Rig Veda Sukta 76
Mandala 10Sukta 768 Mantras

Sukta 76

Sukta 10.76

Rishi

Traditionally attributed to a seer of the late tenth maṇḍala (as per Anukramaṇī for RV 10.76); exact rishi not supplied in input

Devata

Indra with the Maruts (Indra-Marut complex); also Rodasī invoked

Chandas

Trishtubh

ഈ സൂക്തം ഋഗ്വേദത്തിന്റെ ഉത്തരകാലത്തെ ഒരു സ്തുതിഗീതമാണ്; മരുৎഗണങ്ങളോടൊപ്പം ഇന്ദ്രനെ ഉജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നു. ഇരട്ട ലോകങ്ങളായ റോദസീയും ഇരട്ട ദിനങ്ങളെയും ആഹ്വാനിച്ച്, പ്രകാശവും ശക്തിയും ഭേദിച്ച് മുന്നേറുന്നതിലൂടെ യജമാനനുവേണ്ടി “വിശാല ഇടം” തുറക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സോമപീഡനക്കല്ലുകളും നിപുണരായ ഋത്വിജരുമെന്ന ആചാരശക്തികളുടെ ശക്തിപ്പെട്ട പ്രവർത്തനമാണ് ഹവിയെ ഫലപ്രദമാക്കുന്നതെന്ന് പുകഴ്ത്തി, സ്വർഗീയവും ഭൂമീയവും ആയ ഇരുവിഭാഗങ്ങളിലും ധനവും ബലവും ഒഴുകിവരുന്നതായി വർണ്ണിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

आ व ऋञ्जस ऊर्जां व्युष्टिष्विन्द्रं मरुतो रोदसी अनक्तन । उभे यथा नो अहनी सचाभुवा सदःसदो वरिवस्यात उद्भिदा ॥

ആ വഃ—ഹേ ഊർജം ഒരുക്കുന്നവരേ—ഋഞ്ജസഃ, വ്യുഷ്ടിഷു—ഉഷസ്സുകളുടെ ഉദയങ്ങളിൽ—ഇന്ദ്രം, മരുതഃ, കൂടാതെ രോദസീ—ഇരു ലോകങ്ങളെയും—അനക്തന, അഭ്യഞ്ജനം/അഭിഷേകം ചെയ്യുവിൻ. ഉഭേ യഥാ നഃ അഹനീ—ഞങ്ങളുടെ രണ്ടു ‘ദിവസങ്ങൾ’ (പ്രകാശത്തിന്റെ ദ്വിഗതി)—സചാഭുവാ, സഹചാരികളാകട്ടെ; സദഃസദഃ—ഓരോ സത്രത്തിലും—ഉദ്ഭിദാ, തടസ്സം ഭേദിച്ച്, വരിവസ്യാത, വിശാലാവകാശം നല്കട്ടെ.

Mantra 2

तदु श्रेष्ठं सवनं सुनोतनात्यो न हस्तयतो अद्रिः सोतरि । विदद्ध्यर्यो अभिभूति पौंस्यं महो राये चित्तरुते यदर्वतः ॥

ആ ശ്രേഷ്ഠമായ സവനം പിഴിഞ്ഞ് പുറത്തെടുക്കുക; കൈയിലെ അശ്വംപോലെ, ഹേ സോതരി (പിഴിയുന്നവനേ), അദ്രി (പിഴിയുന്ന കല്ല്) അതിനെ മുന്നോട്ട് തള്ളട്ടെ. ആര്യൻ (ഉദാത്തൻ) ജയകരമായ പൗംസ്യം (പുരുഷാർത്ഥം) കണ്ടെത്തുന്നു; യഥാവിധി ബന്ധിപ്പിച്ച പ്രേരണയാൽ അവൻ മഹത്തായ ധനത്തെയും മറികടക്കുന്നു. അതിനാൽ നമ്മുടെ സവനം വെറും ഭോഗ-സ്വത്തിനെക്കാൾ അപ്പുറമുള്ള പരമബലത്തെ മോചിപ്പിക്കട്ടെ.

Mantra 3

तदिद्ध्यस्य सवनं विवेरपो यथा पुरा मनवे गातुमश्रेत् । गोअर्णसि त्वाष्ट्रे अश्वनिर्णिजि प्रेमध्वरेष्वध्वराँ अशिश्रयुः ॥

കാരണം ആ സവനം തന്നെയാണ് ജലങ്ങളെ വിശാലമായി തുറന്നത്; പണ്ടുകാലത്ത് മനുവിന് നടക്കാനുള്ള പാത ഒരുക്കിയതുപോലെ. ഗോഅർണസി (ഗോ-സമൃദ്ധമായ പ്രകാശക്ഷേത്ര)യിൽ, ത്വാഷ്ടൃ-കൃത (ത്വഷ്ടൃ നിർമ്മിത) അശ്വ-നിർണിജി (അശ്വദീപ്ത) ക്രമത്തിൽ, അവർ അധ്വരങ്ങളിൽ അധ്വരങ്ങളെ (യജ്ഞങ്ങളെ) മുന്നോട്ട് സ്ഥാപിച്ചു. അതിനാൽ നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ അർപ്പണം ഉള്ളിലെ ജലങ്ങളെ തുറക്കുകയും മനുഷ്യന് ഗതിപഥം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.

