
Sukta 2.24
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
இந்த ஸூக்தம் புனித வாக்கின் அதிபதியான ப்ருஹஸ்பதி/ப்ரஹ்மணஸ்பதியை அழைக்கிறது; அவர் ஊக்கமூட்டப்பட்ட சிந்தனை (மதி) யை எழுப்பி, யாகத்தில் ஸ்தோத்திரத்தை பயனுள்ளதாக ஆக்குகிறார். ஆலோசனையிலும் மோதலிலும் முதன்மை வழிகாட்டியாக அவரை புகழ்ந்து, காணிக்கையும் பிரார்த்தனையும் இயக்கமடையச் செய்யவும், வெற்றியும் வளமையும் (வாஜ) அளிக்கவும், சந்ததியும் நலனும் காக்கவும் வேண்டுகிறது. இறுதியில், “நன்றாகச் சொல்லப்பட்ட ஸ்தோத்திரத்தை வழிநடத்த” அவர் அருள வேண்டும்; அப்பொழுது வழிபாட்டாளர்கள் வீர வலிமையுடன் சபையில் ‘ப்ருஹத்’ (விரிந்த/மகத்தானது) என்பதை உரைக்க இயலும் எனப் பணிகிறது.
Mantra 1
सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्त्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ॥
ஆளும் நீயே! எங்கள் இந்த அர்ப்பணத்தின் ஊற்று (ப்ரப்ருதி) யை அறிந்தருள்வாய். இந்த புதியதும் மாபெரும் ஸ்துதி-வாக்கினால் உம்மை நாம் வழிபடுவோம்—உமது தாராளமான நண்பன் எங்களுக்காக உம்மைப் புகழுமாறு. ஓ ப்ருஹஸ்பதே! இதை இயக்கி, எங்களுக்காக ஊக்கமூட்டும் ‘மதி’யைச் சுரந்து வெளிப்படுத்துவாய்.
Mantra 2
यो नन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युना शम्बराणि वि । प्राच्यावयदच्युता ब्रह्मणस्पतिरा चाविशद्वसुमन्तं वि पर्वतम् ॥
தன் வலத்தால் எதிர்த்து நிற்கும் தடைகளைத் தாழ்த்தி, ‘மன்யு’வின் தீவிர ஆற்றலால் ஶம்பரனின் கோட்டைகளைச் சிதைத்தவன்—அந்த ப்ரஹ்மணஸ்பதி அசையாததையும் அசையச் செய்தான்; செல்வம் நிறைந்த மலையில் நுழைந்து அதைத் திறந்து விரித்தான்.
Mantra 3
तद्देवानां देवतमाय कर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता । उद्गा आजदभिनद्ब्रह्मणा वलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वः ॥
இது தேவர்களில் மிகத் தெய்வமயமானவருக்குரிய செயல்: கடினமாகக் கட்டப்பட்டதை அவர்கள் தளர்த்தினர்; உறுதியான எதிர்ப்புகளை உடைத்தனர். பசுக்கள் மேலே எழுந்தன; ‘ப்ரஹ்ம’ (வாக்கு) ஆல் அவன் வலனைப் பிளந்தான்; இருளை அகற்றி, ஸ்வஃ—சூரியலோகத்தை—வெளிப்படுத்தினான்.
Mantra 4
अश्मास्यमवतं ब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभि यमोजसातृणत् । तमेव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुरुत्समुद्रिणम् ॥
பிரஹ்மணஸ்பதி தம் ஓஜஸால் பாறை-வாயுடைய கிணறு—தேன்-ஓடும் ஊற்று—அதை நிரப்பினார். அதையே சூரிய-தரிசிகள் (ஸ்வர்த்ருஷஃ) அனைவரும் அருந்தினர்; பின்னர் அனைவரும் ஒன்றாக மிகுதியாகச் சிந்தினர்—உயர்ந்து பொங்கும், கடல்போல் பெருகும் ஊற்றாக.
Mantra 5
सना ता का चिद्भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर्दुरो वरन्त वः । अयतन्ता चरतो अन्यदन्यदिद्या चकार वयुना ब्रह्मणस्पतिः ॥
பழங்காலத்திலிருந்து—உலகங்களாகவே ஆகி—பருவங்களின் ஓட்டத்தில் உங்களுக்காக வாசல்கள் அடைக்கப்பட்டிருந்தன. அவை நகர்ந்து, பல்வேறு வழிகளில், ஒவ்வொன்றும் தன் தன் பாதையில் சென்றன; பிரஹ்மணஸ்பதி ‘வயுன’ எனும் ஒழுங்கை அமைத்து, ‘இத்யா’ எனும் சரியான விவேகத்தை உருவாக்கினார்.
