Sukta 69
Sukta 6.69
Bharadvāja (traditional for Mandala 6).
Indra-Viṣṇu (dual).
Triṣṭubh.
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଯୁଗଳ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସହଚର ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ସେମାନେ ଏକାସାଥି ଯଜମାନଙ୍କୁ କଠିନ କର୍ମ ଓ ସଂଘର୍ଷର ‘ପାର ତଟ’କୁ ପାର କରାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବାକୁ, କବିଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ମନ୍ତ୍ରମୟ ଗଠିତ ବାଣୀ) ଶୁଣିବାକୁ, ଧନ ଓ ରକ୍ଷା ଦେବାକୁ, ଏବଂ ଅଜେୟ, ଜଗତ୍-ନିୟମ ସ୍ଥାପକ ଶକ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
सं वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तमरिष्टैर्नः पथिभिः पारयन्ता ॥
କର୍ମ ଓ ଇଷା (ଆକାଂକ୍ଷା-ବଳ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂଯୋଗରେ ପ୍ରେରିତ କରୁଛି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ପରିଶ୍ରମର ଦୂର ତଟରେ। ଯଜ୍ଞକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କର; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରବିଣ (ସମୃଦ୍ଧି) ସ୍ଥାପନ କର; ଅରିଷ୍ଟ (ଅଭଙ୍ଗୁର) ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପାର କରା।
Mantra 2
या विश्वासां जनितारा मतीनामिन्द्राविष्णू कलशा सोमधाना । प्र वां गिरः शस्यमाना अवन्तु प्र स्तोमासो गीयमानासो अर्कैः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରେରଣା (ମତି)ର ଜନକ, ସୋମଧାରୀ କଳଶ ସମ—ଆମ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାଣୀ (ଗିରଃ) ଆପଣମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁ ଓ ପୋଷଣ କରୁ; ଋଷିଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୀତ ଆମ ସ୍ତୋମ ଅର୍କସହ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଯଜ୍ଞ-ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ଦୃଢ଼ କରୁ।
Mantra 3
इन्द्राविष्णू मदपती मदानामा सोमं यातं द्रविणो दधाना । सं वामञ्जन्त्वक्तुभिर्मतीनां सं स्तोमासः शस्यमानास उक्थैः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବିଷ୍ଣୁ, ମଦର ଅଧିପତି, ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱାମୀ—ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି ସୋମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଆମ ମତିମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରେରଣା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରୁ; ଉକ୍ଥରୂପେ ଶଂସିତ ଆମ ସ୍ତୋମଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ବାନ୍ଧି ରଖୁ।
Mantra 4
आ वामश्वासो अभिमातिषाह इन्द्राविष्णू सधमादो वहन्तु । जुषेथां विश्वा हवना मतीनामुप ब्रह्माणि शृणुतं गिरो मे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର–ବିଷ୍ଣୁ, ବିରୋଧୀ ଆକ୍ରମଣକୁ ଜୟ କରୁଥିବା ଆପଣମାନଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ବହି ଆଣୁନ୍ତୁ—ସଧମାଦର ସହଚର, ସାଧାରଣ ଆନନ୍ଦର ସାଥୀ। ଆମ ମତିମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ହବନରେ ଆପଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ମୋର ବ୍ରହ୍ମାଣି—ରୂପଦାୟକ ବାଣୀ—ଏବଂ ମୋର ଗିରଃକୁ ନିକଟରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
Mantra 5
इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରା-ବିଷ୍ଣୁ! ସୋମର ମଦରେ ତୁମେ ସେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାର୍ହ (ତତ୍ପନୟାୟ୍ୟ) ବସ୍ତୁକୁ ବିଶାଳ କଲ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ ଖୋଲା ଅବକାଶରୂପେ ଗଢ଼ିଲ, ଏବଂ ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ରଜାଂସି—ଲୋକବିସ୍ତାର/ଧାମ—ପ୍ରସାରିତ କଲ।
Mantra 7
इन्द्राविष्णू पिबतं मध्वो अस्य सोमस्य दस्रा जठरं पृणेथाम् । आ वामन्धांसि मदिराण्यग्मन्नुप ब्रह्माणि शृणुतं हवं मे ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ରା-ବିଷ୍ଣୁ! ହେ ଦସ୍ରା (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ-କର୍ତ୍ତା)! ଏହି ମଧୁର ସୋମକୁ ପାନ କର; ତାହାରେ ତୁମ ଜଠର ପୂରଣ କର। ମଦିରା ସାର/ରସ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି—ବ୍ରହ୍ମାଣି (ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ର) ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଣ, ମୋର ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶ୍ରବଣ କର।
Mantra 8
उभा जिग्यथुर्न परा जयेथे न परा जिग्ये कतरश्चनैनोः । इन्द्रश्च विष्णो यदपस्पृधेथां त्रेधा सहस्रं वि तदैरयेथाम् ॥
ତୁମେ ଉଭୟେ ବିଜୟୀ; ତୁମମଧ୍ୟରୁ କେହି ପରାଜିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ କେହି କାହାଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇନାହିଁ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ! ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଖେଳରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା/ସଂଘର୍ଷ କର, ସେତେବେଳେ ସେଇ ସହସ୍ରଗୁଣ ଶକ୍ତିକୁ ତୁମେ ତ୍ରିଧା—ତିନି ଧାରାରେ—ଚଳିତ କରି ବିତରଣ କର।
Frequently Asked Questions
They are invoked as a paired power: Indra brings victorious force that breaks obstacles, while Viṣṇu brings ordered expansion and secure space. Together they protect, grant prosperity, and guide the sacrificer safely through hardship.
It is a prayer for safe passage—through danger, conflict, or difficult work—so the worshipper reaches the goal without harm. It also suggests an inner crossing: moving beyond fear and obstruction through divine support and right direction.
It is suited for fire offerings (and Soma settings where applicable) when seeking protection, victory over opposition, and successful completion of demanding tasks. The hymn emphasizes correct invocation, attentive divine hearing, and the granting of wealth and wellbeing.
Ask anything about Sukta 69 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.