Opening the text

Sukta 1.94
Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Agni (as Jātavedas)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)
ഈ സൂക്തം ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—സർവ്വജ്ഞനായ അഗ്നി ഹവികൾ വഹിക്കുന്നവനും, നന്നായി കെട്ടിയിണക്കിയ രഥംപോലെ സമൂഹത്തിന്റെ നന്നായി രൂപപ്പെടുത്തിയ സ്തുതിവചനങ്ങളും വഹിക്കുന്നവനും. അഗ്നിയുടെ സൗഹൃദാശ്രയത്തിൽ സംരക്ഷണം, സഭയിൽ ആരാധകന്റെ വാക്കിന് ബലം, കൂടാതെ സഹചാരിയായ കോസ്മിക ശക്തികളുടെ പിന്തുണയോടെ ദീർഘായുസ്സും സൗഭാഗ്യവും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
इमं स्तोममर्हते जातवेदसे रथमिव सं महेमा मनीषया । भद्रा हि नः प्रमतिरस्य संसद्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ജാതവേദസ്—സകല ജന്മങ്ങളുടെയും ജ്ഞാതാവ്—അർഹനായ അവനു വേണ്ടി ഈ സ്തോമത്തെ ഞങ്ങൾ മനീഷയാൽ, രഥം പണിതുയോജിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ചേർത്ത് നിർമ്മിക്കുന്നു. സഭയിൽ അവന്റെ മാർഗ്ഗദർശക ബുദ്ധി ഞങ്ങൾക്ക് മംഗളകരമാണ്; ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യതയിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 2
यस्मै त्वमायजसे स साधत्यनर्वा क्षेति दधते सुवीर्यम् । स तूताव नैनमश्नोत्यंहतिरग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ആർക്കുവേണ്ടി നീ യജ്ഞത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അവൻ കാര്യം സിദ്ധിക്കുന്നു; അഹിംസിതമായ ഗതിയോടെ വിശാലതയിൽ വസിക്കുന്നു; ദാനം ചെയ്യുന്നവന് നീ സുവീര്യം—വീരബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധി—നൽകുന്നു. അവൻ പ്രേരിതനായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു; ഏതൊരു പ്രഹാരകരമായ ദുരിതവും അവനെ തൊടുകയില്ല. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ അധികാരത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 3
शकेम त्वा समिधं साधया धियस्त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् । त्वमादित्याँ आ वह तान्ह्युश्मस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
സമിധുകൊണ്ട് നിന്നെ പ്രജ്വലിപ്പിക്കാനും നമ്മുടെ ധികളെ സിദ്ധമാക്കാനും ഞങ്ങൾക്ക് ശക്തിയുണ്ടാകട്ടെ; നിന്നിൽ തന്നെയാണ് ദേവന്മാർ ആഹുതിയായ ഹവിസ്സ് ഭുജിക്കുന്നത്. നീ ആദിത്യന്മാരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക—ഞങ്ങൾ അവരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ അധികാരത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 4
भरामेध्मं कृणवामा हवींषि ते चितयन्तः पर्वणापर्वणा वयम् । जीवातवे प्रतरं साधया धियोऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ഞങ്ങൾ ഇന്ധനം കൊണ്ടുവരുന്നു; നിനക്കായി ഹവിസ്സുകൾ ഒരുക്കുന്നു; പടി പടിയായി, ഘട്ടം ഘട്ടമായി, ഞങ്ങൾ സ്വയം ജാഗരൂകരാകുന്നു. കൂടുതൽ പൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിനായി നമ്മുടെ ധികളെ കൂടുതൽ മുന്നോട്ടുപോകുന്നതായും സഫലമായും ആക്കുക. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ അധികാരത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 5
विशां गोपा अस्य चरन्ति जन्तवो द्विपच्च यदुत चतुष्पदक्तुभिः । चित्रः प्रकेत उषसो महाँ अस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
