Sukta 60

Mantra 1

अग्न आ याह्यग्निभिर्होतारं त्वा वृणीमहे । आ त्वामनक्तु प्रयता हविष्मती यजिष्ठं बर्हिरासदे ॥

હે અગ્નિ, તારા અગ્નિઓ સાથે અહીં આવ; હોતા તરીકે તને અમે વરીએ છીએ. સુસજ્જ હવિષ્મતી અર્પણ તને અભિષેક કરે; હે યજિષ્ઠ, પવિત્ર બર્હિ પર આસન ગ્રહણ કરવા આવ.

Mantra 2

अच्छा हि त्वा सहसः सूनो अङ्गिरः स्रुचश्चरन्त्यध्वरे । ऊर्जो नपातं घृतकेशमीमहेऽग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ॥

હે સહસના સૂનુ, હે અઙ્ગિરસ, અધ્વરમાં સ્રુચો ખરેખર તારી તરફ ગતિ કરે છે. અમે યજ્ઞોમાં પુરાતન એવા અગ્નિને—ઊર્જાના નપાતને, ઘૃત-કેશને—અન્વેષીએ છીએ.

Mantra 3

अग्ने कविर्वेधा असि होता पावक यक्ष्यः । मन्द्रो यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यो विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः ॥

હે અગ્નિ, તું કવિ અને વેધા (જ્ઞાતા) છે; તું હોતા છે, પાવક છે, યજ્ઞ કરવા તત્પર છે. આનંદમય, કર્મમાં સર્વોત્કૃષ્ટ, અધ્વરોમાં સ્તુત્ય—વિપ્રોના શુદ્ધ, તેજસ્વી મન્મો (પ્રેરિત વિચારો) વડે તું પ્રકાશે છે.

Mantra 4

अद्रोघमा वहोशतो यविष्ठ्य देवाँ अजस्र वीतये । अभि प्रयांसि सुधिता वसो गहि मन्दस्व धीतिभिर्हितः ॥

હે યવಿಷ್ಠ્ય (સૌથી યુવાન) અગ્નિ, અદ્રોઘ (અવિશ્વાસઘાત વિના) દેવોને ઇચ્છિત ભોગ માટે અવિરત અહીં વહન કર. હે વસુ, સુવ્યવસ્થિત પ્રયાંસિ (અર્પણો) તરફ આવ; અમારી ધીતિઓ (અંતર્દૃષ્ટિઓ)થી સ્થાપિત થઈ આનંદ કર.

Mantra 5

त्वमित्सप्रथा अस्यग्ने त्रातॠतस्कविः । त्वां विप्रासः समिधान दीदिव आ विवासन्ति वेधसः ॥

હે અગ્નિ, તું જ આ સપ્રથા (વિસ્તારમાન) છે; ઋતનો રક્ષક અને કવિ છે. વિપ્રો, તને સમિધાન કરીને દીદિવ (દિપ્ત જ્વાળા) બનાવે છે, અને વેધસ (જ્ઞાનકર્મ) સાથે તારી પાસે આવે છે.

Mantra 6

शोचा शोचिष्ठ दीदिहि विशे मयो रास्व स्तोत्रे महाँ असि । देवानां शर्मन्मम सन्तु सूरयः शत्रूषाहः स्वग्नयः ॥

હે અતિ તેજસ્વી (અગ્નિ), પ્રજાજન માટે પ્રજ્વલિત થા, દીપ્તિમાન થા. અમારા સ્તોત્રને ‘મયઃ’—આનંદદાયક કૃપા—અર્પ; કારણ કે તું મહાન છે. દેવોના શર્મન્ (આશ્રય)માં મારા સૂરીઓ રહે—શત્રુવિજયી, સ્વ-અગ્નિ (અંતરમાં શુભ અગ્નિ) ધરાવનારા.

Mantra 7

यथा चिद्वृद्धमतसमग्ने संजूर्वसि क्षमि । एवा दह मित्रमहो यो अस्मध्रुग्दुर्मन्मा कश्च वेनति ॥

હે અગ્નિ, જેમ તું ધરતી પર વધીને ગૂંચવાયેલું ઝાડઝાંખર પણ ભસ્મ કરે છે, તેમ જ, હે મહાનના મિત્ર, જે કોઈ અમને દ્રોહ કરવા ઇચ્છે—કોઈ પણ દુર્મન, દુષ્ટચિત્ત—તેને સંપૂર્ણ દહન કર.

