Sukta 25
Sukta 2.25
Gṛtsamada (traditional ascription)
Brahmaṇaspati (with Agni as invoked instrument)
Jagatī (probable for RV 2.25 refrain structure; confirm by metrical count)
ഈ ചെറു സൂക്തം പവിത്രവാണിയുടെയും യജ്ഞനൈപുണ്യത്തിന്റെയും അധിപനായ ബ്രഹ്മണസ്പതിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. അഗ്നിയുടെ ജ്വലനവും മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന പ്രേരകശക്തിയും വഴിയായി അവൻ ശക്തികളെ ഒന്നായി ‘യോജിപ്പിച്ച്’ പ്രവർത്തനസിദ്ധി വരുത്തുന്നു. വക്രമായ വിരോധത്തിനെതിരെ അവൻ അപ്രതിരോധ്യൻ; ബന്ധനങ്ങൾ തകർത്തു ഭക്തനു സുരക്ഷിതാശ്രയവും സമൃദ്ധിയും തുറന്നുകൊടുക്കുന്നു. ആവർത്തിക്കുന്ന ധ്രുവപദം, കൂട്ടാളികളെയും ഉള്ളിലെ ഇന്ദ്രിയ-ശക്തികളെയും ഒരൊറ്റ ഫലപ്രദവും വിജയശാലിയുമായ സംഘമായി ഏകീകരിക്കുന്ന അവന്റെ ശേഷിയെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
इन्धानो अग्निं वनवद्वनुष्यतः कृतब्रह्मा शूशुवद्रातहव्य इत् । जातेन जातमति स प्र सर्सृते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച് അവൻ ആരാധകനുവേണ്ടി വിജയം നേടുന്നു; ബ്രഹ്മ (വാണി) രൂപപ്പെടുത്തി അവൻ ഉഗ്രതേജസ്സോടെ വളരുന്നു, ഹവ്യം സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നവൻ. ജനിച്ചതിനാൽ ജനിച്ചതിനെ അതിക്രമിച്ച് അവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു; ഓരോ യുജനെയും (യോക്ക്-സഹചാരിയെ) യുക്തമാക്കുന്നു—കർമ്മത്തിനായി ശക്തികളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ബ്രഹ്മണസ്പതി.
Mantra 2
वीरेभिर्वीरान्वनवद्वनुष्यतो गोभी रयिं पप्रथद्बोधति त्मना । तोकं च तस्य तनयं च वर्धते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
വീരന്മാരാൽ അവൻ പരിശ്രമിക്കുന്ന ആരാധകനുവേണ്ടി വീരന്മാരെ നേടുന്നു; ഗോഭിഃ (കിരണങ്ങൾ/ഗോകൾ) കൊണ്ടു റയി (സമ്പത്ത്) വ്യാപിപ്പിച്ച്, തന്റെ സ്വഭാവശക്തിയാൽ അതിനെ ഉണർത്തുന്നു. അപ്പോൾ അവന്റെ വംശവും സന്തതിയും വർധിക്കുന്നു—ആർക്കുവേണ്ടി ബ്രഹ്മണസ്പതി ഓരോ യുജനെയും ശക്തിസഹചാരിയാക്കുന്നു.
Mantra 3
सिन्धुर्न क्षोदः शिमीवाँ ऋघायतो वृषेव वध्रीँरभि वष्ट्योजसा । अग्नेरिव प्रसितिर्नाह वर्तवे यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
പൊങ്ങിപ്പായുന്ന സിന്ധുവിനെപ്പോലെ പ്രചണ്ഡനായി, വക്രമായ വൈരിക്കെതിരെ—അവൻ ബലത്തോടെ പ്രഹരിക്കുന്നു; ബന്ധിച്ച ബന്ധനങ്ങളെ വൃഷഭൻ തകർക്കുന്നതുപോലെ. അഗ്നിയുടെ അഗ്രഗതിപോലെ അവന്റെ പ്രേരണം—അവനെ പിന്നോട്ടു തിരിക്കാനാവില്ല; ആര്ക്കുവേണ്ടി ബ്രഹ്മണസ്പതി ഓരോ യുജനെയും (യോക്-സഹചാരിയെയും) ശക്തിമാനാക്കുന്നുവോ.
Mantra 4
तस्मा अर्षन्ति दिव्या असश्चतः स सत्वभिः प्रथमो गोषु गच्छति । अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसा यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
അവനുവേണ്ടി ദിവ്യധാരകൾ അച്ഛിന്നമായി ഒഴുകുന്നു; തന്റെ ശക്തികളോടെ അവൻ ഗോശു—കിരണങ്ങൾ/ഗോവുകൾ ഇടയിൽ—ആദ്യമായി എത്തുന്നു. അമർദ്ദ്യമായ തേജസ്സുള്ളവൻ ബലത്തോടെ സംഹരിക്കുന്നു; ആര്ക്കുവേണ്ടി ബ്രഹ്മണസ്പതി ഓരോ യുജനെയും (യോക്-സഹചാരിയെയും) ശക്തിമാനാക്കുന്നുവോ.
Mantra 5
तस्मा इद्विश्वे धुनयन्त सिन्धवोऽच्छिद्रा शर्म दधिरे पुरूणि । देवानां सुम्ने सुभगः स एधते यंयं युजं कृणुते ब्रह्मणस्पतिः ॥
അവനുവേണ്ടി തന്നേ എല്ലാ സിന്ധവങ്ങളും—നദികൾ—ഉണർന്നു ചലിക്കുന്നു; അനവധി അച്ഛിദ്ര ആശ്രയങ്ങൾ അവ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ സുമ്നത്തിൽ—കൃപയിൽ—അവൻ സുഭഗനായി വളർന്ന് സമൃദ്ധനാകുന്നു; ആര്ക്കുവേണ്ടി ബ്രഹ്മണസ്പതി ഓരോ യുജനെയും (യോക്-സഹചാരിയെയും) ശക്തിമാനാക്കുന്നുവോ.
Frequently Asked Questions
Brahmaṇaspati is the deity of brahman—powerful, well-formed sacred speech and priestly insight that makes rituals and intentions succeed. In this hymn he is also the one who unites all needed powers into a single effective effort.
The refrain highlights the central idea: Brahmaṇaspati “makes each and every yoke-fellow,” meaning he brings allies, energies, and faculties into cooperation so the work can be completed without obstruction.
It asks for unstoppable progress, the breaking of restraints and hostile resistance, and the establishment of “acchidra śarma”—unbroken protection and secure well-being—along with growth and good fortune under divine favor.
Ask anything about Sukta 25 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.