Sukta 79
Sukta 10.79
Not explicitly named in this single verse; appears to describe a mighty immortal force active among mortals (often interpreted in RV 10.79 as Agni or a consuming cosmic power—requires hymn-level identification)
Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
ఈ సూక్తం మానవుల మధ్య సంచరించే భయంకరమైనప్పటికీ ఉపకారకమైన అమర శక్తిని ధ్యానిస్తుంది—దాని అత్యంత సముచిత గుర్తింపు, భక్షించి రూపాంతరం చేసే అగ్ని స్వరూపమే. ఇందులో అగ్ని సర్వభక్షకమైన “గర్భం”గా వర్ణింపబడుతుంది; అతడు తన రెండు మాతృలైన ద్యావా–పృథివి (ఆకాశం, భూమి)లను ఆహారంగా గ్రహిస్తాడు. అనంతరం విభిన్న దిశలుగా పరిగెత్తే శక్తులను కట్టడి చేసి యోగం చేసే బలంగా నిలిచి, చివరికి మిత్రుడు మరియు వసువుల ఆధీనంలో ఋతం (సత్య-నియమం) ప్రకారం సమరసత, సుస్థిర క్రమాన్ని స్థాపిస్తాడు.
Mantras
Mantra 1
अपश्यमस्य महतो महित्वममर्त्यस्य मर्त्यासु विक्षु । नाना हनू विभृते सं भरेते असिन्वती बप्सती भूर्यत्तः ॥
ఈ మహాబలవంతుని మహత్తర మహిమను నేను చూశాను—అమరుడు, మర్త్య జనుల మధ్య సంచరించువాడు. రెండు దవడలు, భిన్నమైనవిగా మరియు ధరింపబడినవిగా, కలిపి తెచ్చి మోస్తాయి; ఆమె ఆగదు, శ్రమిస్తుంది, ఎంతోను మింగివేస్తుంది.
Mantra 2
गुहा शिरो निहितमृधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वया वनानि । अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्ता नमसाधि विक्षु ॥
గుహ (రహస్య గుహ) లో శిరస్ (శిరస్సు) నిహితమై ఉంది; రెండు నేత్రాలు వేరువేరుగా స్థితమై ఉన్నాయి. బయటికి ఒత్తబడకపోయినా, అతడు తన జిహ్వతో వనాలను భక్షిస్తాడు. అతనికోసం ప్రజలు తమ పాదాలతో అర్ఘ్య/హవిర్ద్రవ్యాన్ని సమీకరిస్తారు; చేతులు పైకెత్తి నమస్కారంతో కులాలలో (విక్షు) అతనిని స్థాపిస్తారు.
Mantra 3
प्र मातुः प्रतरं गुह्यमिच्छन्कुमारो न वीरुधः सर्पदुर्वीः । ससं न पक्वमविदच्छुचन्तं रिरिह्वांसं रिप उपस्थे अन्तः ॥
మాతా (ప్రకృతి) కంటే మరింత గూఢమైనదాన్ని అన్వేషిస్తూ ఆ కుమారుడు, లతలా విస్తార ప్రదేశాలపై సర్పిస్తూ సాగాడు. అతడు పక్వమైన—దీప్తిమంతమైన—కాండాన్ని కనుగొన్నాడు; అది శత్రువు ఉపస్థ (మడిలో) లోపల నాకుతూ ఉండింది.
Mantra 4
तद्वामृतं रोदसी प्र ब्रवीमि जायमानो मातरा गर्भो अत्ति । नाहं देवस्य मर्त्यश्चिकेताग्निरङ्ग विचेताः स प्रचेताः ॥
ఓ ద్యావా-పృథివీ (రోదసీ), మీ ఇద్దరి ఈ ఋతం (సత్య-నియమం) నేను ప్రకటిస్తున్నాను: జన్మించుచున్న గర్భం రెండు మాతలను భక్షిస్తుంది. నేను, మర్త్యుడు, ఆ దేవుని పూర్తిగా ఎరుగను; అగ్నియే అంతర్యామి విచేతా—అతడే ప్రచేతః (పూర్వజ్ఞానసంపన్నుడు).
Mantra 5
यो अस्मा अन्नं तृष्वादधात्याज्यैर्घृतैर्जुहोति पुष्यति । तस्मै सहस्रमक्षभिर्वि चक्षेऽग्ने विश्वतः प्रत्यङ्ङसि त्वम् ॥
అతనికోసం త్రివిధ ఆధారాలలో అన్నాన్ని స్థాపించేవాడు, ఆజ్య-ఘృతాలతో హోమం చేసి పోషించేవాడు—అతని వైపు, ఓ అగ్నీ, నీవు సహస్ర నేత్రాలతో దర్శిస్తావు; నీవు సర్వదిక్కుల నుండీ ప్రత్యఙ్ముఖుడై అతని పట్లే అభిముఖమై ఉంటావు.
Mantra 6
किं देवेषु त्यज एनश्चकर्थाग्ने पृच्छामि नु त्वामविद्वान् । अक्रीळन्क्रीळन्हरिरत्तवेऽदन्वि पर्वशश्चकर्त गामिवासिः ॥
ఓ అగ్నీ, దేవుల మధ్య ‘త్యజ’ అనే పరిత్యాగపు ఏ అపరాధాన్ని నీవు చేసావు? తెలియని వాడనై ఇప్పుడు నిన్ను అడుగుతున్నాను. ఆడకుండానే—అయినా ఆడినట్లుగా—హరి (తామ్రవర్ణుడు) భక్షణార్థం, కత్తి ఆవును కోసినట్లు, సంధి సంధిగా (దానిని) కోసుకుంటూ పోయాడు.
Mantra 7
विषूचो अश्वान्युयुजे वनेजा ऋजीतिभी रशनाभिर्गृभीतान् । चक्षदे मित्रो वसुभिः सुजातः समानृधे पर्वभिर्वावृधानः ॥
వనజుడు (అడవిలో జన్మించినవాడు) విషూచి—వేర్వేరు దిశలకు పరుగెత్తే—అశ్వాలను యోక్యాడు; ఋజీతి (నేరుగా సాగే) రశనాలతో వాటిని బిగించాడు. వసువులతో కూడిన సుజాత మిత్రుడు దానిని చూచెను; సంధి సంధిగా వృద్ధి చెందుతూ, అతడు సమాన ఋధి—ఒకే సమ్యక్ హక్కు/ఋతసామ్యము—వైపు అభివృద్ధి చెందెను.
Frequently Asked Questions
The hymn’s imagery best fits Agni: an immortal power among mortals, a consuming and transforming fire, and a divine knower (vicetā/pracetā). The last verse also brings in Mitra, highlighting harmony as the outcome.
On the cosmic level, Agni (or the divine Fire) is born within the worlds and then transforms them by his heat and power. In inner terms, awakened spiritual fire reshapes both our physical nature and our mind that originally ‘bore’ it.
The ‘horses’ symbolize scattered drives and energies. The hymn says the divine force disciplines and guides them with straight ‘reins’ so they move toward a common rightness, culminating in concord associated with Mitra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.