
Sukta 10.75
Āpas (Waters), with special focus on Sindhu; Vivasvat as luminous seat-context
ഈ സൂക്തം ജലദേവതകളായ ആപസ്സിനെ മഹത്തായി സ്തുതിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് സിന്ധുവിനെ ഏറ്റവും ശക്തിയുള്ളതും അതിവേഗഗാമിയുമായതും ഏറ്റവും ജയശാലിയായതുമായ നദിയായി ഉയർത്തിപ്പറയുന്നു. കവി തന്റെ സ്തോമത്തിൽ ചേരാൻ വിശുദ്ധ നദികളുടെ വിപുലമായ ശൃംഖലയെ പേരെടുത്തു ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. നദികളെ ശക്തിയും പോഷണവും ഋജുഗതിയും വഹിക്കുന്ന ജീവന്ത ശക്തികളായി വരച്ചുകാട്ടി, ഋത-സത്യങ്ങളുടെ പ്രകാശമയ സൂര്യസന്ദർഭമായ ‘വിവസ്വത്തിന്റെ ആസനത്തിൽ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र सु व आपो महिमानमुत्तमं कारुर्वोचाति सदने विवस्वतः । प्र सप्तसप्त त्रेधा हि चक्रमुः प्र सृत्वरीणामति सिन्धुरोजसा ॥
ഹേ ആപഃ (ജലദേവിമാരേ), വിവസ്വത്തിന്റെ സദനത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പരമ മഹിമയെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഏഴും ഏഴും ത്രിധാ ക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു; സിന്ധു തന്റെ ബലത്താൽ വേഗധാരകളായ നദികളെയും അതിക്രമിക്കുന്നു—ചൈതന്യശക്തിയുടെ അതിപ്രബല പ്രവാഹമായി.
Mantra 2
प्र तेऽरदद्वरुणो यातवे पथः सिन्धो यद्वाजाँ अभ्यद्रवस्त्वम् । भूम्या अधि प्रवता यासि सानुना यदेषामग्रं जगतामिरज्यसि ॥
ഹേ സിന്ധു! നീ ശക്തിയുടെ സമൃദ്ധികളിലേക്കു പാഞ്ഞുചെന്നപ്പോൾ, വരുണൻ നിനക്കു പോകുവാനുള്ള പാതകൾ തുറന്നു കൊടുത്തു. ഭൂമിയിൽ നിന്നു നീ ചരിവുകളിലൂടെയും കുന്നിൻ മുകളിലൂടെയും ഒഴുകുന്നു; ഈ ചലിക്കുന്ന ലോകങ്ങളുടെ അഗ്രത്തിൽ നീ നീങ്ങുമ്പോൾ, അവയുടെ മുന്നേറ്റത്തെ നീ തന്നെ നയിക്കുന്നു.
Mantra 3
दिवि स्वनो यतते भूम्योपर्यनन्तं शुष्ममुदियर्ति भानुना । अभ्रादिव प्र स्तनयन्ति वृष्टयः सिन्धुर्यदेति वृषभो न रोरुवत् ॥
ദിവ്യലോകത്തിൽ അതിന്റെ നാദം വലിഞ്ഞു പടരുന്നു; ഭൂമിയുടെ മീതെ അത് ഉയരുന്നു. തന്റെ പ്രകാശത്താൽ അത് അനന്തമായ ശക്തിയെ ഉയർത്തുന്നു. മേഘത്തിൽ നിന്നു മഴകൾ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ, സിന്ധു നീങ്ങുമ്പോൾ—മഹാശക്തി കാളയെപ്പോലെ മുഴങ്ങുന്നു.
Mantra 4
अभि त्वा सिन्धो शिशुमिन्न मातरो वाश्रा अर्षन्ति पयसेव धेनवः । राजेव युध्वा नयसि त्वमित्सिचौ यदासामग्रं प्रवतामिनक्षसि ॥
ഹേ സിന്ധു! അമ്മമാർ കുഞ്ഞിനരികേ ഓടിയെത്തുന്നതുപോലെ, മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടുള്ളവ നിനക്കു നേരെ ഒഴുകിവരുന്നു—പാലോടെ നിറഞ്ഞ ധേനുക്കളെപ്പോലെ. രാജാവ് തന്റെ യോദ്ധാക്കളോടൊപ്പം നയിക്കുന്നതുപോലെ, നീ കലർന്ന ജലങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു; ഈ ചരിവുകളുടെ അഗ്രത്തിലെത്തുമ്പോൾ, ഇറക്കത്തിൽ നീ തന്നെയാണ് മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്നത്.
