Rig Veda 3.55.21: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 21

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3)

Devata: Sovereign protective power with Mitra-like beneficence (hita-mitraḥ) within the unitive ‘asuratvam’ refrain

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इमां च नः पृथिवीं विश्वधाया उप क्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Transliteration

imā́ṃ ca naḥ pṛthivī́ṃ viśvadhā́yā upá kṣeti hitámitro ná rājā | puráḥ-sádaḥ śárma-sado ná vīrā́ mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

Translation

ഞങ്ങളുടെ ഈ സർവ്വധായാ—എല്ലാം താങ്ങുന്ന പൃഥിവിയുടെ സമീപത്ത് ഹിതമിത്രൻ രാജാവുപോലെ വസിക്കുന്നു. പുരഃസദത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന വീരന്മാരെപ്പോലെ, ശർമത്തിൽ ആശ്രയാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ, അവൻ രക്ഷ സ്ഥാപിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ ഒരു മഹത്തായ അസുരത്വം, ഏകമായ അസുര-ശക്തി.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमाम्: this (her/this one)
• इमाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• विश्वधायाः: in every way / everywhere
• विश्वधायाः: अधिकारण (भावार्थे) / विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Adverbial (indeclinable stem used with gen.)
• Root: विश्वधा (अव्यय/प्रातिपदिक; ‘विश्व’ + ‘धा’)

• उप: near, towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षेति: dwells / inhabits
• क्षेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (क्षयति/क्षेति) ‘to dwell, inhabit’

• हितम्: set/placed; beneficial, well-disposed
• हितम्: कर्म (विशेषणरूपेण) / विधेय
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: धा → हित (कृदन्त; past passive participle)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• राजा: a king
• राजा: उपमान (कर्तृसदृश)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• पुरः-सदः: sitting in front; presiding
• पुरः-सदः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (compound epithet)
• Root: पुरस् + सद् (कृदन्त/समास; ‘front’ + ‘sitting’)

• शर्म-सदः: abiding in/dispensing shelter
• शर्म-सदः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (compound epithet)
• Root: शर्मन् + सद् (समास; ‘shelter/comfort’ + ‘sitting/abiding’)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• वीराः: heroes, strong men
• वीराः: उपमान (बहुवचन-उपमा)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: कर्तृ/विधेय (असुरत्वस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: lordly power, asura-hood (sovereign might)
• असुरत्वम्: कर्तृ/विधेय (वाक्यस्य मुख्य-भावः)
• Type: Noun (abstract)
• Root: असुरत्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)

• एकम्: one, unique
• एकम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)