Mantra 4

अप हत रक्षसो भङ्गुरावत स्कभायत निॠतिं सेधतामतिम् । आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यं भरत श्लोकमद्रयः ॥

രക്ഷസഃ (രാക്ഷസീ ശക്തികൾ)—നമ്മുടെ ഘടനയെ തകർക്കുന്നവർ—അവരെ അകറ്റി അടിച്ചോടിക്കൂ; അവരെ താങ്ങി തടഞ്ഞുനിർത്തൂ; നിരൃതിയെ ഓടിക്കളയൂ; വക്രമായ മനസ്സിന്റെ അതിയെ നിയന്ത്രിക്കൂ. ഞങ്ങൾക്കായി സർവ്വവീര റയി (സമൃദ്ധി) പിഴിഞ്ഞ് പുറത്തെടുക്കുക; ദേവാവ്യ (ദേവരാൽ സംരക്ഷിത) ശ്ലോകം—യശസ്സിനെ—കൊണ്ടുവരിക, ഹേ അദ്രയഃ (പിഴിയുന്ന കല്ലുകളേ). അങ്ങനെ നമ്മുടെ അന്തർയജ്ഞം അന്ധകാരത്തെ തള്ളിയും ജയകരമായ ക്രമം സ്ഥാപിച്ചും നിലകൊള്ളട്ടെ.

Mantra 5

दिवश्चिदा वोऽमवत्तरेभ्यो विभ्वना चिदाश्वपस्तरेभ्यः । वायोश्चिदा सोमरभस्तरेभ्योऽग्नेश्चिदर्च पितुकृत्तरेभ्यः ॥

ദിവത്തേക്കാളും അപ്പുറം—ഹേ കൂടുതൽ ബലവാന്മാരേ, നിങ്ങളെ ഞങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്നു; സർവ്വവ്യാപിത്വത്തേക്കാളും അപ്പുറം—ഹേ കർമ്മത്തിൽ കൂടുതൽ ത്വരിതന്മാരേ, നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു. വായുവിനേക്കാളും അപ്പുറം—ഹേ സോമത്തെ കൂടുതൽ ദൃഢമായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നവരേ, നിങ്ങളെ സ്തുതിക്കുന്നു; അഗ്നിയേക്കാളും അപ്പുറം—ഹേ യജ്ഞത്തിൽ യഥാവിധി ‘മുറിച്ച്-ക്രമപ്പെടുത്തൽ’ (പിതുകൃത)യിൽ കൂടുതൽ പരിപൂർണ്ണരേ, നിങ്ങളെ അർച്ചിക്കുന്നു.

Mantra 6

भुरन्तु नो यशसः सोत्वन्धसो ग्रावाणो वाचा दिविता दिवित्मता । नरो यत्र दुहते काम्यं मध्वाघोषयन्तो अभितो मिथस्तुरः ॥

ഞങ്ങൾക്കായി യശസ്സുള്ള പ്രകാശം ഒഴുക്കട്ടെ—ഹേ ഗ്രാവാണഃ (പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ); വാക്കിനോടൊപ്പം സോമരസം പിഴിയട്ടെ, ദൈവിക ശക്തിയാലും ദിവത്തേക്കുയരുന്ന അതിന്റെ പ്രേരണാബലത്താലും. അവിടെ നരഃ (വീരന്മാർ) ആഗ്രഹിച്ച മധുരമധുവിനെ ദോഹിക്കുന്നു; ചുറ്റുമെങ്ങും ഘോഷിച്ചു, പരസ്പരം മത്സരിച്ച് ഉയർന്നു കയറുന്നു.

Mantra 7

सुन्वन्ति सोमं रथिरासो अद्रयो निरस्य रसं गविषो दुहन्ति ते । दुहन्त्यूधरुपसेचनाय कं नरो हव्या न मर्जयन्त आसभिः ॥

രഥംപോലെ ത്വരിതഗതിയുള്ള അദ്രി (പിഴിയുന്ന കല്ലുകൾ) സോമത്തെ പിഴിയുന്നു; അതിന്റെ രസം പുറത്തെടുത്തു, ഗവിഷ് (ഗോസംപത്ത്/പ്രകാശധനം) തേടി അതിനെ ദോഹിക്കുന്നു. ഒഴുക്കുവാൻ ഉദ്ധരം ദോഹിക്കുന്നു; നരഃ (വീരന്മാർ) ആസഭിഃ—വായുകളാൽ തന്നെയെന്നപോലെ—ഹവ്യങ്ങളെ മർജയന്തി, ദേവർക്കു യോജ്യമാകുവാൻ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Mantra 8

एते नरः स्वपसो अभूतन य इन्द्राय सुनुथ सोममद्रयः । वामंवामं वो दिव्याय धाम्ने वसुवसु वः पार्थिवाय सुन्वते ॥

ഹേ നരഃ (ദൃഢശിലകളേ), നിങ്ങൾ ഈ ഫലപ്രദമായ ശക്തികളായി മാറിയിരിക്കുന്നു—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സോമം പിഴിയുന്നു, ഹേ അദ്രയഃ. ദിവ്യധാമത്തിനായി വാമം-വാമം (പ്രിയപ്രിയ) വസു നൽകുവിൻ; ഭൂമിയിലെ സോമപിഴിയുന്നവനും വസു-വസു (സമൃദ്ധി-സമൃദ്ധി) നൽകുവിൻ.

Frequently Asked Questions

Indra is the main deity, praised together with the Maruts (storm-gods). The hymn also invokes Rodasī, the two Worlds (Heaven and Earth), as part of the cosmic setting.

It fits a Soma-sacrifice context, especially the dawn-time pressing. The hymn highlights the pressing-stones and skilled ritual action that produce Soma for Indra.

It asks for strength and successful ritual power, and for “wide room” (freedom, open paths, prosperity). It also seeks blessings that reach both the divine realm and the earthly life of the sacrificer.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App