Sukta 24

Mantra 1

सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्त्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ॥

పాలించే నీవే! మా ఈ అర్పణ-మూలం (ప్రభృతి) ను తెలుసుకొనుము. ఈ కొత్తదైన మహత్తరమైన స్తుతివాక్యంతో మేము నిన్ను విధివిధానంగా సేవించుదుము—నీ దాతృసఖుడు మా తరఫున నిన్ను స్తుతించునట్లు. ఓ బృహస్పతే! దీనిని ప్రవహింపజేసి, మా కొరకు ప్రేరిత ‘మతి’ని పిండిపొసి వెలికి తీయుము.

Mantra 2

यो नन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युना शम्बराणि वि । प्राच्यावयदच्युता ब्रह्मणस्पतिरा चाविशद्वसुमन्तं वि पर्वतम् ॥

తన బలంతో ఎదిరించే అడ్డంకులను వంచి, ‘మన్యు’ యొక్క ఉగ్రశక్తితో శంబరుని కోటలను చిదిమివేసినవాడు—ఆ బ్రహ్మణస్పతి అచలమైనదానినీ కదిలించాడు; ధనసంపద గల పర్వతంలో ప్రవేశించి దానిని తెరిచి విస్తరింపజేశాడు.

Mantra 3

तद्देवानां देवतमाय कर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता । उद्गा आजदभिनद्ब्रह्मणा वलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वः ॥

ఇది దేవుల్లో అత్యంత దేవతామయునికి చేసిన కార్యం: వారు కఠినంగా బంధించబడినదాన్ని సడలించి, దృఢమైన ప్రతిఘటనలను విరిచారు. గోవులు పైకి లేచాయి; ‘బ్రహ్మ’ (వాక్కు) ద్వారా అతడు వలాన్ని చీల్చాడు; చీకటిని తరిమివేసి, స్వః—సూర్యలోకాన్ని—ప్రకటింపజేశాడు.

Mantra 4

अश्मास्यमवतं ब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभि यमोजसातृणत् । तमेव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुरुत्समुद्रिणम् ॥

బ్రహ్మణస్పతి తన ఓజస్సుతో శిలా-ముఖముగల కూపం—మధుధార ప్రవహించే ఉత్సం—దానిని నింపెను. దానినే సూర్యదర్శులు (స్వర్దృశః) అందరూ పానంచేసిరి; తరువాత అందరూ కలిసి దానిని సమృద్ధిగా పోశిరి—ఎగసిపొంగే, సముద్రసమానంగా ఉప్పొంగే ఉత్సంలా.

Mantra 5

सना ता का चिद्भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर्दुरो वरन्त वः । अयतन्ता चरतो अन्यदन्यदिद्या चकार वयुना ब्रह्मणस्पतिः ॥

పూర్వకాలం నుండే—లోకములై నిలిచి—ఋతువుల ప్రవాహంలో మీకు ద్వారములు మూసివేయబడ్డవి. అవి సంచరిస్తూ, వేర్వేరు మార్గాలలో, ప్రతి దాని దాని గమనంలో; బ్రహ్మణస్పతి ‘వయునా’ అనే క్రమాన్ని స్థాపించి, ‘ఇద్యా’ అనే యథార్థ వివేకాన్ని నిర్మించాడు.

Mantra 6

अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम् ॥

ముందుకు దూసుకెళ్లి, చీకటిని ఛేదించి, గుహలో దాగిన పణుల పరమ నిధిని చేరిన వారు—ఆ జ్ఞానులు—అసత్యాన్ని వెనుదిరిగి చూచి, తాము వచ్చిన చోటికే మరలిరి; ఆపై వారు తెరిచిన విశాల్యంలో పైకి లేచిరి—ప్రకటమైన విస్తారంలోకి.

Mantra 7

ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥

ఋతాన్ని ధరించిన కవులు, అసత్యాన్ని వెనుదిరిగి చూచి, మళ్లీ మహాపథంపై నిలిచారు. వారు తమ భుజబలంతో రాతిలో రుద్దిపుట్టిన అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేశారు—దాన్ని అడ్డుకునేవాడు ఎవరూ లేరు; ఎందుకంటే వారు దానిని నిజంగా వెలికి తెచ్చి ప్రకటించారు.

Mantra 8

ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ॥

ఋత ధనుర్జ్యాతో—వేగంగా—బ్రహ్మణస్పతి ఎక్కడ ఏది కోరుతాడో, దానిని ధనుస్సుతో సాధించి ముందుకు నడిపిస్తాడు. అతడు ఎయ్యే సూటి ఇషువులు మనుష్యుల దర్శనార్థమే—కర్ణ-యోనులు, శ్రుతి-జన్యాలు—అవి దృష్టిని ప్రకాశింపజేస్తాయి.

