Sukta 79
Sukta 10.79
Not explicitly named in this single verse; appears to describe a mighty immortal force active among mortals (often interpreted in RV 10.79 as Agni or a consuming cosmic power—requires hymn-level identification)
Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
এই সূক্তত মৰ্ত্যলোকৰ মাজত চলি থকা এক ভয়ংকৰ কিন্তু কল্যাণকাৰী অমৰ শক্তিৰ বিষয়ে ধ্যান কৰা হৈছে—যাক সৰ্বাধিক সঙ্গতভাৱে অগ্নিৰ ভক্ষণশীল, ৰূপান্তৰকাৰী দিশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা যায়। ইয়াত অগ্নিক সৰ্বভক্ষী “গৰ্ভ” বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি নিজৰ দুজনী মাতৃ—দ্যৌঃ আৰু পৃথিৱী—ৰ পৰা পুষ্টি লয়; তাৰ পাছত সি এক “যোক্তা” শক্তি হৈ বিচ্ছিন্ন/বিপৰীত শক্তিসমূহক শাসন কৰি একত্ৰ কৰে আৰু শেষত মিত্ৰ আৰু বসুসকলৰ অধীনত ঋত (সঠিক বিধান) আৰু সমন্বয়ত উপনীত হয়।
Mantras
Mantra 1
अपश्यमस्य महतो महित्वममर्त्यस्य मर्त्यासु विक्षु । नाना हनू विभृते सं भरेते असिन्वती बप्सती भूर्यत्तः ॥
মই এই মহানজনৰ মহিমা দেখিলোঁ—অমৰজন মর্ত্য লোকসমূহৰ মাজত গতি কৰে। নানাৰূপে ধাৰণ কৰা দুটা হনু একেলগে আনে আৰু বহন কৰে; সি থামে নে, অবিৰত পৰিশ্ৰম কৰে, আৰু বহুতখিনি গ্ৰাস কৰে।
Mantra 2
गुहा शिरो निहितमृधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वया वनानि । अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्ता नमसाधि विक्षु ॥
গুহাৰ ভিতৰত শিৰ স্থাপিত, আৰু দুটা চকু পৃথককৈ স্থিত। বাহিৰলৈ নচাপি থাকিও সি জিহ্বাৰে বনসমূহ ভক্ষণ কৰে। তাৰ বাবে জনসমূহে উত্তান-হস্তে নমস্কাৰে, পদক্ষেপে পদক্ষেপে আহুতি একত্ৰ কৰি কুলসমূহৰ মাজত স্থাপন কৰে।
Mantra 3
प्र मातुः प्रतरं गुह्यमिच्छन्कुमारो न वीरुधः सर्पदुर्वीः । ससं न पक्वमविदच्छुचन्तं रिरिह्वांसं रिप उपस्थे अन्तः ॥
মাতৃৰো অধিক গোপন যি, তাক বিচাৰি যুৱকটি বিস্তৃত প্ৰদেশত উদ্ভিদৰ দৰে সৰ্পিল। সি যেন পক্ব দণ্ড—উজ্জ্বল—শত্ৰুৰ কোলৰ ভিতৰত লেহন কৰি থকা অৱস্থাতেই তাক দেখা পালে।
Mantra 4
तद्वामृतं रोदसी प्र ब्रवीमि जायमानो मातरा गर्भो अत्ति । नाहं देवस्य मर्त्यश्चिकेताग्निरङ्ग विचेताः स प्रचेताः ॥
হে দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, তোমালোক দুয়োৰ এই ঋত সত্য মই ঘোষণা কৰোঁ: জন্ম লওঁতে গৰ্ভই দুয়ো মাতৃক ভক্ষণ কৰে। মই মর্ত্যই দেৱক সম্পূৰ্ণকৈ নাজানো; অগ্নিয়েই অন্তৰ্দৰ্শী—সেই প্ৰজ্ঞাবান, পূৰ্বজ্ঞ।
Mantra 5
यो अस्मा अन्नं तृष्वादधात्याज्यैर्घृतैर्जुहोति पुष्यति । तस्मै सहस्रमक्षभिर्वि चक्षेऽग्ने विश्वतः प्रत्यङ्ङसि त्वम् ॥
যি জনে ত্ৰিধা-আধাৰত (তিনিধৰণৰ আশ্ৰয়ত) অন্ন স্থাপন কৰে, আৰু আজ্য-ঘৃতৰে হোম কৰি পোষণ কৰে—তাঁৰ প্ৰতি, হে অগ্নি, তুমি সহস্ৰ চকুৰে চোৱা; সকলো দিশৰ পৰা তুমি প্ৰত্যঙ্মুখ হৈ আছা।
Mantra 6
किं देवेषु त्यज एनश्चकर्थाग्ने पृच्छामि नु त्वामविद्वान् । अक्रीळन्क्रीळन्हरिरत्तवेऽदन्वि पर्वशश्चकर्त गामिवासिः ॥
দেৱসকলৰ মাজত ত্যাগ-দোষৰ কোন পাপ তুমি কৰিলা, হে অগ্নি? মই নাজানি এতিয়া তোমাক সুধিছোঁ। নেখেলি—তথাপি খেলি—হৰিতবৰ্ণ জনে ভক্ষণৰ বাবে গাঁঠে গাঁঠে কাটি পেলালে, যেন গাই কটাৰ ছুৰি।
Mantra 7
विषूचो अश्वान्युयुजे वनेजा ऋजीतिभी रशनाभिर्गृभीतान् । चक्षदे मित्रो वसुभिः सुजातः समानृधे पर्वभिर्वावृधानः ॥
বনজাত (বনে-জা) জনে বিষূচী—বিভিন্ন দিশলৈ ধাৱমান—অশ্বসমূহক যোজিলে; ঋজুগামী ৰশ্মি/ৰশনা-দ্বাৰা ধৰি ৰাখিলে। বসুসকলৰ সৈতে সুজাত মিত্ৰই চক্ষু মেলি দেখিলে; পৰ্ব-পৰ্বে বৃদ্ধি পাই সি একে সমান ঋধিত (সম্যক স্থিতি)লৈ আহিল।
Frequently Asked Questions
The hymn’s imagery best fits Agni: an immortal power among mortals, a consuming and transforming fire, and a divine knower (vicetā/pracetā). The last verse also brings in Mitra, highlighting harmony as the outcome.
On the cosmic level, Agni (or the divine Fire) is born within the worlds and then transforms them by his heat and power. In inner terms, awakened spiritual fire reshapes both our physical nature and our mind that originally ‘bore’ it.
The ‘horses’ symbolize scattered drives and energies. The hymn says the divine force disciplines and guides them with straight ‘reins’ so they move toward a common rightness, culminating in concord associated with Mitra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.