Sukta 79
Sukta 10.79
Not explicitly named in this single verse; appears to describe a mighty immortal force active among mortals (often interpreted in RV 10.79 as Agni or a consuming cosmic power—requires hymn-level identification)
Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
ഈ സൂക്തം മനുഷ്യരിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭീതിജനകമായിട്ടും ഉപകാരപ്രദമായിട്ടും ഉള്ള ഒരു അമരശക്തിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു—അതിനെ ഏറ്റവും യുക്തിയായി തന്റെ ഭക്ഷകവും രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നതുമായ ഭാവത്തിലുള്ള അഗ്നിയായി തിരിച്ചറിയാം. അഗ്നിയെ എല്ലാം വിഴുങ്ങുന്ന ഒരു “ഗർഭം” ആയി ചിത്രീകരിച്ച്, അവൻ തന്റെ രണ്ടു മാതാക്കളായ ദ്യാവാ–പൃഥിവി (ആകാശവും ഭൂമിയും) യിൽ നിന്നുതന്നെ ആഹാരം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. തുടർന്ന് അവൻ വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലേക്ക് പിരിയുന്ന ഊർജങ്ങളെ നുകത്തിലാക്കുന്ന പോലെ നിയന്ത്രിച്ച് ശാസിക്കുന്ന യോജകശക്തിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഒടുവിൽ മിത്രനും വസുക്കളും കീഴിൽ ഋതം (സത്യ–ക്രമം) നിലനിൽക്കുന്ന സമരസതയും ശരിയായ ക്രമവും സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अपश्यमस्य महतो महित्वममर्त्यस्य मर्त्यासु विक्षु । नाना हनू विभृते सं भरेते असिन्वती बप्सती भूर्यत्तः ॥
ഞാൻ ഈ മഹാന്റെ മഹിമ കണ്ടു—ഈ അമർത്ത്യൻ മർത്ത്യജനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. രണ്ടു താടികൾ, വ്യത്യസ്തമായി ധരിക്കപ്പെട്ടവ, ഒന്നിച്ചു ചേർത്ത് വഹിക്കുന്നു; അവൾ നിർത്തുന്നില്ല—അധ്വാനിച്ച് വളരെ ഭക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 2
गुहा शिरो निहितमृधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वया वनानि । अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्ता नमसाधि विक्षु ॥
ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ ശിരസ് നിക്ഷിപ്തമാണ്; രണ്ടു കണ്ണുകൾ വേർതിരിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു. പുറത്തേക്ക് അമർത്തപ്പെടാതിരുന്നാലും അവൻ തന്റെ ജിഹ്വയാൽ വനങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. അവനുവേണ്ടി ജനങ്ങൾ പാദങ്ങളാൽ അർപ്പണങ്ങൾ സമാഹരിക്കുന്നു; ഉയർത്തിയ കൈകളോടെ നമസ്കാരത്തോടെ കുലങ്ങളിൽ അവയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 3
प्र मातुः प्रतरं गुह्यमिच्छन्कुमारो न वीरुधः सर्पदुर्वीः । ससं न पक्वमविदच्छुचन्तं रिरिह्वांसं रिप उपस्थे अन्तः ॥
മാതാവിനേക്കാളും കൂടുതൽ ഗൂഢമായതിനെ തേടി യുവാവ്, സസ്യത്തെപ്പോലെ, വിശാലമായ വിസ്താരങ്ങളിലൂടെ ഇഴഞ്ഞു നീങ്ങി. അവൻ പാകമായ ദണ്ഡംപോലെ—പ്രകാശിക്കുന്നതിനെ—ശത്രുവിന്റെ മടിയിൽ അകത്തുതന്നെ നക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടെത്തി.
Mantra 4
तद्वामृतं रोदसी प्र ब्रवीमि जायमानो मातरा गर्भो अत्ति । नाहं देवस्य मर्त्यश्चिकेताग्निरङ्ग विचेताः स प्रचेताः ॥
ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, നിങ്ങളിരുവരുടെയും ഈ ഋതം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു: ജന്മം പ്രാപിക്കുന്ന ഗർഭം ആ രണ്ടു മാതാക്കളെയും ഭക്ഷിക്കുന്നു. ഞാൻ, മർത്ത്യൻ, ദേവനെ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നില്ല; അഗ്നി തന്നെയാണ് വിവേചകൻ—അവൻ പ്രചേതാവാണ്.
Mantra 5
यो अस्मा अन्नं तृष्वादधात्याज्यैर्घृतैर्जुहोति पुष्यति । तस्मै सहस्रमक्षभिर्वि चक्षेऽग्ने विश्वतः प्रत्यङ्ङसि त्वम् ॥
ആർക്കായി ത്രിവിധ ആധാരങ്ങളിൽ (ത്രിഷ്വാ) അന്നം സ്ഥാപിക്കുന്നുവോ, ആരാണ് ആജ്യ-ഘൃതംകൊണ്ട് ഹോമം അർപ്പിച്ച് പോഷിപ്പിക്കുന്നുവോ—അവനിലേക്കു, ഹേ അഗ്നേ, നീ ആയിരം കണ്ണുകളാൽ നോക്കുന്നു; സർവ്വദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെല്ലാം നീ അവനിലേക്കു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
Mantra 6
किं देवेषु त्यज एनश्चकर्थाग्ने पृच्छामि नु त्वामविद्वान् । अक्रीळन्क्रीळन्हरिरत्तवेऽदन्वि पर्वशश्चकर्त गामिवासिः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാരിൽ ‘ത്യജ’ എന്ന ഉപേക്ഷയുടെ ഏതു അപരാധം നീ ചെയ്തിരിക്കുന്നു? അറിവില്ലാത്ത ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു. കളിക്കാതെ—എന്നാലും കളിക്കുന്നവണ്ണം—ഹരിവർണ്ണൻ (ഹരി) ഭക്ഷണത്തിനായി സന്ധി സന്ധിയായി മുറിച്ചിരിക്കുന്നു; കത്തി പശുവിനെ മുറിക്കുന്നതുപോലെ.
Mantra 7
विषूचो अश्वान्युयुजे वनेजा ऋजीतिभी रशनाभिर्गृभीतान् । चक्षदे मित्रो वसुभिः सुजातः समानृधे पर्वभिर्वावृधानः ॥
വനജനായവൻ (വനേജാ) വിവിധ ദിക്കുകളിലേക്കു പോകുന്ന കുതിരകളെ യോജിപ്പിച്ചു; ഋജുഗതിയുള്ള രശനകളാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടവ. വസുക്കളോടുകൂടെ സുജാതനായ മിത്രൻ കണ്ടു; സന്ധി സന്ധിയായി വളർന്ന്, അവൻ സമാന ഋദ്ധിയിലേക്കു—ഒരേ യുക്തിയിലേക്കു—എത്തി.
Frequently Asked Questions
The hymn’s imagery best fits Agni: an immortal power among mortals, a consuming and transforming fire, and a divine knower (vicetā/pracetā). The last verse also brings in Mitra, highlighting harmony as the outcome.
On the cosmic level, Agni (or the divine Fire) is born within the worlds and then transforms them by his heat and power. In inner terms, awakened spiritual fire reshapes both our physical nature and our mind that originally ‘bore’ it.
The ‘horses’ symbolize scattered drives and energies. The hymn says the divine force disciplines and guides them with straight ‘reins’ so they move toward a common rightness, culminating in concord associated with Mitra.
Ask anything about Sukta 79 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.