Sukta 24

Mantra 1

सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्त्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ॥

ഹേ ബൃഹസ്പതേ, നീ അധിപതിയായിരിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ ഈ അർപ്പണത്തിന്റെ മൂലത്തെ (പ്രഭൃതി) അറിയുക. ഈ പുതുമയും മഹത്വവും ഉള്ള വാണിയാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു—നിന്റെ ഉദാരസഖാവ് ഞങ്ങള്ക്കുവേണ്ടി നിന്നെ സ്തുതിക്കേണ്ടതിന്. ഹേ ബൃഹസ്പതേ, അതിനെ പ്രേരിപ്പിക്ക; ഞങ്ങള്ക്കായി പ്രചോദിതമായ മതി (പ്രജ്ഞ)യെ പിഴിഞ്ഞു നൽകുക.

Mantra 2

यो नन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युना शम्बराणि वि । प्राच्यावयदच्युता ब्रह्मणस्पतिरा चाविशद्वसुमन्तं वि पर्वतम् ॥

ആർ തന്റെ ബലത്താൽ എതിർക്കുന്ന തടസ്സങ്ങളെ കീഴടക്കി, മന്യു (ഉഗ്രപ്രേരണ)യുടെ ശക്തിയാൽ ശംബരന്റെ കോട്ടകളെ തകർത്തുവോ—ആ ബ്രഹ്മണസ്പതി അചലത്തെയും വഴങ്ങുമാറാക്കി, വസുസമ്പന്നമായ പർവ്വതത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അതിനെ പിളർത്തി തുറന്നു.

Mantra 3

तद्देवानां देवतमाय कर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता । उद्गा आजदभिनद्ब्रह्मणा वलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वः ॥

ഇത് ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ദിവ്യനായവനുവേണ്ടിയുള്ള കൃത്യമായിരുന്നു: അവർ കഠിനബന്ധത്തെ അഴിച്ചു, ദൃഢപ്രതിരോധങ്ങളെ തകർത്തു. പശുക്കൾ മേലോട്ടുയർന്നു; ബ്രഹ്മ (വാണി)യാൽ അവൻ വലയെ പിളർത്തി; തമസ്സിനെ അകറ്റി സ്വഃ—സൂര്യലോകത്തെ വെളിപ്പെടുത്തി.

Mantra 4

अश्मास्यमवतं ब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभि यमोजसातृणत् । तमेव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुरुत्समुद्रिणम् ॥

ബ്രഹ്മണസ്പതി തന്റെ ഓജസ്സാൽ പാറ-മുഖമുള്ള കിണറിനെ—മധുധാരയായ ഉറവിനെ—നിറച്ചു. സൂര്യനെ ദർശിക്കുന്ന എല്ലാവരും അതിൽ നിന്നു പാനം ചെയ്തു; പിന്നെ എല്ലാവരും ചേർന്ന് അതിനെ ധാരാളമായി, മേലോട്ടുയരുന്ന ഉത്സ്രോതസ്സായി, സമുദ്രസദൃശമായി ഒഴുക്കി.

Mantra 5

सना ता का चिद्भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर्दुरो वरन्त वः । अयतन्ता चरतो अन्यदन्यदिद्या चकार वयुना ब्रह्मणस्पतिः ॥

പുരാതനകാലം മുതൽ, ഭുവനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, ഋതുക്കളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ നിങ്ങളുടെ വാതിലുകൾ അടച്ചുവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. വ്യത്യസ്ത വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, ഓരോന്നും താന്താന്റെ പഥത്തിൽ നീങ്ങുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മണസ്പതി ഋതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവേകം ചെയ്തു, പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ക്രമം ശരിയായി നിയോഗിച്ചു.

