Sukta 55

Mantra 1

उषसः पूर्वा अध यद्व्यूषुर्महद्वि जज्ञे अक्षरं पदे गोः । व्रता देवानामुप नु प्रभूषन्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

જ્યારે પૂર્વની ઉષાઓ વિસ્તરી પ્રગટ થાય છે, ત્યારે પ્રકાશના પદમાં મહાન અક્ષર વચન જન્મે છે. દેવોના વ્રતોને શોભિત અને પ્રગટ કરતાં, દેવશક્તિઓનું એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ પ્રકટ થાય છે.

Mantra 2

मो षू णो अत्र जुहुरन्त देवा मा पूर्वे अग्ने पितरः पदज्ञाः । पुराण्योः सद्मनोः केतुरन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

અહીં દેવો અમને ત્યજી ન દે; હે અગ્નિ, માર્ગજ્ઞ પૂર્વ પિતરો પણ અમને ન નકારે. બે પ્રાચીન નિવાસોમાં અંતરમાં કેતુ (પ્રદીપ) સ્થાપિત છે—દેવોનું એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ.

Mantra 3

वि मे पुरुत्रा पतयन्ति कामाः शम्यच्छा दीद्ये पूर्व्याणि । समिद्धे अग्नावृतमिद्वदेम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

મારા કામનાઓ અનેક દિશાઓમાં ઉડી જાય છે; પ્રજ્વલિત જ્વાલા તરફ હું પ્રાચીન પ્રકાશોને દીપ્ત કરું છું. પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં જ આપણે ઋત—સત્ય સ્વરૂપને જ ઉચ્ચારીએ; દેવોના એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (દિવ્ય પ્રભુત્વ) ને.

Mantra 4

समानो राजा विभृतः पुरुत्रा शये शयासु प्रयुतो वनानु । अन्या वत्सं भरति क्षेति माता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

એક જ રાજા અનેક રીતે ધારણ થાય છે; તે શયનસ્થાનોમાં શયન કરે છે, વનોમાં ગતિમાન થઈને. બીજી એક વાછરડાને વહન કરે છે; માતા નિવાસ કરે છે અને પોષે છે—દેવોના એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (દિવ્ય પ્રભુત્વ) ને.

Mantra 5

आक्षित्पूर्वास्वपरा अनूरुत्सद्यो जातासु तरुणीष्वन्तः । अन्तर्वतीः सुवते अप्रवीता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

પછીનું પહેલામાં સ્થિર છે; અનૂરૂત—અનુનાદરહિત—નવજાત યુવા રૂપોમાં અંદર છે. આંતરવતી—અંતરમાં ધારણ કરનારી—અપ્રવીતા, અઘોષિત હોવા છતાં પ્રસવે છે—દેવોના એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (દિવ્ય પ્રભુત્વ) ને.

Mantra 6

शयुः परस्तादध नु द्विमाताबन्धनश्चरति वत्स एकः । मित्रस्य ता वरुणस्य व्रतानि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

પરથી પરે શયન કરનાર તે, હવે ખરેખર દ્વિમાતા—બંધનવિહોણો—એકમાત્ર વત્સ સમો ચરે છે. આ મિત્ર અને વરુણનાં વ્રત (નિયમ) છે; દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ (દિવ્ય અધિપત્ય-શક્તિ) છે.

Mantra 7

द्विमाता होता विदथेषु सम्राळन्वग्रं चरति क्षेति बुध्नः । प्र रण्यानि रण्यवाचो भरन्ते महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

દ્વિમાતા હોતા વિદથોમાં સમ્રાટ સમો છે; અગ્રને અનુસરી ચરે છે, અને બુધ્ન (ગહન આધાર) માં વસે છે. આગળ તેઓ રણ્ય (મનોહર) ધનો અને રણ્યવાચ (આનંદવાહી વાણી) લાવે છે; દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ છે.

Mantra 8

शूरस्येव युध्यतो अन्तमस्य प्रतीचीनं ददृशे विश्वमायत् । अन्तर्मतिश्चरति निष्षिधं गोर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

યુદ્ધ કરતા શૂરવીરનાં જેમ, અંતમ (અંતરતમ) પાછું વળી, સામે આવેલું સર્વ જુએ છે. અંતર્મતિ ‘ગો’ (કિરણ/પ્રકાશ) ના નિષ્ષિધ (ગુપ્ત આસન) તરફ ચરે છે; દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ છે.