വിശാം ഗോപാ—ജനങ്ങളുടെ കാവൽക്കാരൻ—അവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ സകല ജീവികളും സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദ്വിപദരും ചതുഷ്പദരും രാത്രികളിൽ (അക്തുഭിഃ) പോലും. അവന്റെ പ്രകാശം ചിത്ര, പ്രകേത—വിവേകപ്രകാശമുള്ളത്; ഉഷസ്സുകളിൽ നീ മഹാൻ, ഹേ അഗ്നേ. നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഹാനി പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ ശക്തിയിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 6
त्वमध्वर्युरुत होतासि पूर्व्यः प्रशास्ता पोता जनुषा पुरोहितः । विश्वा विद्वाँ आर्त्विज्या धीर पुष्यस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
നീ അധ്വര്യുവും ഹോതാവും—പൂർവ്യൻ, പ്രാചീനൻ; പ്രശാസ്താ (നിയാമകൻ)യും പോതാ (ശുദ്ധീകരകൻ)യും, ജന്മം മുതൽ പുരോഹിതനായി മുൻപിൽ സ്ഥാപിതൻ. സർവ്വം അറിയുന്നവൻ, ഋത്വിജ്യയിൽ ധീരനായി, യജ്ഞത്തിലെ എല്ലാ ഋതു-സമ്യക കർമങ്ങളെയും നീ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഹാനി പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ ശക്തിയിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 7
यो विश्वतः सुप्रतीकः सदृङ्ङसि दूरे चित्सन्तळिदिवाति रोचसे । रात्र्याश्चिदन्धो अति देव पश्यस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സുപ്രതീക—സുന്ദരമുഖൻ—ആയ നീ, സമദൃഷ്ടിയോടെ കാണുന്നവൻ; ദൂരെയായിട്ടും നീ മിന്നലുപോലെ അതിരോചകമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. രാത്രിയുടെ അന്ധ അന്ധകാരത്തെയും അതിക്രമിച്ച്, ഹേ ദേവ, നീ കാണുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഹാനി പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ ശക്തിയിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരാകട്ടെ.
Mantra 8
पूर्वो देवा भवतु सुन्वतो रथोऽस्माकं शंसो अभ्यस्तु दूढ्यः । तदा जानीतोत पुष्यता वचोऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, സോമം പിഴിയുന്നവന്റെ (സുന്വതഃ) രഥം ആദ്യം മുന്നേറട്ടെ; നമ്മുടെ സ്തുതി-വാക്ക് (ശംസഃ) മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാകുകയും ചെയ്യട്ടെ. ഇത് അറിഞ്ഞ് ഈ വചനത്തെ പോഷിപ്പിക്കുവിൻ. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 9
वधैर्दुःशंसाँ अप दूढ्यो जहि दूरे वा ये अन्ति वा के चिदत्रिणः । अथा यज्ञाय गृणते सुगं कृध्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ഹേ ദൃഢവാഹ (ദൂഢ്യഃ) അഗ്നേ, നിന്റെ പ്രഹാരങ്ങളാൽ ദുഷ്ശംസകരെ അകറ്റിക്കളക—ദൂരെയായാലും അടുത്തായാലും, ഇവിടെ ഉള്ള ഏതു അത്രിണ (ഭക്ഷകൻ/നാശകൻ) ആയാലും. പിന്നെ യജ്ഞത്തിനായി പാടുന്നവന് സുഗമമായ പാത ഒരുക്കുക. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 10
यदयुक्था अरुषा रोहिता रथे वातजूता वृषभस्येव ते रवः । आदिन्वसि वनिनो धूमकेतुनाग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
നീ അരുൺ, ചുവന്ന കുതിരകളെ രഥത്തിൽ കെട്ടിയപ്പോൾ—കാറ്റാൽ പ്രേരിതരായി—നിന്റെ ഗർജ്ജനം വൃഷഭത്തിന്റെതുപോലെ ആകുന്നു. അപ്പോൾ ധൂമധ്വജം (ധൂമകേതു) കൊണ്ട് നീ വനങ്ങളെ ചലിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഹാനി വരാതിരിക്കട്ടെ—നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഞങ്ങൾ സുരക്ഷിതരായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 11
