Sukta 75
Sukta 10.75
Āpas (Waters), with special focus on Sindhu; Vivasvat as luminous seat-context
এই সূক্তটো জলদেৱীসকল (আপঃ)ৰ এক মহিমান্বিত স্তৱ, য’ত সিন্ধু নদীক বিশেষভাৱে উচ্চাসনত স্থাপন কৰা হৈছে—সকলো নদীৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক শক্তিশালী, সৰ্বাধিক দ্ৰুতগামী আৰু সৰ্বাধিক বিজয়ী বুলি গৌৰৱ কৰা হৈছে। ইয়াত বহু পবিত্ৰ নদীৰ নাম উল্লেখ কৰি সিহঁতক কবিৰ স্তোমত যোগ দিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে; নদীসকলক জীৱন্ত শক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিসকলে বল, পোষণ আৰু ঋত-সম্মত সঠিক গতি বহন কৰে—এই ঘোষণা “বিবস্বতৰ আসনত,” অৰ্থাৎ সূৰ্যৰ দীপ্তিময় ঋত আৰু সত্যৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত উচ্চাৰিত।
Mantras
Mantra 1
प्र सु व आपो महिमानमुत्तमं कारुर्वोचाति सदने विवस्वतः । प्र सप्तसप्त त्रेधा हि चक्रमुः प्र सृत्वरीणामति सिन्धुरोजसा ॥
হে আপঃ, বিবস্বতৰ সদনত তোমালোকৰ উত্তম মহিমা মই আগবঢ়াই ঘোষণা কৰোঁ। সাত আৰু সাত ত্ৰিধা-ব্যৱস্থাত গতি কৰিছে; আৰু সিন্ধু নিজৰ বলত স্ৰুত্বৰী নদীসমূহক অতিক্ৰম কৰে—চেতনাশক্তিৰ অধিপত্যশীল প্ৰবাহ।
Mantra 2
प्र तेऽरदद्वरुणो यातवे पथः सिन्धो यद्वाजाँ अभ्यद्रवस्त्वम् । भूम्या अधि प्रवता यासि सानुना यदेषामग्रं जगतामिरज्यसि ॥
হে সিন্ধু, যেতিয়া তুমি বল-ঐশ্বৰ্যৰ পূৰ্ণতালৈ ধাৱমান হ’লা, তেতিয়া বৰুণে তোমাৰ যাত্ৰাৰ বাবে পথসমূহ মুকলি কৰি দিলে। তুমি ভূমিৰ ওপৰত ঢাল আৰু শৃংগ-ধাৰৰ মাজেদি আগবাঢ়া; যেতিয়া তুমি এই চলমান জগতসমূহৰ অগ্ৰভাগত গতি কৰোঁতা, সিহঁতৰ অগ্ৰগতিৰ নেতৃত্ব দিয়া।
Mantra 3
दिवि स्वनो यतते भूम्योपर्यनन्तं शुष्ममुदियर्ति भानुना । अभ्रादिव प्र स्तनयन्ति वृष्टयः सिन्धुर्यदेति वृषभो न रोरुवत् ॥
দ্যুলোকত ধ্বনি টানি উঠে, আৰু ভূমিৰ ওপৰতো সি উঠি যায়; নিজৰ দীপ্তিৰে সি অন্তহীন শক্তি উত্থাপন কৰে। মেঘৰ পৰা যেন বৰষুণ গর্জি উঠে, তেনেকৈ সিন্ধু যেতিয়া আগবাঢ়ে—বৃষভৰ দৰে গম্ভীৰ গর্জনেৰে, মহাশক্তি অগ্ৰসৰ হয়।
Mantra 4
अभि त्वा सिन्धो शिशुमिन्न मातरो वाश्रा अर्षन्ति पयसेव धेनवः । राजेव युध्वा नयसि त्वमित्सिचौ यदासामग्रं प्रवतामिनक्षसि ॥
হে সিন্ধু, শিশুৰ ওচৰলৈ মাতৃসকল যেন, তেনেকৈ গৰু-ধ্বনিযুক্তা ধাৰাসমূহ তোমাৰ ফালে ধাৱি আহে—দুধেৰে ভৰা ধেনুৰ দৰে। ৰজাই যোদ্ধাসকলক লৈ যেন, তেনেকৈ তুমি মিলিত জলসমূহক নেতৃত্ব দিয়া; যেতিয়া তুমি এই ঢালসমূহৰ অগ্ৰস্থানত উপনীত হওঁ, তেতিয়া তুমি অৱতৰণৰ অগ্ৰভাগ দখল কৰা।
Mantra 5
इमं मे गङ्गे यमुने सरस्वति शुतुद्रि स्तोमं सचता परुष्ण्या । असिक्न्या मरुद्वृधे वितस्तयार्जीकीये शृणुह्या सुषोमया ॥