Mantra 9

नि वेवेति पलितो दूत आस्वन्तर्महाँश्चरति रोचनेन । वपूंषि बिभ्रदभि नो वि चष्टे महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

નીચે ધસી જાય છે—પ્રાચીન દૂત—પ્રવાહોની અંદર; મહાન બની તે તેજોમય લોકમાં વિચરે છે. અનેક રૂપો ધારણ કરીને તે વિવેકથી અમારાં ઉપર નજર કરે છે: દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ (અધિપત્ય) છે.

Mantra 10

विष्णुर्गोपाः परमं पाति पाथः प्रिया धामान्यमृता दधानः । अग्निष्टा विश्वा भुवनानि वेद महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

વિષ્ણુ ગોપા બની પરમ પથનું રક્ષણ કરે છે, પ્રિય અમૃત ધામો સ્થાપે છે. અગ્નિ આ સર્વ ભૂવનને જાણે છે: દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ (અધિપત્ય) છે.

Mantra 11

नाना चक्राते यम्या वपूंषि तयोरन्यद्रोचते कृष्णमन्यत् । श्यावी च यदरुषी च स्वसारौ महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

યમ્ય—સગા બે બહેનો—નાના રૂપો રચે છે; એમમાંથી એક તેજે ચમકે છે, બીજી કાળી છે. શ્યાવી અને અરુષી—બહેનો—ઘોષે છે: દેવોનું એક જ મહાન અસુરત્વ (અધિપત્ય) છે.

Mantra 12

माता च यत्र दुहिता च धेनू सबर्दुघे धापयेते समीची । ऋतस्य ते सदसीळे अन्तर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

જ્યાં માતા અને પુત્રી—બે દૂધાળ ગાયો—સુમેળે સાથે દોહે છે, પરસ્પર પોષણ કરે છે. ઋતના આંતરિક આસનમાં હું તેમને વંદું છું: દેવોનું એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (પ્રભુત્વ) ત્યાં છે.

Mantra 13

अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः । ऋतस्य सा पयसापिन्वतेळा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

બીજાની વાછરડીને ચાટી તે રંભે છે; કયા ભાવથી ધેનુ પોતાનું ઊધર નીચે મૂકે છે? ઋતના દૂધથી તે ફૂલે છે—ઇળા: દેવોનું એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (પ્રભુત્વ) તે જ છે.

Mantra 14

पद्या वस्ते पुरुरूपा वपूंष्यूर्ध्वा तस्थौ त्र्यविं रेरिहाणा । ऋतस्य सद्म वि चरामि विद्वान्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

પગલાં વડે તે અનેક રૂપોવાળા દેહોને પોતે ઓઢે છે; ઊભી રહી તે ત્રિવિધ પોષણને ચાટે છે. જાણકાર બની હું ઋતના સદ્મમાં વિહરું છું: દેવોનું એકમાત્ર મહાન અસુરત્વ (પ્રભુત્વ) તે જ છે.

Mantra 15

पदे इव निहिते दस्मे अन्तस्तयोरन्यद्गुह्यमाविरन्यत् । सध्रीचीना पथ्या सा विषूची महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

દસ્મ (અદ્ભુત) તત્ત્વની અંદર જાણે બે પદચિહ્નો મૂકાયેલા હોય તેમ—એ બેમાંથી એક ગુપ્ત છે, બીજું પ્રગટ છે. એક સીધી ચાલતી પથ્યા છે, બીજી વિખૂટે વળતી; દેવોના મહાન એકમાત્ર અસુરત્વ (સર્વાધિપત્ય) એ જ છે.

