
Sukta 3.36
Viśvāmitra Gāthina (continuing Maṇḍala 3 sequence)
Indra (contextually; hymn continues Indra-Soma motif)
Triṣṭubh
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সদায়-বলবর্ধিত বীৰ হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—প্ৰতি সোম-পেষণৰ সৈতে তেওঁ অধিক বৃদ্ধি পায় আৰু নিজৰ মহান কৰ্মৰ দ্বাৰা “সু-শ্ৰুত” (ভালকৈ খ্যাত) হয়। ইন্দ্ৰৰ বিস্তাৰমান শক্তিক সোমৰ পূৰণকাৰী বলৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে, আৰু নদীবোৰৰ সাগৰলৈ ধাৱমান সোঁতক অপ্রতিৰোধ্য গতিৰ এক বিশ্ব-প্ৰতিমা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। শেষত সূক্তখন সোজা যুদ্ধ-প্ৰাৰ্থনাত উপনীত হয়: দানশীল ইন্দ্ৰে শুনক, বাধাসমূহ (বৃত্রাণি) বিনাশ কৰক, আৰু উপাসকসকলৰ বাবে ধন-সম্পদ জয় কৰি আনক।
Mantra 1
इमामू षु प्रभृतिं सातये धाः शश्वच्छश्वदूतिभिर्यादमानः । सुतेसुते वावृधे वर्धनेभिर्यः कर्मभिर्महद्भिः सुश्रुतो भूत् ॥
এই আহুতি-প্ৰভৃতি জয়লাভৰ বাবে স্থাপন কৰা; সহায়সমূহেৰে সদায় সদায় আগবঢ়ি যোৱা। যি প্ৰতিটো সোম-সুতে বৃদ্ধি পায় শক্তিবৰ্ধনসমূহেৰে—যি মহৎ কৰ্মসমূহেৰে লোকসমূহত সুশ্ৰুত (সুবিখ্যাত) হৈ উঠিছে।
Mantra 2
इन्द्राय सोमाः प्रदिवो विदाना ऋभुर्येभिर्वृषपर्वा विहायाः । प्रयम्यमानान्प्रति षू गृभायेन्द्र पिब वृषधूतस्य वृष्णः ॥
ইন্দ্ৰৰ বাবে সোমধাৰাসমূহ—দূৰ আকাশৰ পৰাও যিবোৰ পৰিচিত—ঋভুসকল, দৃঢ়-সংযোগী, যিবোৰ উন্মুক্ত কৰি পঠাইছে। আগবঢ়াই ধৰা এইবোৰ এতিয়াই ধৰি লোৱা; হে ইন্দ্ৰ, বৃষ-চালিত সোম পান কৰা—হে বৃষ, হে শক্তিমান।
Mantra 3
पिबा वर्धस्व तव घा सुतास इन्द्र सोमासः प्रथमा उतेमे । यथापिबः पूर्व्याँ इन्द्र सोमाँ एवा पाहि पन्यो अद्या नवीयान् ॥
পান কৰা, আৰু তোমাৰ বল বৃদ্ধি হওক; হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বাবে এই সোম-সুতা প্ৰথম নিবেদন, আৰু এইবোৰো। যেনেকৈ তুমি পূৰ্বৰ প্ৰাচীন সোমসমূহ পান কৰিছিলা, তেনেকৈ আজিও—হে প্ৰিয়-স্তৱনীয়—এই সদা-নতুন আনন্দধাৰা পান কৰা।
Mantra 4
महाँ अमत्रो वृजने विरप्श्युग्रं शवः पत्यते धृष्ण्वोजः । नाह विव्याच पृथिवी चनैनं यत्सोमासो हर्यश्वममन्दन् ॥
মহান, অমিত—কৰ্মক্ষেত্ৰত তেওঁ বিস্তাৰিত হয়; তেওঁৰ উগ্ৰ শক্তি আধিপত্য লয়, তেওঁৰ ধৃষ্ট ওজ। পৃথিৱীয়েও তেওঁক আৱৰি ধৰিব নোৱাৰে, যেতিয়া সোমসমূহে হৰ্যশ্ব—তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বযুক্ত—জনক আনন্দিত কৰে।
Mantra 5
महाँ उग्रो वावृधे वीर्याय समाचक्रे वृषभः काव्येन । इन्द्रो भगो वाजदा अस्य गावः प्र जायन्ते दक्षिणा अस्य पूर्वीः ॥
মহান্ আৰু উগ্ৰ, সি বীৰ্য্যৰ বাবে অধিক বৃদ্ধি পাইছে; কবিৰ প্ৰজ্ঞাৰে বৃষভে সকলো সাজি-গুছাই দিলে। ইন্দ্ৰ ভগ ৰূপে—ঐশ্বৰ্য্য-দাতা—প্ৰকাশ পায়; তাৰ গাভঃ (কিৰণসমূহ) আগবাঢ়ি জন্ম লয়, আৰু তাৰ বহু প্ৰাচীন দক্ষিণাসমূহ প্ৰকাশৰ দিশে অগ্ৰসৰ হয়।
Mantra 6
