Sukta 69
Sukta 6.69
Bharadvāja (traditional for Mandala 6).
Indra-Viṣṇu (dual).
Triṣṭubh.
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും വേർപിരിയാനാകാത്ത കൂട്ടാളികളായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെയും സംഘർഷത്തിന്റെയും “അകലെയുള്ള തീരം” കടത്തിവിടാൻ അവർ യജമാനനെ ഒരുമിച്ച് കൈപിടിച്ചു നയിക്കുന്നു. അവർ യജ്ഞത്തിൽ ആനന്ദിക്കട്ടെ, കവിയുടെ ബ്രഹ്മൻ (സൂത്രബദ്ധമായ വാക്ക്) ശ്രവിക്കട്ടെ, ധനവും സംരക്ഷണവും നൽകട്ടെ, ജയിക്കാനാകാത്തതും ലോകക്രമം സ്ഥാപിക്കുന്നതുമായ അവരുടെ ശക്തിയെ ഉറപ്പിക്കട്ടെ എന്ന് ഇത് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
सं वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तमरिष्टैर्नः पथिभिः पारयन्ता ॥
കർമ്മത്താലും ഇഷാ (ആകാംക്ഷാബലം)യാലും ഞാൻ നിങ്ങളെ ഏകീകരണത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, ഹേ ഇന്ദ്രാ-വിഷ്ണൂ, ഈ പരിശ്രമത്തിന്റെ അകലത്തെ തീരത്ത്. യാഗത്തിൽ പ്രസന്നരാകുവിൻ; ഞങ്ങളിലായി ദ്രവിണ (സമൃദ്ധി) സ്ഥാപിക്കുവിൻ; അരിഷ്ട (അഭംഗുര) പഥങ്ങളാൽ ഞങ്ങളെ കടത്തിവിടുവിൻ.
Mantra 2
या विश्वासां जनितारा मतीनामिन्द्राविष्णू कलशा सोमधाना । प्र वां गिरः शस्यमाना अवन्तु प्र स्तोमासो गीयमानासो अर्कैः ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര–വിഷ്ണു, എല്ലാ പ്രചോദനങ്ങളുടെയും (മതികളുടെയും) ജനകരേ, സോമം ധരിക്കുന്ന കലശങ്ങളേ—ഞങ്ങളുടെ ഉച്ചരിച്ച വചനങ്ങൾ (ഗിരഃ) നിങ്ങളെ കാക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ; ഋഷിദർശനത്തോടെ പാടപ്പെടുന്ന ഞങ്ങളുടെ സ്തോമങ്ങൾ അർക്കങ്ങളോടെ മുന്നേറി യജ്ഞബന്ധത്തെ ദൃഢമാക്കട്ടെ.
Mantra 3
इन्द्राविष्णू मदपती मदानामा सोमं यातं द्रविणो दधाना । सं वामञ्जन्त्वक्तुभिर्मतीनां सं स्तोमासः शस्यमानास उक्थैः ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര–വിഷ്ണു, മദത്തിന്റെ അധിപതികളേ, ആനന്ദങ്ങളുടെ സ്വാമികളേ—സമ്പത്ത് ധരിച്ച് സോമത്തിലേക്ക് വരുവിൻ. ഞങ്ങളുടെ മതികളിലെ പ്രകാശമുള്ള പ്രചോദനങ്ങൾ നിങ്ങളെ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ; ഉക്തരൂപത്തിൽ ശംസിക്കപ്പെടുന്ന ഞങ്ങളുടെ സ്തോമങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് നിങ്ങളെ യജ്ഞത്തിൽ ബന്ധിക്കട്ടെ.
Mantra 4
आ वामश्वासो अभिमातिषाह इन्द्राविष्णू सधमादो वहन्तु । जुषेथां विश्वा हवना मतीनामुप ब्रह्माणि शृणुतं गिरो मे ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര–വിഷ്ണു, വിരോധാക്രമണങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ അശ്വങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ—സധമാദത്തിന്റെ സഹചാരികളേ, ഒരേ ആനന്ദത്തിൽ കൂട്ടായവരേ. ഞങ്ങളുടെ മതികളിലെ എല്ലാ ഹവനങ്ങളിലും നിങ്ങൾ പ്രസന്നരാകുവിൻ; എന്റെ ബ്രഹ്മാണി—രൂപപ്പെടുത്തുന്ന വചനങ്ങൾ—എന്നെ ഗിരഃ എന്നിവ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ.
Mantra 5
इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ-വിഷ്ണുക്കളേ! സോമമദത്തിൽ നിങ്ങൾ അത്ഭുതാർഹമായ (തത്‌പനയായ്യ) അതിനെ വിശാലമാക്കി; അന്തരിക്ഷത്തെ കൂടുതൽ വിശാലമായ തുറന്നാവകാശമായി രൂപപ്പെടുത്തി, നമ്മുടെ ജീവിക്കലിനായി രജാംസി—ലോകവ്യാപ്തികളെ/ധാമങ്ങളെ—വ്യാപിപ്പിച്ചു.
Mantra 7
इन्द्राविष्णू पिबतं मध्वो अस्य सोमस्य दस्रा जठरं पृणेथाम् । आ वामन्धांसि मदिराण्यग्मन्नुप ब्रह्माणि शृणुतं हवं मे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ-വിഷ്ണുക്കളേ! ഹേ ദസ്രാ (അത്ഭുത-കർ‍ത്താക്കളേ)! ഈ മധുരസോമം പാനം ചെയ്യുവിൻ; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ ജഠരം നിറയ്ക്കുവിൻ. മദിരമായ സാരങ്ങൾ നിങ്ങളിലേക്കെത്തിയിരിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മാണി (സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങൾ) ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ; എന്റെ ഹവ (ആഹ്വാനം) ശ്രവിക്കുവിൻ.
Mantra 8
उभा जिग्यथुर्न परा जयेथे न परा जिग्ये कतरश्चनैनोः । इन्द्रश्च विष्णो यदपस्पृधेथां त्रेधा सहस्रं वि तदैरयेथाम् ॥
നിങ്ങൾ ഇരുവരും ജയിച്ചവരാണ്; നിങ്ങളിൽ ആരും തോറ്റിട്ടില്ല, നിങ്ങളിൽ ആരെയും ആരും ജയിച്ചിട്ടില്ല. ഹേ ഇന്ദ്രനും വിഷ്ണുവും! ശക്തികളുടെ കളിയിൽ നിങ്ങൾ മത്സരിക്കുമ്പോൾ/പോരാടുമ്പോൾ, ആ സഹസ്രഗുണ ഊർജ്ജത്തെ നിങ്ങൾ ത്രിധാ—മൂന്ന് പ്രവാഹങ്ങളായി—ചലിപ്പിച്ച് വിഭജിച്ചു വിതരിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
They are invoked as a paired power: Indra brings victorious force that breaks obstacles, while Viṣṇu brings ordered expansion and secure space. Together they protect, grant prosperity, and guide the sacrificer safely through hardship.
It is a prayer for safe passage—through danger, conflict, or difficult work—so the worshipper reaches the goal without harm. It also suggests an inner crossing: moving beyond fear and obstruction through divine support and right direction.
It is suited for fire offerings (and Soma settings where applicable) when seeking protection, victory over opposition, and successful completion of demanding tasks. The hymn emphasizes correct invocation, attentive divine hearing, and the granting of wealth and wellbeing.
Ask anything about Sukta 69 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.