Sukta 79
Sukta 10.79
Not explicitly named in this single verse; appears to describe a mighty immortal force active among mortals (often interpreted in RV 10.79 as Agni or a consuming cosmic power—requires hymn-level identification)
Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର କିନ୍ତୁ ଉପକାରୀ ଅମର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରାଯାଇଛି—ଯାହାକୁ ସବୁଠାରୁ ସଂଗତ ଭାବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭକ୍ଷଣଶୀଳ, ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ରୂପ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନିକୁ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ “ଗର୍ଭ” ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ନିଜର ଦୁଇ ମାତା—ଦ୍ୟାଉଃ ଓ ପୃଥିବୀ—ଉପରେ ପୋଷିତ ହୁଏ; ପରେ ସେ ଏକ “ଯୋକ୍ତା” ଶକ୍ତି ଭାବେ ବିପରୀତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଶାସିତ/ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ ମିତ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଋତ (ସଠିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଓ ସମନ୍ୱୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
अपश्यमस्य महतो महित्वममर्त्यस्य मर्त्यासु विक्षु । नाना हनू विभृते सं भरेते असिन्वती बप्सती भूर्यत्तः ॥
ମୁଁ ଏହି ମହାନଙ୍କର ମହିମାକୁ ଦେଖିଲି—ଏହି ଅମର ମର୍ତ୍ୟ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରେ। ଦୁଇ ଜହ୍ନୁ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଧାରିତ, ଏକତ୍ର କରି ବହନ କରେ; ସେ ଥାମେ ନାହିଁ—ଶ୍ରମ କରେ ଏବଂ ବହୁତ ଭକ୍ଷଣ କରେ।
Mantra 2
गुहा शिरो निहितमृधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वया वनानि । अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्ता नमसाधि विक्षु ॥
ଗୁହାରେ ଶିର ନିହିତ ଅଛି, ଏବଂ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ସ୍ଥିତ। ବାହାରକୁ ଦବାଯାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ବନମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ। ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରଜାମାନେ ପଦକ୍ଷେପଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି; ଉତ୍ତାନ ହସ୍ତରେ ନମସ୍କାର ସହ କୁଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 3
प्र मातुः प्रतरं गुह्यमिच्छन्कुमारो न वीरुधः सर्पदुर्वीः । ससं न पक्वमविदच्छुचन्तं रिरिह्वांसं रिप उपस्थे अन्तः ॥
ମାତାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁହ୍ୟକୁ ଖୋଜୁଥିବା ଯୁବକ, ଉଦ୍ଭିଦ ପରି, ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସରିଗଲା। ସେ ପକ୍ୱ ଦଣ୍ଡ ପରି—ଦୀପ୍ତିମାନ—ଶତ୍ରୁର ଅଙ୍କରେ ଅନ୍ତରେ ଲେହନ କରୁଥିବାକୁ ଖୋଜି ପାଇଲା।
Mantra 4
तद्वामृतं रोदसी प्र ब्रवीमि जायमानो मातरा गर्भो अत्ति । नाहं देवस्य मर्त्यश्चिकेताग्निरङ्ग विचेताः स प्रचेताः ॥
ହେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ତୁମ ଦୁହଙ୍କର ଏହି ଋତକୁ ମୁଁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି: ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ଗର୍ଭ ସେଇ ଦୁଇ ମାତାକୁ ଭକ୍ଷଣ କରେ। ମୁଁ, ମର୍ତ୍ୟ, ଦେବକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣେନି; ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚୟ ହିଁ ବିବେଚକ—ସେଇ ପ୍ରଚେତା।
Mantra 5
यो अस्मा अन्नं तृष्वादधात्याज्यैर्घृतैर्जुहोति पुष्यति । तस्मै सहस्रमक्षभिर्वि चक्षेऽग्ने विश्वतः प्रत्यङ्ङसि त्वम् ॥
ଯେ ତାହା ପାଇଁ ତ୍ରିବିଧ ଆଧାର (ତ୍ରିଷ୍ୱା) ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରେ, ଯେ ଆଜ୍ୟ-ଘୃତରେ ହୋମ କରି ପୋଷଣ କରେ—ତାହା ପ୍ରତି, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖ; ସର୍ବଦିଗରୁ ତୁମେ ତାହା ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରାଇଛ।
Mantra 6
किं देवेषु त्यज एनश्चकर्थाग्ने पृच्छामि नु त्वामविद्वान् । अक्रीळन्क्रीळन्हरिरत्तवेऽदन्वि पर्वशश्चकर्त गामिवासिः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ତ୍ୟଜ’ (ତ୍ୟାଗ)ର କେଉଁ ଅପରାଧ ତୁମେ କରିଛ? ଅବିଦ୍ୱାନ ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି। ଖେଳୁନଥିବା—ତଥାପି ଖେଳୁଥିବା ପରି—ହରିବର୍ଣ୍ଣ (ହରି) ଭୋଜନ ପାଇଁ ସନ୍ଧି ସନ୍ଧି କରି କାଟିଦେଇଛି, ଯେପରି ଛୁରି ଗାଈକୁ କାଟେ।
Mantra 7
विषूचो अश्वान्युयुजे वनेजा ऋजीतिभी रशनाभिर्गृभीतान् । चक्षदे मित्रो वसुभिः सुजातः समानृधे पर्वभिर्वावृधानः ॥
ବନଜ (ବନେଜା) ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇଲା, ଋଜୁଗତି ରଶନାରେ ଧରାଯାଇଥିବା। ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ସୁଜାତ ମିତ୍ର ଦେଖିଲେ; ପର୍ବ ପର୍ବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ସେ ସମାନ ଋଧି—ଏକ ଯଥାର୍ଥତାକୁ—ପହଞ୍ଚିଲା।
Frequently Asked Questions
The hymn’s imagery best fits Agni: an immortal power among mortals, a consuming and transforming fire, and a divine knower (vicetā/pracetā). The last verse also brings in Mitra, highlighting harmony as the outcome.
On the cosmic level, Agni (or the divine Fire) is born within the worlds and then transforms them by his heat and power. In inner terms, awakened spiritual fire reshapes both our physical nature and our mind that originally ‘bore’ it.
The ‘horses’ symbolize scattered drives and energies. The hymn says the divine force disciplines and guides them with straight ‘reins’ so they move toward a common rightness, culminating in concord associated with Mitra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.