Mantra 8

मा नो मर्ताय रिपवे रक्षस्विने माघशंसाय रीरधः । अस्रेधद्भिस्तरणिभिर्यविष्ठ्य शिवेभिः पाहि पायुभिः ॥

અમને નશ્વર શત્રુને, ન તો રિપુને, ન તો અંધકારના રક્ષકને, ન તો દુષ્કથન કરનારને સોંપી દે નહિ. હે યવಿಷ್ಠ્ય (સૌથી યુવાન) અગ્નિ, અચૂક ‘તરણિ’ શક્તિઓથી અને શિવ (મંગલ) પાયુભિઃ—રક્ષક આવરણોથી—અમને રક્ષા કર.

Mantra 9

पाहि नो अग्न एकया पाह्युत द्वितीयया । पाहि गीर्भिस्तिसृभिरूर्जां पते पाहि चतसृभिर्वसो ॥

હે અગ્નિ, એક શક્તિથી અમારી રક્ષા કર; અને બીજી શક્તિથી પણ રક્ષા કર. હે ઊર્જાના પતિ, વાણીના ત્રણ સ્તુતિ-ઉચ્ચારોથી રક્ષા કર; હે વસુ, ચારગણી સહાયથી અમારી રક્ષા કર.

Mantra 10

पाहि विश्वस्माद्रक्षसो अराव्णः प्र स्म वाजेषु नोऽव । त्वामिद्धि नेदिष्ठं देवतातय आपिं नक्षामहे वृधे ॥

હે અગ્નિ, સર્વ ભક્ષક રક્ષસ-અંધકારથી અમારી રક્ષા કર; અને અમારા વાજોમાં અમને આગળ ધપાવ. કારણ કે હે અતિ-નિકટ દેવ, દેવતાઓની વૃદ્ધિ માટે અમે તને જ નિશ્ચિત આધારરૂપે પ્રાપ્ત કરીએ છીએ.

Mantra 11

आ नो अग्ने वयोवृधं रयिं पावक शंस्यम् । रास्वा च न उपमाते पुरुस्पृहं सुनीती स्वयशस्तरम् ॥

હે અગ્નિ, પાવક, અમારી પાસે વયોવૃદ્ધિ કરનાર રયિ—આત્મા દ્વારા પ્રશંસનીય—લાવી આપ. અને હે ઉપમાતે, અમને પણ બહુ ઇચ્છિત સમૃદ્ધિ આપ: સુનીતિ (સુ-માર્ગદર્શન) અને વધુ સ્વયં-પ્રકાશિત યશ.

Mantra 12

येन वंसाम पृतनासु शर्धतस्तरन्तो अर्य आदिशः । स त्वं नो वर्ध प्रयसा शचीवसो जिन्वा धियो वसुविदः ॥

જેના દ્વારા અમે યુદ્ધોમાં વિજય પામીએ, ધસી આવતાં દળોને ચીરીને અને આર્ય દિશાઓ તરફ તરતાં આગળ વધીએ. હે શચીવસુ (પ્રભાવી શક્તિના સ્વામી), તું તો અમને પોતાના પ્રયસ (સક્રિય બળ) વડે વધાર; અમારી ધીઓને પ્રેર, જેથી તે વાસ્તવિક વસુના શોધક બને.

Mantra 14

नहि ते अग्ने वृषभ प्रतिधृषे जम्भासो यद्वितिष्ठसे । स त्वं नो होतः सुहुतं हविष्कृधि वंस्वा नो वार्या पुरु ॥

હે અગ્નિ, વृषભ (બળવાન બળદ) સમાન, તારા જડબા સામે કોઈ પ્રતિધૃષે (ટકી) શકતું નથી, જ્યારે તું પોતાના પરાક્રમે ઊભો રહે છે. તેથી, હે અમારા હોતૃ, અમારા હવિને સુહુત (સુવિધિપૂર્વક અર્પિત) કર; અને અમારે માટે પુરુ વાર્યા (ઘણા ઇચ્છનીય ધન-સંપત્તિ) જીત.

