Rig Veda Sukta 55
Mandala 3Sukta 5522 Mantras

Sukta 55

Sukta 3.55

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (traditional for Mandala 3; RV 3.55 commonly in his family-book domain)

Devata

Viśve Devāḥ / the One Asura-might behind the gods; Dawn as revelatory condition

Chandas

Triṣṭubh (probable; confirm)

ਰਿਗਵੇਦ 3.55 ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਨੇਕ ਦੇਵਤਾ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰਬਭੌਮ ਅਧਿਕਾਰ—ਏਕ ਅਸੁਰ-ਸ਼ਕਤੀ (ਅਸੁਰਤ੍ਵਮ ਏਕੰ)—ਦੁਆਰਾ ਥਾਮੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਸ਼ਾ ਉਗ ਕੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। “ਜੋਤ ਦੇ ਕਦਮ” ਵਿਚ ਵਾਣੀ, ਜੋੜੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਜਲ ਅਤੇ ਬੂਟੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਛਬੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਋ਤ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਗਤਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

उषसः पूर्वा अध यद्व्यूषुर्महद्वि जज्ञे अक्षरं पदे गोः । व्रता देवानामुप नु प्रभूषन्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਜਦੋਂ ਪੂਰਵ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਕਸ਼ਰ ਵਚਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

मो षू णो अत्र जुहुरन्त देवा मा पूर्वे अग्ने पितरः पदज्ञाः । पुराण्योः सद्मनोः केतुरन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਇੱਥੇ ਦੇਵ ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਾ ਦੇਣ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮਾਰਗ-ਜਾਣੂ ਪੂਰਵ ਪਿਤਰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਨਕਾਰ ਨਾ ਦੇਣ। ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਿਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੇਤੁ (ਦੀਪ-ਚਿੰਨ੍ਹ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ।

Mantra 3

वि मे पुरुत्रा पतयन्ति कामाः शम्यच्छा दीद्ये पूर्व्याणि । समिद्धे अग्नावृतमिद्वदेम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਮੇਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਅਨੇਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ; ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਜਵਾਲਾ ਵੱਲ ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਋ਤ—ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੀਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਉਹ ਹੈ।

Mantra 4

समानो राजा विभृतः पुरुत्रा शये शयासु प्रयुतो वनानु । अन्या वत्सं भरति क्षेति माता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਇੱਕੋ ਹੀ ਰਾਜਾ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਟਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਲਫ਼ ਨੂੰ ਢੋਦੀ ਹੈ; ਮਾਤਾ ਵੱਸਦੀ ਤੇ ਪਾਲਦੀ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਉਹ ਹੈ।

Mantra 5

आक्षित्पूर्वास्वपरा अनूरुत्सद्यो जातासु तरुणीष्वन्तः । अन्तर्वतीः सुवते अप्रवीता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਅਨੂਰੂਤ—ਬਿਨਾ ਗੂੰਜ ਵਾਲਾ—ਨਵਜਾਤ ਜਵਾਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਅੰਤਰਵਤੀ—ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਅਪ੍ਰਵੀਤਾ, ਬਿਨਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੇ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਉਹ ਹੈ।

Mantra 6

शयुः परस्तादध नु द्विमाताबन्धनश्चरति वत्स एकः । मित्रस्य ता वरुणस्य व्रतानि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਪਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ—ਹੁਣ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਦ੍ਵਿਮਾਤਾ, ਬੰਧਨ-ਰਹਿਤ—ਇੱਕੋ ਵਤਸ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਵ੍ਰਤ (ਨਿਯਮ) ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਦਿਵ੍ਯ ਅਧਿਪਤ੍ਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਹੈ।

Mantra 7

द्विमाता होता विदथेषु सम्राळन्वग्रं चरति क्षेति बुध्नः । प्र रण्यानि रण्यवाचो भरन्ते महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਦ੍ਵਿਮਾਤਾ ਹੋਤਾ ਵਿਦਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ; ਅਗਰ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁਧਨ (ਗਹਿਰਾ ਆਧਾਰ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਹ ਰਣ੍ਯ (ਮਨੋਹਰ) ਧਨ ਅਤੇ ਰਣ੍ਯਵਾਚ (ਆਨੰਦ-ਵਾਹੀ ਬਾਣੀ) ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ ਹੈ।

Mantra 8

शूरस्येव युध्यतो अन्तमस्य प्रतीचीनं ददृशे विश्वमायत् । अन्तर्मतिश्चरति निष्षिधं गोर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਸੂਰਮੇ ਵਾਂਗ, ਅੰਤਮ (ਅੰਦਰਲਾ ਅੰਤਮ) ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਮਤਿ ‘ਗੋ’ (ਕਿਰਣ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਦੇ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਿਧ (ਗੁਪਤ ਆਸਨ) ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ ਹੈ।

Mantra 9

नि वेवेति पलितो दूत आस्वन्तर्महाँश्चरति रोचनेन । वपूंषि बिभ्रदभि नो वि चष्टे महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਤਨ ਦੂਤ—ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ; ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਅਧਿਪਤ੍ਯ) ਹੈ।

Mantra 10

विष्णुर्गोपाः परमं पाति पाथः प्रिया धामान्यमृता दधानः । अग्निष्टा विश्वा भुवनानि वेद महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਵਿਸ਼ਣੂ ਗੋਪਾ ਬਣ ਕੇ ਪਰਮ ਪਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਿਯ ਅਮ੍ਰਿਤ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਅਧਿਪਤ੍ਯ) ਹੈ।

Mantra 11

नाना चक्राते यम्या वपूंषि तयोरन्यद्रोचते कृष्णमन्यत् । श्यावी च यदरुषी च स्वसारौ महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਯਮ੍ਯਾ—ਸਗੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਕਾਲੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਯਾਵੀ ਅਤੇ ਅਰੁਸ਼ੀ—ਭੈਣਾਂ—ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਅਧਿਪਤ੍ਯ) ਹੈ।