अध स्वनादुत बिभ्युः पतत्रिणो द्रप्सा यत्ते यवसादो व्यस्थिरन् । सुगं तत्ते तावकेभ्यो रथेभ्योऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
അപ്പോൾ, നിന്റെ മുഴക്കത്തിൽ ചിറകുള്ള ശക്തികളും വിറയ്ക്കുന്നു; യവസ-ആഹാരികളായ ദ്രപ്സങ്ങൾ ചിതറി വേർപെടുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ രഥങ്ങളുടെ ആ ഗതി ഞങ്ങൾക്ക് സുഗമമായ പാതയാകട്ടെ; നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ—നിന്നവരായ ഞങ്ങൾ—അപായം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 12
अयं मित्रस्य वरुणस्य धायसेऽवयातां मरुतां हेळो अद्भुतः । मृळा सु नो भूत्वेषां मनः पुनरग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ഇത് മിത്ര-വരുണരുടെ ധാരണ-ശക്തിക്കായി; മരുതന്മാരുടെ അത്ഭുതമായ കോപം അകറ്റപ്പെടട്ടെ. ഞങ്ങളോടു കരുണ കാണിക്കേണമേ; അവരുടെ മനസ്സ് (വൈരത്തിൽ നിന്ന്) തിരിഞ്ഞുമാറട്ടെ. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ—നിന്നവരായ ഞങ്ങൾ—അപായം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 13
देवो देवानामसि मित्रो अद्भुतो वसुर्वसूनामसि चारुरध्वरे । शर्मन्त्स्याम तव सप्रथस्तमेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
നീ ദേവന്മാരിൽ ദേവൻ—അത്ഭുതമായ മിത്രൻ; നീ വസുക്കളിൽ വസു, അധ്വരത്തിൽ മനോഹരൻ. ഹേ അഗ്നേ, ഏറ്റവും വിശാലമായി വ്യാപിച്ചവനേ, നിന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ഞങ്ങൾ ശർമ (രക്ഷ) പ്രാപിക്കട്ടെ; നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ—നിന്നവരായ ഞങ്ങൾ—അപായം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 14
तत्ते भद्रं यत्समिद्धः स्वे दमे सोमाहुतो जरसे मृळयत्तमः । दधासि रत्नं द्रविणं च दाशुषेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ഇതാണ് നിന്റെ ഭദ്രം: നീ നിന്റെ തന്നെ ഗൃഹത്തിൽ സമിദ്ധനായി, സോമാഹുതിയാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട്, വളരുന്ന ജീവന് ഏറ്റവും കൃപാമയനാകുന്നു. ദാശുഷൻ—ദാനം ചെയ്യുന്ന യജമാനൻ—അവനുവേണ്ടി നീ രത്നവും ദ്രവിണം—സമ്പത്തും—സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ—നിന്റെവരായ ഞങ്ങൾ—അപായം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 16
स त्वमग्ने सौभगत्वस्य विद्वानस्माकमायुः प्र तिरेह देव । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ഹേ അഗ്നേ, നമ്മുടെ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ നിയമം അറിഞ്ഞവനേ, ഹേ ദേവാ, ഇവിടെ ഞങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് നീട്ടുക. അതിനെ ഞങ്ങൾക്കായി മിത്രനും വരുണനും മഹത്വപ്പെടുത്തട്ടെ; അദിതി, സിന്ധു, പൃഥിവി, ദ്യൗ—ഇവരും കൂടെ.
Agni is the main deity, especially as Jātavedas—“the Knower of all births”—the fire who understands the rite and carries offerings and prayers.
The hymn asks Agni to guide the sacrifice, keep the worshippers safe “in his friendship,” strengthen their praise in the assembly, and grant good fortune and long life.
It suggests that a hymn must be carefully built and ‘yoked’ with skill and insight, so it can carry the sacrificer’s intention forward effectively—just as a well-made chariot carries a rider to the goal.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.