Rig Veda Sukta 69
Mandala 6Sukta 697 Mantras

Sukta 69

Sukta 6.69

Rishi

Bharadvāja (traditional for Mandala 6).

Devata

Indra-Viṣṇu (dual).

Chandas

Triṣṭubh.

এই সূক্তত যুগল দেৱতা ইন্দ্ৰ আৰু বিষ্ণুক অবিচ্ছেদ্য মিত্ৰ-সহযোগী ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁলোকে একেলগে যজমানক কঠিন কৰ্ম আৰু সংঘাতৰ ‘দূৰ তীৰ’লৈ পাৰ কৰাই নিয়ে। তেওঁলোকক যজ্ঞত আনন্দিত হ’বলৈ, কবিৰ ব্ৰহ্মন্ (সূত্ৰবদ্ধ মন্ত্রময় বাণী) শুনিবলৈ, ধন আৰু ৰক্ষা দান কৰিবলৈ, আৰু নিজৰ অজেয়, জগত-নিয়ম স্থাপনকাৰী শক্তি নিশ্চিত কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।

Mantras

Mantra 1

सं वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तमरिष्टैर्नः पथिभिः पारयन्ता ॥

হে ইন্দ্ৰ-বিষ্ণু, কৰ্মেৰে আৰু ইষা (আকাঙ্ক্ষাৰ বল)ৰে মই তোমালোকক একত্ৰ কৰোঁ—এই কৰ্মৰ দূৰ পাৰলৈ। যজ্ঞত জুষধ্বং (আনন্দ লওক), আৰু দ্ৰৱিণ (ঐশ্বৰ্য/সম্পদ) আমাৰ মাজত স্থাপন কৰা। অরিষ্ট (অভঙ্গুৰ) পথসমূহেৰে আমাক পাৰ কৰাই দিয়া।

Mantra 2

या विश्वासां जनितारा मतीनामिन्द्राविष्णू कलशा सोमधाना । प्र वां गिरः शस्यमाना अवन्तु प्र स्तोमासो गीयमानासो अर्कैः ॥

হে ইন্দ্ৰ–বিষ্ণু, তোমালোক সকলো ধ্যান-প্ৰেৰণা (মতি)ৰ জনক; সোমধাৰণকাৰী কলশস্বৰূপ। আমাৰ উচ্চাৰিত গিৰঃ (বাণী) তোমালোকক ৰক্ষা কৰি পোষণ কৰক; ঋষিদৰ্শনেৰে গোৱা স্তোমসমূহ অর্কৈঃ (পবিত্ৰ স্তুতিগীত)সহ আগবাঢ়ি যজ্ঞ-সংযোগ দৃঢ় কৰক।

Mantra 3

इन्द्राविष्णू मदपती मदानामा सोमं यातं द्रविणो दधाना । सं वामञ्जन्त्वक्तुभिर्मतीनां सं स्तोमासः शस्यमानास उक्थैः ॥

হে ইন্দ্ৰ–বিষ্ণু, মদপতি—উল্লাসৰ অধিপতি! দ্ৰৱিণ (ঐশ্বৰ্য) ধাৰণ কৰি সোমলৈ আহা। আমাৰ মতি-সমূহৰ দীপ্তি অক্তুভিঃ (উজ্জ্বল কিৰণ/আলোক)দ্বাৰা তোমালোকক অভিষিক্ত কৰক; উক্থৈঃ (উচ্চ স্তোত্ৰ)ৰে শস্যমান স্তোমসমূহ একত্ৰ হৈ যজ্ঞত তোমালোকক বেঁধি ৰাখক।

Mantra 4

आ वामश्वासो अभिमातिषाह इन्द्राविष्णू सधमादो वहन्तु । जुषेथां विश्वा हवना मतीनामुप ब्रह्माणि शृणुतं गिरो मे ॥

হে ইন্দ্ৰ–বিষ্ণু, অভিমাতিষাহ—বিৰোধী আঘাত জয়ী! সধমাদ—একেলগে আনন্দভোগী! তোমালোকৰ অশ্বসমূহে তোমালোকক ইয়ালৈ বহন কৰক। আমাৰ মতি-সমূহৰ সকলো হৱনাত তোমালোক আনন্দ লওক; উপ ব্ৰহ্মাণি—গঠনকাৰী স্তোত্ৰ—আৰু মোৰ গিৰঃ (উচ্চাৰণ) মন দি শুনা।

Mantra 5

इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥

হে ইন্দ্ৰা-বিষ্ণু, সোমৰ মদত তোমালোক দুয়োজনে সেই আশ্চৰ্য্য-যোগ্য বস্তুটোক বিস্তৃত কৰিলে। তোমালোক অন্তৰিক্ষক অধিক প্রশস্ত কৰি গঢ়িলে, আৰু আমাৰ জীৱনৰ বাবে ৰজাংসি—লোক-লোকান্তৰৰ বিস্তাৰ—প্ৰসাৰিত কৰিলে।

Mantra 7

इन्द्राविष्णू पिबतं मध्वो अस्य सोमस्य दस्रा जठरं पृणेथाम् । आ वामन्धांसि मदिराण्यग्मन्नुप ब्रह्माणि शृणुतं हवं मे ॥

হে ইন্দ্ৰা-বিষ্ণু, হে দস্ৰা (অদ্ভুত-কর্মকাৰী), এই মধুময় সোম পান কৰা; ইয়াৰে তোমালোকৰ জঠৰ পূৰ্ণ কৰা। মদিৰ আনন্দ-সাৰসমূহ তোমালোকৰ ওচৰলৈ আহিছে—ব্ৰহ্মাণি (স্তোত্ৰ-বচন) মন দি শুনা, মোৰ হৱন (আহ্বান) শুনা।

Mantra 8

उभा जिग्यथुर्न परा जयेथे न परा जिग्ये कतरश्चनैनोः । इन्द्रश्च विष्णो यदपस्पृधेथां त्रेधा सहस्रं वि तदैरयेथाम् ॥

তোমালোক দুয়োজনে জয়ী; তোমালোকৰ কোনেও পৰাজিত নহয়, আৰু তোমালোকৰ কোনেও কেতিয়াও জয় কৰা হোৱা নাই। হে ইন্দ্ৰ আৰু বিষ্ণু, যেতিয়া তোমালোক শক্তিৰ খেলত প্ৰতিস্পৰ্ধা কৰিলে, তেতিয়া সেই সহস্ৰগুণ শক্তিক ত্ৰিধা—তিন ধাৰাত—চলমান কৰি বিস্তাৰিত কৰিলে।

Frequently Asked Questions

They are invoked as a paired power: Indra brings victorious force that breaks obstacles, while Viṣṇu brings ordered expansion and secure space. Together they protect, grant prosperity, and guide the sacrificer safely through hardship.

It is a prayer for safe passage—through danger, conflict, or difficult work—so the worshipper reaches the goal without harm. It also suggests an inner crossing: moving beyond fear and obstruction through divine support and right direction.

It is suited for fire offerings (and Soma settings where applicable) when seeking protection, victory over opposition, and successful completion of demanding tasks. The hymn emphasizes correct invocation, attentive divine hearing, and the granting of wealth and wellbeing.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App