Mantra 12

माता च यत्र दुहिता च धेनू सबर्दुघे धापयेते समीची । ऋतस्य ते सदसीळे अन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਧੀ—ਦੋ ਦੁੱਧਾਰੂ ਧੇਨੂਆਂ—ਸਮੀਚੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਦੁੱਧ ਦੋਹਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਋ਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਦਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 13

अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः । ऋतस्य सा पयसापिन्वतेळा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਦੂਜੀ ਦੀ ਵੱਛੀ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਰੰਭਦੀ ਹੈ; ਕਿਹੜੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਧੇਨੂ ਆਪਣਾ ਥਣ ਹੇਠਾਂ ਟਿਕਾਂਦੀ ਹੈ? ਋ਤ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਹ ਭਰਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ—ਇਲਾ: ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 14

पद्या वस्ते पुरुरूपा वपूंष्यूर्ध्वा तस्थौ त्र्यविं रेरिहाणा । ऋतस्य सद्म वि चरामि विद्वान्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਆਪਣੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ ਵਪੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਓੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਚੀ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧ ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਋ਤ ਦੇ ਸਦਮ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹਾਂ: ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ (ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 15

पदे इव निहिते दस्मे अन्तस्तयोरन्यद्गुह्यमाविरन्यत् । सध्रीचीना पथ्या सा विषूची महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਦਸਮ (ਅਦਭੁਤ) ਤੱਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੱਖੇ ਹੋਣ—ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਗਟ। ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪਥਿਆ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਵੱਖਰੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ (ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 16

आ धेनवो धुनयन्तामशिश्वीः सबर्दुघाः शशया अप्रदुग्धाः । नव्यानव्या युवतयो भवन्तीर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਧੇਨੂਆਂ ਧੁਨਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਲ ਪੈਣ—ਅਸ਼ਿਸ਼ਵੀ (ਅਖੁੱਟ), ਸਬਰਦੁਘਾਃ (ਇਕੱਠੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ), ਹਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹੀਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ। ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਬਣਦੀਆਂ, ਜੁਵਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ (ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 17

यदन्यासु वृषभो रोरवीति सो अन्यस्मिन्यूथे नि दधाति रेतः । स हि क्षपावान्त्स भगः स राजा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਪੁਰਖ-ਬਲ) ਹੋਰ ਯੂਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਯੂਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੇਤਃ (ਵੀਰਜ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬੀਜ) ਟਿਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਸ਼ਪਾਵਾਨ੍—ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਉਹ ਭਗ—ਆਨੰਦ-ਦਾਤਾ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ: ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ (ਇਕ ਅਸੁਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਉਹੀ ਹੈ।

Mantra 18

वीरस्य नु स्वश्व्यं जनासः प्र नु वोचाम विदुरस्य देवाः । षोळ्हा युक्ताः पञ्चपञ्चा वहन्ति महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਹੇ ਜਨਾਸੋ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵੀਰ ਦੀ ਸੁ-ਅਸ਼ਵਯੁਕਤ ਰਥ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਗਾਨ ਕਰੀਏ; ਦੇਵ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਯੁਕਤ (ਅਸ਼ਵ), ਪੰਜ ਅਤੇ ਪੰਜ (ਦਲਾਂ ਵਾਂਗ), ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤਤਾ, ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ-ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 19

देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः पुपोष प्रजाः पुरुधा जजान । इमा च विश्वा भुवनान्यस्य महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਦਿਵ੍ਯ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ—ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਸਵਿਤ੍ਰ—ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਧਾ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤਤਾ, ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ-ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 20

मही समैरच्चम्वा समीची उभे ते अस्य वसुना न्यृष्टे । शृण्वे वीरो विन्दमानो वसूनि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਮਹੀ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਕਤੀ) ਸਮੀਚੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਦੋ ਚਮ੍ਵਾ (ਪਾਤਰਾਂ) ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵਸੁ-ਨਿਧਾਨ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਵੀਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੋਇਆ—ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਧਿਪਤਤਾ, ਇਕੋ ਅਸੁਰਤਵ-ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 21

इमां च नः पृथिवीं विश्वधाया उप क्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਸਾਡੀ ਇਹ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਯਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪૃਥਿਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿਤਮਿਤ੍ਰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਃਸਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਸਨ ਧਾਰੇ ਹੋਇਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ, ਇਕੱਲੀ ਅਸੁਰ-ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 22

निष्षिध्वरीस्त ओषधीरुतापो रयिं त इन्द्र पृथिवी बिभर्ति । सखायस्ते वामभाजः स्याम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ਤੇਰੀਆਂ ਨಿಷ್ಷਿਧ੍ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਃ (ਜਲ); ਅਤੇ ਪૃਥਿਵੀ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਖੇ ਬਣੀਏ, ਤੇਰੇ ਵਾਮਭਾਜਃ—ਪਿਆਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣੀਏ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਤ੍ਵ, ਇਕੱਲੀ ਅਸੁਰ-ਸ਼ਕਤੀ।

Frequently Asked Questions

It means “the one great sovereignty (asura-might) of the gods.” The hymn says the many divine powers work as one coordinated reality grounded in a single lordship.

Dawn is the condition of revelation: when the Dawns “open out,” hidden order becomes visible and the imperishable Word is said to be born in the seat/step of Light.

The hymn uses a symbolic image of two complementary powers that nourish each other in harmony within Ṛta. Interpreters often relate it to paired realities like Night and Dawn or Heaven and Earth, understood also as inner spiritual complements.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App