीदाघृणीवसो मा यातुर्यातुमावताम् । परोगव्यूत्यनिरामप क्षुधमग्ने सेध रक्षस्विनः ॥

ഹേ വിശാലപ്രകാശിയേ (ആഘൃണീവസോ), രക്ഷസ്‌ ഞങ്ങളിലേക്കു കടക്കരുതേ; യാതുവിന്റെ യാതുര്യ—മാന്ത്രികഹിംസ—ഞങ്ങളിലേക്കു സമീപിക്കരുതേ. ഞങ്ങളുടെ പാത തടയുന്ന അനിരാമ ദുർസ്ഥിതിയെ ദൂരെയാക്കി, ക്ഷുധ (വിശപ്പ്) പുറത്തേക്ക് തള്ളുക; ഹേ അഗ്നേ, രക്ഷസ്വിൻ—വൈരിശക്തികളെ പ്രതിരോധിക്ക.

Frequently Asked Questions

It invites Agni to preside as the sacrificial priest (hotṛ), accept offerings, and protect the worshippers by driving away hostile forces, sorcery, obstacles, and hunger.

Because Agni is the most immediately accessible god in the ritual—present as the visible fire—and is relied on as a close, dependable support for strength and spiritual increase.

It can be recited at the start of a fire-offering (homa) or during daily lamp/fire worship to invoke clarity, protection, and the removal of negativity and impediments, alongside a simple ghee offering.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App