Mantra 9

स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा ॥

అతడే నాయకుడు; అతడే వినయబుద్ధితో నడిపించే జ్ఞానమార్గదర్శి; ముందుగా నిలిపిన పురోహితుడు. అతడే సుస్తుతుడు; యుద్ధంలో అతడే బ్రహ్మణస్పతి. అతడు మతి—ప్రేరిత ఆలోచన—ద్వారా ‘వాజ’ (బలసంపద)ను ధనంగా తెచ్చినప్పుడు, ఆ లాభానికి ఎదురు సూర్యుని తాపమూ వ్యర్థంగా తపిస్తుంది.

Mantra 10

विभु प्रभु प्रथमं मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या । इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः ॥

ఓ బృహస్పతే! మేహనా-శక్తి (సృజనశక్తి) కలవాడా, విభువూ ప్రభువూ అయిన నీవు—నీ మొదటి పొందవలసిన లాభాలు విస్తారమైనవి. నీ సువిదత్ర (సుప్రదానం) అనే రాధ్య-దానాలు సాధ్యమైనవి. ఇవి వాంఛనీయ వాజిన్ (సమృద్ధి-ప్రదాత) యొక్క విజయసంపదలు; వీటివల్ల జనములు, విశః (ప్రజలు) అంతరంగమూ బాహ్యమూ—ఉభయ మంగళాలను అనుభవిస్తారు.

Mantra 11

योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः ॥

అవరు అవర వృజనే (నిమ్న క్షేత్రంలో) కూడా సర్వత్ర విభువు; మహానుడు, రమణీయుడు, శవస్ (బలం) చేత వృద్ధి పొందినవాడు. ఆ దేవుడు దేవుల పట్లకూడా విస్తరించి విరాజిల్లాడు; ఈ లోకాలన్నిటిని చుట్టుముట్టి, బ్రహ్మణస్పతి ‘పరిభూ’ (ఆవరించి అధిగమించువాడు)గా నిలిచియున్నాడు.

Mantra 12

विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् । अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर्नोऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम् ॥

ఓ మఘవానులైన ద్వయము (ఇంద్రుడు మరియు బ్రహ్మణస్పతి)! మీ ఇద్దరి వ్రతం—కార్యనియమం—సంపూర్ణ సత్యమే; ఆపః (జలములు) కూడా మీ వ్రతాన్ని క్షీణింపజేయలేవు. ఓ ఇంద్ర-బ్రహ్మణస్పతీ! మా హవిస్ మరియు అన్నం—పోషకాహారం—తీసుకొని మా వద్దకు రండి; సమృద్ధి రథానికి యుక్తమైన రెండు బలవంతమైన వాజిన్ (అశ్వాలు) వలె రండి.

Mantra 13

उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना । वीळुद्वेषा अनु वश ऋणमाददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस्पतिः ॥

అగ్నిని మోసే పరమ శక్తిమంతులైన వహ్నులు అతని వాక్యాన్ని అనుసరించి వినుతురు; సభకు తగిన ప్రేరిత విప్రుడు ధనస్వరూపమైన మతులను (ఆలోచనలను) వెలికి తెస్తాడు. అతని వశాన్ని అనుసరించి, శత్రు-ఆశ్రయం నుండి ఋణం/బంధనాన్ని అతడు తొలగిస్తాడు; ఆ విజేత సమర-సమావేశంలో బ్రహ్మణస్పతి.

Mantra 14

ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक् ॥

బ్రహ్మణస్పతి నుండి, ఆయన అధిపత్యానుసారం, సత్యమైన మన్యు (ధర్మక్రోధం) ఉద్భవించింది—మహత్తర కార్యాన్ని చేయుటకు సిద్ధంగా. ఎవడు కిరణాలు/గోవులను పైకి తోడి వెలికి తెచ్చెనో, అతడు వాటిని దివి కొరకు విభజించాడు; మహా ప్రవాహ-కాలువలాగా అతని బలం దూసుకెళ్లి, గందరగోళం నుండి మార్గాలను వేరుచేసింది.

Mantra 15

ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ॥

ఓ బ్రహ్మణస్పతి, మా ఈ గమనాన్ని ఎల్లప్పుడూ సుశాసితంగా చేయుము; రథాన్ని ముందుకు నడిపించే రాయః (సంపదలు)తో, జీవశక్తి సమృద్ధిగా మేము ఉండుదుము. వీరుల మధ్య మాపై వీర్యాన్ని కుప్పగా పోయుము; ఎందుకంటే నీవే అధీశ్వరుడు—బ్రహ్మ (వాక్కు/మంత్రం) ద్వారా నా హవం (ఆహ్వానం) వద్దకు వచ్చేవాడవు.

Mantra 16

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ఓ బ్రహ్మణస్పతీ! నీవే ఈ సు-ఉక్త సూక్తానికి నియంత/మార్గదర్శి—దీనిపై జాగ్రత్తగా ఉండి, మా తనయ (సంతతి)నూ పోషించుము. దేవులు కాపాడేదే సమస్త మంగళం; విధథే (యజ్ఞసభలో) సువీరులమై మేము బృహత్ (మహత్తర) వాక్యాన్ని పలుకుదుము.