Rig Veda 2.24.11: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 11

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

योऽवरे वृजने विश्वथा विभुर्महामु रण्वः शवसा ववक्षिथ । स देवो देवान्प्रति पप्रथे पृथु विश्वेदु ता परिभूर्ब्रह्मणस्पतिः ॥

Recitation with translationRig Veda 2.24.11

Transliteration

yó ’váre vṛjáné viśváthā vibhúr mahā́m u raṇváḥ śávasā vavákṣitha | sá devó devā́n práti papráthe pṛthú víśved u tā́ paribhū́r bráhmaṇas pátiḥ ||

Translation

അവര വൃജന (താഴ്ന്ന മേഖല)ത്തിലുപോലും സർവ്വഥാ സർവ്വത്ര വിഭുവായവൻ, മഹാൻ, രണ്വ (മനോഹരൻ) — ശവസാ (ബലത്താൽ) വളർന്നവൻ; ആ ദേവൻ ദേവന്മാരോടും പ്രതിയായി വിശാലമായി വ്യാപിച്ചു. ഈ സർവ്വ ലോകങ്ങളെ പരിഭൂ (ആവരിച്ചു അതിക്രമിക്കുന്ന) ബ്രഹ്മണസ്പതി എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता; यः = सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवरे: in the lower/outer
• अवरे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: अवर (प्रातिपदिक)

• वृजने: in the enclosure/settlement; in the fold
• वृजने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृजन (प्रातिपदिक)

• विश्वथा: in every way, on all sides
• विश्वथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वथा (अव्यय)

• विभुः: all-pervading, mighty
• विभुः: कर्तृ (यः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)

• महाम्: great
• महाम्: कर्म (स्तुत्य/प्राप्त्यर्थे)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)

• उ: indeed, even
• उ: सम्बन्धक/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• रण्वः: delightful, gracious
• रण्वः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: रण्व (प्रातिपदिक)

• शवसा: by strength, with might
• शवसा: करण
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• ववक्षिथ: you have grown/expanded; you have made (it) increase
• ववक्षिथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वक्ष् (धातु; वैदिके ‘ववक्षि-’ = परिपूर्ण/वृद्ध्यर्थे)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (सः देवः)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• पप्रथे: has spread forth, has become manifest
• पप्रथे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रथ् (धातु)

• पृथु: broadly, widely
• पृथु: क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ (सम्बन्धे; ‘all (the gods)’)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इदु: just, indeed
• इदु: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: इद् + उ (निपात-संयोगः)

• ताः: those
• ताः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परिभूः: surpassing, predominant
• परिभूः: कर्तृ (ब्रह्मणस्पतिः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परि-भू (धातु) / परिभू (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणस्पतिः: Brahmaṇaspati (Lord of sacred speech/prayer)
• ब्रह्मणस्पतिः: कर्तृ (मुख्यः)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + पति (समासः; प्रातिपदिकम्)