Mantra 15

शेषे वनेषु मात्रोः सं त्वा मर्तास इन्धते । अतन्द्रो हव्या वहसि हविष्कृत आदिद्देवेषु राजसि ॥

તારી બે માતાઓના શેષે વનોમાં પણ મર્ત્યો તને એકસાથે પ્રજ્વલિત કરે છે. અતન્દ્ર, તું હવ્યો વહે છે, હવિષ્કૃત (અર્પણનો કર્તા) હે; અને ત્યારેજ તું દેવોમાં રાજસિ—રાજ કરે છે.

Mantra 16

सप्त होतारस्तमिदीळते त्वाग्ने सुत्यजमह्रयम् । भिनत्स्यद्रिं तपसा वि शोचिषा प्राग्ने तिष्ठ जनाँ अति ॥

સાત હોતા-શક્તિઓ તને જ સ્તુતિ કરે છે, હે અગ્નિ—સુત્યજ, અહ્રય (અથાક) । તું તપસાથી શિલાને ભેદે છે અને વિશાળ તેજસ્વી શોચિષા વડે; હે અગ્નિ, આગળ ઊભો રહેજે, અને જનને અતિ—માનવીય મર્યાદાઓ પાર—દોરી જા.

Mantra 17

अग्निमग्निं वो अध्रिगुं हुवेम वृक्तबर्हिषः । अग्निं हितप्रयसः शश्वतीष्वा होतारं चर्षणीनाम् ॥

અગ્નિ પર અગ્નિ—અમે તને હુવીએ છીએ, અધ્રિગુ (અડગ બળવાળો), હે વૃતકબર્હિષઃ (વિછરાયેલ બર્હિષ ધરાવનાર) । હિતપ્રયસઃ અમે અગ્નિને બોલાવીએ છીએ—શાશ્વતી ઇષ્ટિઓમાં—ચર્ષણીનામ્ જનનો નિત્ય હોતા.

Mantra 18

केतेन शर्मन्त्सचते सुषामण्यग्ने तुभ्यं चिकित्वना । इषण्यया नः पुरुरूपमा भर वाजं नेदिष्ठमूतये ॥

કયા કેતુથી અને કયા શર્મમાં તેઓ તારી સાથે જોડાય છે, હે સુષામણ્ય અગ્નિ, તને—ચિકિત્વાન (જાગૃત જ્ઞાનવાળો)—જાણી? ઇષણ્યયા બળથી અમારે માટે પુરુરൂപ સમૃદ્ધિ લાવ; વાજ—સૌથી નજીકનો—અમારી ઊતયે (સહાય) માટે ભરી દે.

Mantra 19

अग्ने जरितर्विश्पतिस्तेपानो देव रक्षसः । अप्रोषिवान्गृहपतिर्महाँ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥

હે અગ્નિ, હે જરિતાના સહાયક, હે વિશ્પતિ—નિવાસના સ્વામી—તપ્ત તેજવાળા દેવ, રક્ષસ્ (અંધકારની શક્તિઓ) સામે તું પ્રજ્વલિત થા. અપ્રોષિવાન્, ગૃહપતિ, તું મહાન છે—દિવસના પ્રકાશમય લોકનો રક્ષક અને સાચા ગૃહ માટે તરસતો (દુરોણયુ) છે.

Mantra 20

मा नो रक्ष आ वेशीदाघृणीवसो मा यातुर्यातुमावताम् । परोगव्यूत्यनिरामप क्षुधमग्ने सेध रक्षस्विनः ॥

હે વિશાળ-પ્રકાશવાળા (આઘૃણીવસો), રક્ષસ્ અમામાં પ્રવેશ ન કરે; યાતુની યાતુર્ય—જાદુઈ હિંસા—અમારી પાસે ન આવે. માર્ગ અટકાવતી અનિરામા દુર્દશાને દૂર હાંકી દે અને ક્ષુધા (ભૂખ)ને બહાર ઠેલી દે; હે અગ્નિ, રક્ષસ્વિનઃ—શત્રુ શક્તિઓને પરાવર્તિત કર.