Mantra 6

अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम् ॥

മുന്നോട്ടു തള്ളിപ്പോയി, ഗുഹയിൽ ഒളിപ്പിച്ചിരുന്ന പണികളുടെ പരമ നിധിയെ എത്തിച്ചേർന്നവർ—ആ ജ്ഞാനികൾ അസത്യത്തെ പിന്നോട്ടു നോക്കി, തങ്ങൾ വന്നിടത്തുനിന്ന് മടങ്ങി; പിന്നെ മേലോട്ടുയർന്ന് തുറന്ന വിശാലത (ആവിശം)യിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Mantra 7

ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥

ഋതവാന്മാർ—ഋതം ധരിച്ചവർ—അസത്യത്തെ തിരിഞ്ഞുനോക്കി, വീണ്ടും മഹാപഥത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, മഹാപഥത്തിന്റെ കവികൾ. അവർ തങ്ങളുടെ ബാഹുബലത്തോടെ കല്ലിൽ ഘർഷിച്ച് അഗ്നിയെ പ്രജ്വലിപ്പിച്ചു; അതിനെ തടയാൻ ആരുമില്ല—കാരണം അവർ അതിനെ സത്യമായി പുറത്തേക്ക് പ്രസ്ഫുടിപ്പിച്ചു.

Mantra 8

ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ॥

ഋതത്തിന്റെ ധനുസ്സിന്റെ ഞാണുകൊണ്ട്—ക്ഷിപ്രവും വേഗവുമുള്ളതുകൊണ്ട്—ബ്രഹ്മണസ്പതി താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം കൈവരിച്ച് ധനുസ്സാൽ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു. അവന്റെ നേരായ ‘സാധ്വീ’ ഇഷുക്കൾ, അവൻ അവയാൽ അമ്പെയ്യുന്നതു, മനുഷ്യരുടെ ദർശനത്തിനായി; കർണ്ണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവ, ദൃഷ്ടിയെ പ്രസ്ഫുടമാക്കുന്നു.

Mantra 9

स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा ॥

അവൻ തന്നെയാണ് നേതാവ്, അവൻ തന്നെയാണ് വിവേകമുള്ള മാർഗ്ഗദർശകൻ, പുരോഹിതൻ—മുന്നിൽ സ്ഥാപിതൻ; അവൻ തന്നെയാണ് സുഷ്ടുതൻ—സുപ്രശംസിതൻ; യുദ്ധത്തിൽ അവൻ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മണസ്പതി. അവൻ പ്രചോദിതമായ മതി കൊണ്ടു വാജം—ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—ധനമായി കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ആ ലാഭത്തിനെതിരെ സൂര്യന്റെ ദഹനവും വ്യർത്ഥമായി കത്തുന്നു.

Mantra 10

विभु प्रभु प्रथमं मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या । इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः ॥

ഹേ ബൃഹസ്പതേ, മഹാവിഭു, പ്രഭു, മേഹനാവാൻ (ജനനശക്തിയിൽ സമൃദ്ധൻ) — നിന്റെ ആദ്യം നേടേണ്ട സിദ്ധികൾ വിശാലവും സർവാധിപത്യവുമാണ്; നിന്റെ സുവിദത്ര (സുദാനദാതാവ്), വേന്യ (ആഗ്രഹനീയ) വാജിൻ (ബലവാൻ/സമൃദ്ധിവാഹകൻ) എന്നവന്റെ ഈ ജയങ്ങൾ സാധ്യമാക്കേണ്ടവയാണ്. ഇവയാൽ ജനങ്ങളും വിശഃ (ജനസമൂഹങ്ങളും) അന്തർഗതവും ബാഹ്യവും — ഇരുവിധ നന്മയും അനുഭവിക്കുന്നു.