Mantra 5
इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वति शुतुद्रि स्तोमं सचता परुष्ण्या । असिक्न्या मरुद्वृधे वितस्तयार्जीकीये शृणुह्या सुषोमया ॥
ഹേ ഗംഗേ, യമുനേ, സരസ്വതീ, ശുതുദ്രി—പരുഷ്ണിയോടുകൂടെ—എന്റെ ഈ സ്തോത്രത്തോടു ചേർന്നു വരുവിൻ. ഹേ അസിക്നീ, ഹേ വിതസ്താ, ഹേ ആർജീകീയാ, ഇതും കേൾക്കുവിൻ; ഹേ സുഷോമയാ, നീയും. സോമത്തിന്റെ പ്രാണരസം ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വർദ്ധിക്കട്ടെ; ചേതനയുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ അർപ്പണം സത്യത്തിലേക്ക് വഹിച്ചു കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
Mantra 6
तृष्टामया प्रथमं यातवे सजूः सुसर्त्वा रसया श्वेत्या त्या । त्वं सिन्धो कुभया गोमतीं क्रुमुं मेहत्न्वा सरथं याभिरीयसे ॥
ഹേ സിന്ധുവേ, നീ ആദ്യം തൃഷ്ടാമയയോടുകൂടെ—സുസർത്വാ രസയോടും പ്രകാശമുള്ള ശ്വേതിയോടും—സഹചാരിയായി പുറപ്പെടുന്നു. നീ കുഭയോടുകൂടെ യാത്രചെയ്യുന്നു; ഗോമതി, ക്രുമു, മെഹത്നു എന്നിവരോടുകൂടെ ഒരേ രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ നീ ഒഴുകുന്നു. അതുപോലെ ഞങ്ങളിലെ അനേകം പ്രവാഹങ്ങൾ ഒരൊറ്റ സുസ്വരമായ ഗതിയായി ആത്മവിജയത്തിലേക്ക് നീങ്ങട്ടെ.
Mantra 7
ऋजीत्येनी रुशती महित्वा परि ज्रयांसि भरते रजांसि । अदब्धा सिन्धुरपसामपस्तमाश्वा न चित्रा वपुषीव दर्शता ॥
ഋജുവായി ഒഴുകുന്ന, ആവേശഭരിത, മഹിമയിൽ ദീപ്തമായ സിന്ധു തന്റെ ചുറ്റും ദൂരവ്യാപകമായ വിസ്താരങ്ങളെ ധരിക്കുന്നു. അദബ്ധ, അജേയ, പ്രവർത്തനശക്തികളിൽ ഏറ്റവും പ്രവർത്തനശീലമായ അവൾ അത്ഭുതകരമായ രൂപത്തിൽ ദർശനീയയാണ്—ദീപ്തമായ അശ്വങ്ങളെപ്പോലെ. അതുപോലെ ഞങ്ങളിലെ ജ്യോതിർമയ ശക്തി ചേതനയുടെ മേഖലകളിലൂടെ അപ്രതിരോധമായി മുന്നേറട്ടെ.
Mantra 8
स्वश्वा सिन्धुः सुरथा सुवासा हिरण्ययी सुकृता वाजिनीवती । ऊर्णावती युवतिः सीलमावत्युताधि वस्ते सुभगा मधुवृधम् ॥
സ്വശ്വാ സിന്ധുഃ—ശ്രേഷ്ഠ അശ്വങ്ങളാൽ സമൃദ്ധ; സുരഥാ—രഥബലത്തിൽ സമൃദ്ധ; സുവാസാ—ശുഭവസ്ത്രധാരി; ഹിരണ്യയീ—സ്വർണമയി; സുകൃതാ—സുഘടിതമായി നിർമ്മിത; വാജിനീവതീ—ബലവും ജയസമ്പത്തും നിറഞ്ഞവൾ. ഊർണാവതീ യുവതി, ശീലമാവതീ—സുശീലയും സ്ഥിരഭാവവുമുള്ളവൾ; അവൾ തന്റെ മേൽ സുഭഗ മധുവൃധം—മധുരത വർധിപ്പിക്കുന്ന ദീപ്തി ധരിക്കുന്നു.
Mantra 9
सुखं रथं युयुजे सिन्धुरश्विनं तेन वाजं सनिषदस्मिन्नाजौ । महान्ह्यस्य महिमा पनस्यतेऽदब्धस्य स्वयशसो विरप्शिनः ॥
സിന്ധുഃ സുഖം രഥം—സഹജഗതിയുള്ള രഥം—അശ്വിനം, അശ്വങ്ങളാൽ യുക്തമായി, യുയുജേ (യോജിപ്പിച്ചു); തേന ഈ ആജൗ—ഈ സമരത്തിൽ—വാജം, ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത, സനിഷത് (ജയിക്കുന്നു). മഹാൻ ഹ്യസ്യ മഹിമാ—അവളുടെ മഹിമ മഹത്താണ്; പനസ്യതേ—സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; അദബ്ധസ്യ—അജേയയായ; സ്വയശസഃ—സ്വയം-യശസ്സുള്ള; വിരപ്ശിനഃ—വ്യാപകശക്തിയുള്ളവൾ.
It is a hymn praising the divine Waters (Āpas), especially Sindhu, and it also invokes many named rivers to join the poet’s hymn and bring strength, purity, and auspicious flow.
The rivers are treated as living divine powers. Naming them is a way of inviting their presence and blessings, and of honoring the interconnected sacred landscape through which life and offerings flow.
Vivasvat is the solar, luminous context of order and truth. The phrase suggests that the waters are praised not only as physical rivers but as powers working within a higher, radiant order (ṛta-like harmony).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.