
Sukta 10.75
Āpas (Waters), with special focus on Sindhu; Vivasvat as luminous seat-context
ఈ సూక్తం జలదేవతలైన ఆపస్సులకు మహత్తరమైన స్తుతి; అందులో సింధునది ప్రత్యేకంగా అత్యంత బలవంతమైనది, అత్యంత వేగవంతమైనది, అత్యంత విజయవంతమైన నదిగా మహిమింపబడుతుంది. అనేక పవిత్ర నదుల పేర్లను పేర్కొని, కవి అర్పించే స్తోమంలో చేరమని ఆహ్వానిస్తుంది. నదులను జీవశక్తులుగా చిత్రిస్తూ, అవి బలం, పోషణ, సన్మార్గగతి (ఋతగతి) మోసుకొచ్చేవని చెబుతుంది; ఇవన్నీ ‘వివస్వత్ ఆసనంలో’—సూర్యుని ప్రకాశమయ సందర్భంలో, ఋతసత్యాల క్రమంలో—ప్రకటించబడతాయి.
Mantra 1
प्र सु व आपो महिमानमुत्तमं कारुर्वोचाति सदने विवस्वतः । प्र सप्तसप्त त्रेधा हि चक्रमुः प्र सृत्वरीणामति सिन्धुरोजसा ॥
హే ఆపః (జలదేవతలారా), వివస్వతుని సదనంలో మీ ఉత్తమ మహిమను నేను ప్రకటిస్తున్నాను. ఏడు మరియు ఏడు ప్రవాహాలు త్రివిధ క్రమంలో చలించాయి; మరియు సింధు తన ఓజస్సుతో వేగంగా ప్రవహించే నదులనూ అధిగమిస్తుంది—చేతన-శక్తి యొక్క అధిపత్య ప్రవాహంగా.
Mantra 2
प्र तेऽरदद्वरुणो यातवे पथः सिन्धो यद्वाजाँ अभ्यद्रवस्त्वम् । भूम्या अधि प्रवता यासि सानुना यदेषामग्रं जगतामिरज्यसि ॥
ఓ సింధూ! నీవు బలసంపదలు (వాజ) వైపు వేగంగా దూసుకెళ్లినప్పుడు, వరుణుడు నీ ప్రయాణానికి మార్గాలను ప్రసన్నం చేశాడు. నీవు భూమిపై వాలుదారులు, కొండచరియల శిఖరాల వెంట సాగుతావు; ఈ చలించే లోకాల ముందుభాగంలో నీవు ముందుకు కదిలినప్పుడు, వాటి ప్రవాహానికి నీవే నాయకత్వం వహిస్తావు.
Mantra 3
दिवि स्वनो यतते भूम्योपर्यनन्तं शुष्ममुदियर्ति भानुना । अभ्रादिव प्र स्तनयन्ति वृष्टयः सिन्धुर्यदेति वृषभो न रोरुवत् ॥
దివిలో ధ్వని విస్తరిస్తుంది; భూమి మీద అది పైకి లేస్తుంది; తన కాంతితో అది అంతులేని ‘శుష్మ’ (వీర్య-బలం) ను ఉద్ధరిస్తుంది. మేఘం నుంచి వర్షాలు గర్జిస్తూ కురిసినట్లే, సింధు కదిలినప్పుడు—వృషభంలా మ్రోగుతూ, మహాశక్తిగా ముందుకు సాగుతుంది.
Mantra 4
अभि त्वा सिन्धो शिशुमिन्न मातरो वाश्रा अर्षन्ति पयसेव धेनवः । राजेव युध्वा नयसि त्वमित्सिचौ यदासामग्रं प्रवतामिनक्षसि ॥
ఓ సింధూ! శిశువుని చేరే తల్లుల్లాగా, ‘వాశ్రా’ (మ్రోగుతూ) ప్రవాహాలు నీ వైపు పరుగెత్తుకొస్తాయి—పాలతో నిండిన ధేనువుల వలె. యోధులతో రాజు నడిపినట్లే, కలిసిన జలరాశిని నీవు ముందుకు నడిపిస్తావు; ఈ వాలుదారుల అగ్రభాగాన్ని నీవు చేరినప్పుడు, వాటి దిగువ ప్రవాహంలో నీవే ముందుండి సాగుతావు.