प्र यत्सिन्धवः प्रसवं यथायन्नापः समुद्रं रथ्येव जग्मुः । अतश्चिदिन्द्रः सदसो वरीयान्यदीं सोमः पृणति दुग्धो अंशुः ॥
যেতিয়া সিন্ধৱসকল প্ৰসৱ-প্ৰবাহে আগবাঢ়ে, যেনে আপঃ পথত ৰথৰ দৰে সমুদ্ৰলৈ যায়—তেতিয়াই সেই কাৰণেও ইন্দ্ৰ সদসতকৈও অধিক বিস্তৃত হয়, যেতিয়া দুগ্ধ-নিষ্কাশিত উজ্জ্বল অংশু সোমে তাক পূৰ্ণ কৰে।
Mantra 7
समुद्रेण सिन्धवो यादमाना इन्द्राय सोमं सुषुतं भरन्तः । अंशुं दुहन्ति हस्तिनो भरित्रैर्मध्वः पुनन्ति धारया पवित्रैः ॥
সমুদ্ৰৰ বিস্তাৰত গতি কৰা সিন্ধৱসকল, ইন্দ্ৰৰ বাবে সু-সুত (ভালদৰে পিষা) সোম আনে। হস্ত আৰু ভৰিত্ৰ (পাত্ৰ)-সমূহেৰে উজ্জ্বল অংশু দুহে; পৱিত্ৰ (ছাঁকনি)-সমূহেৰে ধাৰাৰূপে মধু-আনন্দ শুদ্ধ কৰে।
Mantra 8
ह्रदा इव कुक्षयः सोमधानाः समी विव्याच सवना पुरूणि । अन्ना यदिन्द्रः प्रथमा व्याश वृत्रं जघन्वाँ अवृणीत सोमम् ॥
হ্ৰদৰ দৰে সোমধাৰক গৰ্ভসমূহ একেলগে বিস্তাৰিত হৈ বহু সৱন (সোম-চাপনি)লৈ প্ৰসাৰিত হ’ল। যেতিয়া ইন্দ্ৰে প্ৰথমে আহাৰ-নৈবেদ্য, পোষণসমূহ উন্মোচন কৰিলে, তেতিয়া—বৃত্ৰক বধ কৰি—নিজৰ বাবে সোমক বাছি ল’লে।
Mantra 9
आ तू भर माकिरेतत्परि ष्ठाद्विद्मा हि त्वा वसुपतिं वसूनाम् । इन्द्र यत्ते माहिनं दत्रमस्त्यस्मभ्यं तद्धर्यश्व प्र यन्धि ॥
ইয়ালৈ আনি দে; কোনেও যেন ইয়াৰ চাৰিওফালে থিয় হৈ বাধা নিদিয়ে। কিয়নো আমি তোমাক ধনৰ অধিপতি, ধনসমূহৰ স্বামী বুলি জানো। হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ যি মহিমাময় দান আছে—হে হৰ্যশ্ব (তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বযুক্ত)—সেই দান আমালৈ আগবঢ়াই দিয়া।
Mantra 10
अस्मे प्र यन्धि मघवन्नृजीषिन्निन्द्र रायो विश्ववारस्य भूरेः । अस्मे शतं शरदो जीवसे धा अस्मे वीराञ्छश्वत इन्द्र शिप्रिन् ॥
হে মঘৱন, হে নৃজীষিন্ ইন্দ্ৰ, আমালৈ আগবঢ়াই দিয়া—সৰ্ববাঞ্ছিত পূৰ্ণতাৰ প্ৰচুৰ ধন-সম্পদ। আমাত শত শৰৎ (শত বৎসৰ) জীৱনৰ বাবে স্থাপন কৰা; আমাত চিৰকালৰ বাবে বীৰসন্তান স্থাপন কৰা, হে শিপ্ৰিন্ ইন্দ্ৰ (দৃঢ় জৱযুক্ত)।
Mantra 11
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
আমাৰ কল্যাণৰ বাবে, এই যুঁজত, সম্পদ-জয়ৰ নিমিত্তে সৰ্বাধিক বীৰ ইন্দ্ৰ—দানশীল মঘৱানক আমি আহ্বান কৰোঁ। তেওঁ আমাৰ আহ্বান শুনি, সংঘৰ্ষসমূহত সহায়ৰ বাবে উগ্ৰ হৈ, বাধাসমূহ (বৃত্ৰাদি) সংহাৰ কৰি, ধন-সম্পদৰ বিজয়ী ৰূপে জয়লাভ কৰে।
It praises Indra as the heroic power that grows stronger at every Soma pressing and is asked to grant victory, protection, and wealth by destroying obstacles.
The rivers-to-ocean image shows irresistible movement and expansion, illustrating how Indra’s power becomes vast when Soma fills and strengthens him.
Traditionally it fits Soma-offering rites and Indra-invocations; in a simpler devotional setting it can be recited as a prayer for courage, removal of hindrances, and success in difficult efforts.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.