Mantra 6
अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम् ॥
முன்னேறி, இருளைத் துளைத்து, குகையில் மறைந்திருந்த பணி-குலத்தின் அந்த உச்ச நிதியை அடைந்தவர்கள்—அந்த அறிஞர்கள்—பொய்மையைப் பின்னோக்கி நோக்கி, வந்த இடத்திற்கே மீண்டும் திரும்பினர்; பின்னர் வெளிப்பட்ட விரிவில் மேலெழுந்தனர்—திறந்த பரப்பின் ஒளிக்குள்.
Mantra 7
ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥
ऋதத்தை உடைய கவிஞர்கள், அசத்தியத்தைப் பின்னோக்கிப் பார்த்து, மீண்டும் மகாபாதையில் வந்து நிலைத்தனர். அவர்கள் தம் புயங்களால் கல்லில் உராய்ந்து எழும் அக்னியைத் தூண்டிப் பிரகாசப்படுத்தினர்—அதைத் தடுக்க யாருமில்லை; ஏனெனில் அவர்கள் அதை உண்மையாய் வெளிப்படுத்தி விட்டனர்.
Mantra 8
ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ॥
ऋதத்தின் வில்ல்நாணால்—விரைவாக—பிரஹ்மணஸ்பதி எங்கு எதை விரும்புகிறாரோ, அதை வில்லால் அடைந்து முன்னே செலுத்துகிறார். அவர் எய்யும் நேரான அம்புகள் மனிதர் காணும்படியாகவே—காது-மூலமானவை, ‘श्रुति’யால் பிறந்தவை—அவை பார்வையை வெளிப்படுத்துகின்றன.
Mantra 9
स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा ॥
அவரே தலைவர்; அவரே நல்வழி காட்டும் ஞானவழிகாட்டி; முன்னணியில் நிறுத்தப்பட்ட புரோஹிதர். அவரே சிறப்பாகப் புகழப்பட்டவர்; போரில் அவரே பிரஹ்மணஸ்பதி. அவர் ‘மதி’—உந்தப்பட்ட சிந்தனை—மூலம் ‘வாஜ’ (வலிமை-நிறைவு) எனும் செல்வத்தை கொண்டு வரும்போது, அந்தப் பெறுபேற்றிற்கு எதிராக சூரியன் தகித்தலும் வீணாகத் தகிக்கிறது.
Mantra 10
विभु प्रभु प्रथमं मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या । इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः ॥
ஓ ப்ருஹஸ்பதே! மேஹனா-சக்தி (உற்பத்தி-வல்லமை) நிறைந்தவனே, விபுவும் பிரபுவுமான நீ—உன் முதற் பெறுதற்குரிய பலன்கள் மிகப் பெரிதும் விரிந்தவையும். உன் சுவிதத்ர (நல்ல வழங்கல்) எனும் ராத்ய-தானங்கள் சாதிக்கத்தக்கவை. இவை விரும்பத்தக்க வாஜின் (செழிப்பு-அளிப்பவன்) பெற்ற வெற்றிச் செல்வங்கள்; இவற்றால் ஜனங்களும் விசஃ (குடிகளும்) உள்ளார்ந்ததும் வெளிப்புறமுமான—இருவகை நன்மையையும் அனுபவிக்கின்றனர்.
Mantra 11
योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः ॥
அவர் அவர வ்ரஜனே (தாழ்ந்த களத்திலும்) எங்கும் விபுவாக இருப்பவர்; மகத்தானவர், இனிமையுடையவர், ஷவஸ் (வலிமை) கொண்டு வளர்ந்தவர். அந்த தேவன், தேவர்களுக்கே எதிராகவும் விரிந்து பரந்தான்; இவ்வுலகங்கள் அனைத்தையும் சுற்றி, பிரஹ்மணஸ்பதி ‘பரிபூ’ (சூழ்ந்து மீறி நிற்பவன்) ஆக நிலைகொள்கிறான்.