Mantra 5
इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वति शुतुद्रि स्तोमं सचता परुष्ण्या । असिक्न्या मरुद्वृधे वितस्तयार्जीकीये शृणुह्या सुषोमया ॥
ఓ గంగా, యమునా, సరస్వతి, శుతుద్రి—పరుష్ణితో కలిసి—నా ఈ స్తోత్రంతో ఏకమవండి. ఓ అసిక్నీ, ఓ విటస్తా, ఓ ఆర్జికీయా, దీనినీ వినండి; ఇంకా ఓ సుషోమయా—మాలోని సోమ-ప్రాణం వృద్ధి చెందుగాక, చైతన్య ధారలు మా ఆహుతిని సత్యం వైపు మోసుకుపోవుగాక.
Mantra 6
तृष्टामया प्रथमं यातवे सजूः सुसर्त्वा रसया श्वेत्या त्या । त्वं सिन्धो कुभया गोमतीं क्रुमुं मेहत्न्वा सरथं याभिरीयसे ॥
ఓ సింధూ, నీవు మొదట తృష్టామయాతో—సహచర్యంగా—ప్రవహిస్తావు; రసాతో, ప్రకాశించే శ్వేతితో. నీవు కుభాతో ప్రయాణిస్తావు; గోమతి, క్రుము, మెహత్నుతో నీవు ఒకే రథంలో సాగినట్లుగా కలిసి కదులుతావు—అలాగే మాలోని అనేక ధారలు ఒకే సమరస గమనంగా మారి ఆత్మవిజయం వైపు సాగుగాక.
Mantra 7
ऋजीत्येनी रुशती महित्वा परि ज्रयांसि भरते रजांसि । अदब्धा सिन्धुरपसामपस्तमाश्वा न चित्रा वपुषीव दर्शता ॥
ఋజువుగా సాగే, ఉద్ధతవేగంతో దూసుకెళ్లే, తన మహిమలో ప్రకాశించే సింధూ, దూరంగా విస్తరించిన రజస్సులను, విస్తారాలను తన చుట్టూ మోస్తుంది. అక్షతమైనది, అజేయమైనది—క్రియాశీల శక్తుల్లో అత్యంత క్రియాశీలమైనది—ప్రకాశించే అశ్వాల వలె విచిత్రమైన రూపంతో దర్శనమిస్తుంది; అలాగే మాలోని జ్యోతిర్మయ శక్తి చైతన్య క్షేత్రాల్లో అప్రతిహతంగా ప్రవహించుగాక.
Mantra 8
स्वश्वा सिन्धुः सुरथा सुवासा हिरण्ययी सुकृता वाजिनीवती । ऊर्णावती युवतिः सीलमावत्युताधि वस्ते सुभगा मधुवृधम् ॥
సింధు శ్రేష్ఠ అశ్వసంపన్నురాలు, శ్రేష్ఠ రథబలసంపన్నురాలు, సువస్త్రధారిణి; హిరణ్యమయి, సుకృతా (సునిర్మితా), వాజినీవతి—శక్తిసమృద్ధి గలది. ఊర్ణావతి యువతి, శీలమావతి; మరియు ఆమె తనపై మధువృద్ధం అయిన శుభతేజస్సును ధరించుచున్నది.
Mantra 9
सुखं रथं युयुजे सिन्धुरश्विनं तेन वाजं सनिषदस्मिन्नाजौ । महान्ह्यस्य महिमा पनस्यतेऽदब्धस्य स्वयशसो विरप्शिनः ॥
సింధు సుఖంగా సాగు రథాన్ని—అశ్వినం (అశ్వయుక్తం)—జోడించింది; దానితో ఈ యుద్ధంలో వాజం (బలం/విజయసంపద) సంపాదిస్తుంది. ఆమె మహిమ మహత్తరము; స్తుతింపబడే ఆమె—అదబ్ధ, స్వయశస్వి, విస్తారశక్తి గలది.
It is a hymn praising the divine Waters (Āpas), especially Sindhu, and it also invokes many named rivers to join the poet’s hymn and bring strength, purity, and auspicious flow.
The rivers are treated as living divine powers. Naming them is a way of inviting their presence and blessings, and of honoring the interconnected sacred landscape through which life and offerings flow.
Vivasvat is the solar, luminous context of order and truth. The phrase suggests that the waters are praised not only as physical rivers but as powers working within a higher, radiant order (ṛta-like harmony).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.