Mantra 16

आ धेनवो धुनयन्तामशिश्वीः सबर्दुघाः शशया अप्रदुग्धाः । नव्यानव्या युवतयो भवन्तीर्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

ધેનુઓ ધુનાયમાન થઈ આગળ વધે—અશિશ્વી (અક્ષય), સહસ્રદુઘા (એકસાથે દોહાતી), હજી સંપૂર્ણ દોહાઈ ન ગયેલી. નવ્ય-નવ્ય બની, યુવતીઓ ફરી ફરી યુવાન બને છે: દેવોના મહાન એકમાત્ર અસુરત્વ (સર્વાધિપત્ય) એ જ છે.

Mantra 17

यदन्यासु वृषभो रोरवीति सो अन्यस्मिन्यूथे नि दधाति रेतः । स हि क्षपावान्त्स भगः स राजा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

જ્યારે વೃಷભ (બળવાન પુરુષ-શક્તિ) અન્ય યુથોમાં ગર્જે છે, ત્યારે તે બીજા યુથમાં પોતાનું રેતઃ (વીર્ય, શક્તિનું બીજ) સ્થાપે છે. કારણ કે તે ક્ષપાવાન્—રાત્રિઓનો અધિપતિ, તે ભગ—આનંદદાતા, તે રાજા છે: દેવોના મહાન એકમાત્ર અસુરત્વ (એકમાત્ર અસુર-શક્તિ) એ જ છે.

Mantra 18

वीरस्य नु स्वश्व्यं जनासः प्र नु वोचाम विदुरस्य देवाः । षोळ्हा युक्ताः पञ्चपञ्चा वहन्ति महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

હે જનાસો, હવે અમે વીરના સુ-અશ્વયુક્ત રથબળનું પ્રખર ગાન કરીએ; દેવો તેને જાણે છે. સોળ યુક્ત (અશ્વો), પાંચ અને પાંચ (દળો સમે), તેને આગળ વહન કરે છે—દેવોનું એક મહાન અધિપત્ય, એકમાત્ર અસુરત્વ-શક્તિ.

Mantra 19

देवस्त्वष्टा सविता विश्वरूपः पुपोष प्रजाः पुरुधा जजान । इमा च विश्वा भुवनान्यस्य महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

દિવ્ય ત્વષ્ટા—સર્વરૂપ સવિતા—પ્રજાઓને પોષે છે; બહુવિધ રીતે તેણે જનસમૂહોને જન્મ આપ્યો, અને આ સર્વ ભૂવનાઓ પણ તેની જ છે. આ છે—દેવોનું એક મહાન અધિપત્ય, એકમાત્ર અસુરત્વ-શક્તિ.

Mantra 20

मही समैरच्चम्वा समीची उभे ते अस्य वसुना न्यृष्टे । शृण्वे वीरो विन्दमानो वसूनि महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

મહી (વિશાળ શક્તિ) સમીચી રીતે મળતી બે ચમ્વાઓ (પાત્રો) સાથે સંયોગમાં ગતિ કરે છે; તેની બન્ને વસુ-નિધિઓ અંદર સ્થપિત છે. વીર સાંભળે છે, વસુઓને પામતો—દેવોનું એક મહાન અધિપત્ય, એકમાત્ર અસુરત્વ-શક્તિ.

Mantra 21

इमां च नः पृथिवीं विश्वधाया उप क्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

અમારી આ સર્વધા આધાર આપતી પૃથ્વી પાસે હિતમિત્ર રાજા સમે નિવાસ કરે છે. પુરઃસદ સમા વીર, શર્મમાં આસન ધરનારા સમા, તે રક્ષા સ્થાપે છે—દેવોનું એક મહાન અસુરત્વ, એકમાત્ર અસુર-શક્તિ.

Mantra 22

निष्षिध्वरीस्त ओषधीरुतापो रयिं त इन्द्र पृथिवी बिभर्ति । सखायस्ते वामभाजः स्याम महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

તારી નિષ્ષિધ્વરી શક્તિઓ—ઔષધિઓ અને આપઃ—અને પૃથ્વી, હે ઇન્દ્ર, તારા માટે રયિ (સમૃદ્ધિ) ધારણ કરે છે. અમે તારા સખા બનીએ, તારા વામ-ભાજઃ—પ્રિય દાનોના સહભાગી બનીએ—દેવોનું એક મહાન અસુરત્વ, એકમાત્ર અસુર-શક્તિ.