Mantra 12
विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् । अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर्नोऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम् ॥
ஓ மகவான்கள் இருவரே (இந்திரன் மற்றும் பிரஹ்மணஸ்பதி)! உங்கள் இருவரின் வ்ரதம்—செயல்-நியதி—முழுதும் சத்தியமே; ஆபஃ (நீர்களும்) உங்கள் வ்ரதத்தைச் சிதைக்க இயலாது. ஓ இந்திர-பிரஹ்மணஸ்பதீ! எங்கள் ஹவிஸ் மற்றும் அன்னம்—போஷிக்கும் உணவு—எடுத்துக் கொண்டு எங்களிடம் வாருங்கள்; செழிப்பின் ரதத்துக்கு யோகிக்கப்பட்ட இரு வலிமைமிகு வாஜின் (குதிரைகள்) போல வாருங்கள்.
Mantra 13
उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना । वीळुद्वेषा अनु वश ऋणमाददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस्पतिः ॥
அக்னியைத் தாங்கும் மிக வல்ல வஹ்னிகள் அவனைப் பின்பற்றி செவிகொடுக்கின்றனர்; சபைக்குத் தகுந்த ஊக்கமுற்ற விப்ரன் செல்வமாய் விளங்கும் மதிகளை (சிந்தனைகளை) வெளிப்படுத்துகிறான். அவன் ஆணையைத் தொடர்ந்து, பகைவர் பிடிப்பிலிருந்த கடன்/பிணைப்பை அவன் அகற்றுகிறான்; அந்த வெற்றியாளர் போர்ச் சந்திப்பில் பிரஹ்மணஸ்பதி ஆவான்.
Mantra 14
ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक् ॥
பிரஹ்மணஸ்பதியிடமிருந்து, அவன் ஆளுமைக்கேற்ப, உண்மையான மன்யு (தர்மக் கோபம்) எழுந்தது—மகத்தான செயலை நிறைவேற்றத் தயாராய். யார் கதிர்கள்/பசுக்களை மேலே எழுப்பி வெளியேற்றினாரோ, அவர் அவற்றை விண்ணிற்காகப் பகிர்ந்தார்; பெருவெள்ளப் பாதைபோல் அவன் வலிமை பாய்ந்து, குழப்பத்திலிருந்து வழிகளைத் தனித்தனியாகப் பிரித்தது.
Mantra 15
ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ॥
ஓ பிரஹ்மணஸ்பதி, எங்கள் இப்பாதையை எப்போதும் நன்றாக ஒழுங்குபடுத்து; ரதத்தை முன்னே செலுத்தும் செல்வங்களால், உயிர்வலிமை நிறைந்தவர்களாய் நாங்கள் இருப்போமாக. வீரர்களிடையே எங்கள்மேல் வீரத்தைக் குவி; ஏனெனில் நீ ஆண்டவன்—ப்ரஹ்ம (வாக்கு/மந்திரம்) வழியாக என் ஹவம் (அழைப்பு) நோக்கி வருகிறாய்.
Mantra 16
ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ஓ பிரஹ்மணஸ்பதி! நீ இந்தச் சு-உக்த ஸூக்தத்தின் நியந்தா/வழிகாட்டி—இதில் விழித்திருந்து, எங்கள் தனயன் (சந்ததி)யையும் வளர்த்து அருள்வாய். தேவர்கள் காக்கும் அதுவே முழு மங்களம்; விததே (யாகச் சபையில்) சுவீரராக நாம் ப்ருஹத் (மகத்தான) வாக்கை உரைப்போமாக.
The hymn opens by asking Bṛhaspati to recognize the offering-source and to accept a “new and great word,” setting inspired thought in motion.
Bṛhaspati is praised as leader, guide, and battle-lord of brahman who brings vāja through inspired prayer, making hostile forces powerless against the gain.
The deity is affirmed as the decisive priestly power—when he bears vāja by mati, even the Sun’s burning is ‘in vain’ against that secured prosperity.
It closes with an intimate request: may Bṛhaspati guide the well-spoken hymn, foster offspring, and let the worshippers speak the Vast (bṛhat) in the sacred session, rich in heroic energies.
sota no matim
स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा ॥bṛhad vadema
He is the lord of sacred speech (brahman) and the foremost guiding priest (purohita), invoked to make the hymn and sacrifice effective and to grant victory and prosperity.
It asks for awakened inspired thought (mati), victorious plenitude (vāja), protection and auspiciousness, and the fostering of offspring and strength in the sacred assembly.
Because it centers on the power of right speech and guidance: it is traditionally used to support clarity, successful ritual action, overcoming obstacles, and gaining strength and well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.