হে গঙ্গে, যমুনে, সরস্বতী, শুতুদ্ৰি—পৰুষ্ণীৰ সৈতে—মোৰ এই স্তোত্ৰত একেলগে সংযুক্ত হওঁক। হে অসিক্নী, হে বিতস্তা, হে আৰ্জীকীয়া, তুমিও শুনা; আৰু হে সুসোময়া—আমাৰ ভিতৰত সোমৰ প্ৰাণশক্তি বৃদ্ধি পাওক, আৰু চেতনাৰ ধাৰাই আমাৰ অৰ্পণক সত্যৰ দিশে বহাই নিয়ক।
Mantra 6
तृष्टामया प्रथमं यातवे सजूः सुसर्त्वा रसया श्वेत्या त्या । त्वं सिन्धो कुभया गोमतीं क्रुमुं मेहत्न्वा सरथं याभिरीयसे ॥
হে সিন্ধু, প্ৰথমে তুমি তৃষ্টাময়া—সু-সৰ্ত্বা—ৰসা আৰু উজ্জ্বল শ্বেতীৰ সৈতে সঙ্গতিত যাত্ৰা কৰ। কুভাৰ সৈতে তুমি গমন কৰ; গোমতী, ক্ৰুমু আৰু মেহত্নুৰ সৈতে তুমি যেন একে ৰথত চলা—তেনেকৈ আমাৰ ভিতৰৰ বহু ধাৰা একেটা সুৰেলা গতি হৈ আত্মাৰ বিজয়ৰ দিশে আগবাঢ়ক।
Mantra 7
ऋजीत्येनी रुशती महित्वा परि ज्रयांसि भरते रजांसि । अदब्धा सिन्धुरपसामपस्तमाश्वा न चित्रा वपुषीव दर्शता ॥
ঋজুগামী, তীব্ৰবেগী, মহিমাত দীপ্ত—সিন্ধু দূৰলৈ বিস্তৃত আকাশ-প্ৰদেশসমূহক চাৰিওফালে বহন কৰে। অক্ষত, অজেয়, কৰ্মশক্তিসকলৰ মাজত সৰ্বাধিক সক্ৰিয়, তাই আশ্বৰ দৰে উজ্জ্বল—অদ্ভুত ৰূপে দৰ্শনীয়; তেনেকৈ আমাৰ ভিতৰৰ দীপ্ত শক্তি চেতনাৰ ক্ষেত্ৰসমূহত অপ্রতিহতভাৱে গতি কৰক।
Mantra 8
स्वश्वा सिन्धुः सुरथा सुवासा हिरण्ययी सुकृता वाजिनीवती । ऊर्णावती युवतिः सीलमावत्युताधि वस्ते सुभगा मधुवृधम् ॥
সু-অশ্বসমৃদ্ধ সিন্ধু, সু-ৰথা, সু-বসনা; হিৰণ্যবৰ্ণা, সু-কৃতা, বাজিনীৱতী (শক্তিসম্পন্না)। উৰ্ণাৱতী (উল-বহনকাৰিণী) যুবতী, শীলমাৱতী (সুশীল-স্থিতা); আৰু সুভগা মধুবৃধম্ (মধু-বর্ধক তেজ) অধি বস্তে—সিন্ধু তেনে দীপ্তি আৰু মধুর আনন্দ বৃদ্ধি কৰে।
Mantra 9
सुखं रथं युयुजे सिन्धुरश्विनं तेन वाजं सनिषदस्मिन्नाजौ । महान्ह्यस्य महिमा पनस्यतेऽदब्धस्य स्वयशसो विरप्शिनः ॥
সিন্ধু সু-খং ৰথং (সহজ-চলন্ত ৰথ) অশ্বিনং (অশ্ব-যুক্ত) যুজিলে; তেন এই আজৌত (যুদ্ধক্ষেত্ৰত) বাজং (বল-সমৃদ্ধি) লাভ কৰে। তাৰ মহিমা মহৎ—প্ৰশংসিত; অদব্ধ (অজেয়), স্বয়শস (স্ব-গৌৰৱময়), বিরপ্শিন (বিস্তৃত-ব্যাপ্ত শক্তিসম্পন্ন) সিন্ধু।
Frequently Asked Questions
It is a hymn praising the divine Waters (Āpas), especially Sindhu, and it also invokes many named rivers to join the poet’s hymn and bring strength, purity, and auspicious flow.
The rivers are treated as living divine powers. Naming them is a way of inviting their presence and blessings, and of honoring the interconnected sacred landscape through which life and offerings flow.
Vivasvat is the solar, luminous context of order and truth. The phrase suggests that the waters are praised not only as physical rivers but as powers working within a higher, radiant order (ṛta-like harmony).
Ask anything about Sukta 75 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.