Sukta 24

Mantra 1

सेमामविड्ढि प्रभृतिं य ईशिषेऽया विधेम नवया महा गिरा । यथा नो मीढ्वान्त्स्तवते सखा तव बृहस्पते सीषधः सोत नो मतिम् ॥

Hamari yeh bhent tum le lo, tum jo sabse upar ho. Naya aur bada mantra se hum tumhari puja karte hain. Tumhara dost jo deta hai, woh tumhari tarif kare. Brihaspati, hamare mann mein acche vichar daal do.

Mantra 2

यो नन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युना शम्बराणि वि । प्राच्यावयदच्युता ब्रह्मणस्पतिरा चाविशद्वसुमन्तं वि पर्वतम् ॥

Brahmanaspati ne apni taakat se saari rukawatein jhuka di. Usne Shambara ke pakke qile tod diye. Yeh woh hai jo kabhi hilta nahi tha, usko bhi maan gaya. Phir usne pahad khola jisme khazana bhara tha.

Mantra 3

तद्देवानां देवतमाय कर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता । उद्गा आजदभिनद्ब्रह्मणा वलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वः ॥

Yeh kaam devataon mein sabse bade ne kiya. Unhone jo pakka bandha tha usko dhila kar diya. Gaiyaan upar uthi. Brahmanaspati ne apni vaani se Vala ko phaank diya. Andhera bhaag gaya aur sooraj dikhne laga.

Mantra 4

अश्मास्यमवतं ब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभि यमोजसातृणत् । तमेव विश्वे पपिरे स्वर्दृशो बहु साकं सिसिचुरुत्समुद्रिणम् ॥

Brahmanaspati ne pahad ke munh se nikalne wale paani ko apni taakat se bhara. Woh paani meetha tha jaise shahad. Sooraj dekhne wale sab log usmein se piye. Aur woh paani upar aata raha jaise fountain.

Mantra 5

सना ता का चिद्भुवना भवीत्वा माद्भिः शरद्भिर्दुरो वरन्त वः । अयतन्ता चरतो अन्यदन्यदिद्या चकार वयुना ब्रह्मणस्पतिः ॥

Purane zamane se duniya bani thi lekin darwaze band the. Brahmanaspati ne sab ka rasta sahi kiya. Har cheez apni jagah chalne lagi. Usne sahi faislay liye aur sab theek kar diya.

Mantra 6

अभिनक्षन्तो अभि ये तमानशुर्निधिं पणीनां परमं गुहा हितम् । ते विद्वांसः प्रतिचक्ष्यानृता पुनर्यत उ आयन्तदुदीयुराविशम् ॥

Jinhone dabaav dala aur us khazane tak pahunche jo Panis ne gufa mein chhupa rakha tha. Woh log samajh gaye ki jhooth saamne hai. Phir wapas aaye aur upar nikal gaye khule aasmaan mein.

Mantra 7

ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥

Jo log sachche raaste par chalte hain, woh jhooth ko peeche chhod dete hain. Woh phir se bade raaste par khade ho gaye. Rishiyon ne apne haathon se patthar mein aag paida kar di. Koi bhi unka kaam nahi rook sakta, kyunki woh aag ko bahar nikaal chuke hain.

Mantra 8

ऋतज्येन क्षिप्रेण ब्रह्मणस्पतिर्यत्र वष्टि प्र तदश्नोति धन्वना । तस्य साध्वीरिषवो याभिरस्यति नृचक्षसो दृशये कर्णयोनयः ॥

Brahmanaspati sach ke dhanush ki teer se jo chahta hai woh pa jaata hai. Uski teer seedhi hoti hai aur woh logon ko sahi raasta dikhane ke liye chalaata hai. Yeh baat sab sun sakte hain aur phir aankhon se dekh sakte hain.

Mantra 9

स संनयः स विनयः पुरोहितः स सुष्टुतः स युधि ब्रह्मणस्पतिः । चाक्ष्मो यद्वाजं भरते मती धनादित्सूर्यस्तपति तप्यतुर्वृथा ॥

Woh sabse aage chalne wala hai, wohi sahi raasta batane wala hai. Log uski bahut puja karte hain. Yudh mein woh Brahma ka kaam karta hai. Jab woh shakti laata hai, toh sooraj ki garmi bhi uske saamne kaam nahi karti.

Mantra 10

विभु प्रभु प्रथमं मेहनावतो बृहस्पतेः सुविदत्राणि राध्या । इमा सातानि वेन्यस्य वाजिनो येन जना उभये भुञ्जते विशः ॥

Brihaspati bahut bade hain aur sabpe hukum chalate hain. Unki pehli jeet logon ke liye bahut zaroori hai. Yeh jeet aise cheezein laati hai jisse log andar aur bahar dono taraf khush rehte hain.

Mantra 11

योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः ॥

Woh chhote se jagah mein bhi bada hai, aur apni taakat se aur bada ho gaya hai. Woh devta logon mein sabse aage badh gaya hai. Brahma ke guru pure duniya ko apne mein sama lete hain.

Mantra 12

विश्वं सत्यं मघवाना युवोरिदापश्चन प्र मिनन्ति व्रतं वाम् । अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पती हविर्नोऽन्नं युजेव वाजिना जिगातम् ॥

Indra aur Brahmanaspati, dono ki harkat poori tarah sach hai. Paani bhi inka kaam tod nahi sakta. Aye Indra-Brahmanaspati, hamari puja aur khana lekar aao. Jaise do taakatwar ghode gaadi mein jude hain, waise hi aao.

Mantra 13

उताशिष्ठा अनु शृण्वन्ति वह्नयः सभेयो विप्रो भरते मती धना । वीळुद्वेषा अनु वश ऋणमाददिः स ह वाजी समिथे ब्रह्मणस्पतिः ॥

Agni ke sabse bade pujari uski sunte hain. Jo log samajhdar hain, woh acche vichar laate hain jo dhan jaisa hai. Brahmanaspati apni marzi se chalta hai aur dushman ke karz ko khatam kar deta hai. Yeh jeetne wala ladai mein Brahmanaspati hai.

Mantra 14

ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक् ॥

Brahmanaspati se ek sachcha gussa paida hua. Woh ek bada kaam karne ko taiyaar tha. Usne roshni ko upar ki taraf kiya aur aasman mein baant diya. Uski taakat bade paani ke dhaare jaisi thi jo raste ko ulajh se alag kar deti hai.

Mantra 15

ब्रह्मणस्पते सुयमस्य विश्वहा रायः स्याम रथ्यो वयस्वतः । वीरेषु वीराँ उप पृङ्धि नस्त्वं यदीशानो ब्रह्मणा वेषि मे हवम् ॥

Brahmanaspati, hamara rasta hamesha sahi bana ke rakhna. Hamein dhan milta rahe aur hum aage badhte rahein. Veeron ke beech humein bhi veerta de. Tum hi mukhi ho jo hamari pukar sunte ho.

Mantra 16

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Brahmanaspati, tum is acche mantra ke raste dikhane wale ho. Isko dhyan mein rakho aur hamare bacchon ko bhi aage badhao. Jo bhi accha hai, devta uski hifazat karte hain. Hum bhi badi baat karein aur taakatwar banein.