Mantra 11

योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः ॥

അവര വൃജന (താഴ്ന്ന മേഖല)ത്തിലുപോലും സർവ്വഥാ സർവ്വത്ര വിഭുവായവൻ, മഹാൻ, രണ്വ (മനോഹരൻ) — ശവസാ (ബലത്താൽ) വളർന്നവൻ; ആ ദേവൻ ദേവന്മാരോടും പ്രതിയായി വിശാലമായി വ്യാപിച്ചു. ഈ സർവ്വ ലോകങ്ങളെ പരിഭൂ (ആവരിച്ചു അതിക്രമിക്കുന്ന) ബ്രഹ്മണസ്പതി എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 12

विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् । अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर्नोऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम् ॥

ഹേ മഘവാനൗ, ഇന്ദ്രനും ബ്രഹ്മണസ്പതിയും — നിങ്ങളുടെ വ്രതം (നിയതകർമ്മം/വിധി) സർവ്വഥാ സത്യമാണ്; ആപഃ (ജലങ്ങൾ) പോലും നിങ്ങളുടെ നിയുക്ത പ്രവർത്തിയെ ക്ഷയിപ്പിക്കുകയില്ല. ഹേ ഇന്ദ്രാ-ബ്രഹ്മണസ്പതീ, ഞങ്ങളുടെ ഹവിഃ (ആഹുതി)യും അന്നം (പോഷകാഹാരം)യും കൊണ്ടു ഞങ്ങളിലേക്കു വരുവിൻ — സമൃദ്ധിയുടെ രഥത്തിൽ യോജിപ്പിച്ച രണ്ടു ശക്തിയുള്ള അശ്വങ്ങൾപോലെ.

Mantra 13

उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना । वीळुद्वेषा अनु वश ऋणमाददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस्पतिः ॥

അതിശക്തിയുള്ള അഗ്നിവാഹകർ അവന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുന്നു; സഭയ്ക്ക് യോജ്യനായ പ്രചോദിത വിപ്രൻ ധനസമമായ മതികൾ (ചിന്തകൾ) പ്രസവിക്കുന്നു. അവന്റെ ഇച്ഛയെ അനുഗമിച്ച്, വൈരബന്ധനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഋണം അകറ്റുന്നു; സമരസഭയിൽ ജയിക്കുന്നവൻ—അവൻ തന്നേ ബ്രഹ്മണസ്പതി.

Mantra 14

ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक् ॥

ബ്രഹ്മണസ്പതിയിൽ നിന്ന്, അവന്റെ അധിപത്യപ്രകാരം, സത്യമായ മന്യു (ധർമ്മക്രോധം) ഉദിച്ചു—മഹത്തായ കർമ്മം ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധം. ആരാണ് ഗോകളെ (കിരണങ്ങളെ) മേലോട്ടുയർത്തിയത്, അവൻ അവയെ ദിവത്തിനായി വിഭജിച്ചു; മഹാപ്രവാഹപാതപോലെ അവന്റെ ശക്തി പുറപ്പെട്ടു, കലക്കത്തിൽ നിന്ന് പാതകളെ വേർതിരിച്ചു.

Mantra 15

ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ॥

ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതി, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ ഗതി സുസംയമിതമാക്കുക; രഥംപോലെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന സമ്പത്തുകളിൽ ഞങ്ങൾ സമൃദ്ധരാകട്ടെ, പ്രാണബലത്തിൽ സമ്പന്നരാകട്ടെ. വീരന്മാരിൽ ഞങ്ങളിലേക്കു വീര്യം കൂട്ടുക; കാരണം നീ ഈശാനൻ—ബ്രഹ്മം (വചനം) മുഖേന എന്റെ ഹവം (ആഹ്വാനം) കേട്ട് വരുന്നതു നീയത്രേ.

Mantra 16

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ, നീ ഈ സുക്തത്തിന്റെ നേതാവാണ്; ഇതിലേക്കു ജാഗരൂകനായി, ഞങ്ങളുടെ സന്തതിയെയും പോഷിപ്പിക്ക. ദേവന്മാർ കാക്കുന്നതുതന്നെ സർവ്വ മംഗളം; സുവീരരായി ഞങ്ങൾ വിധഥത്തിൽ ‘ബൃഹത്’ ഉച്ചരിക്കട്ടെ.