Rig Veda 1.94.14: Mandala 1, Sukta 94, Mantra 14

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

तत्ते भद्रं यत्समिद्धः स्वे दमे सोमाहुतो जरसे मृळयत्तमः । दधासि रत्नं द्रविणं च दाशुषेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

Transliteration

tát te bhadráṃ yát samíddhaḥ své damé sómāhuto járase mṛḷayát-tamaḥ | dádhāsi rátnáṃ dráviṇaṃ ca dāśúṣe 'gne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

Translation

ഇതാണ് നിന്റെ ഭദ്രം: നീ നിന്റെ തന്നെ ഗൃഹത്തിൽ സമിദ്ധനായി, സോമാഹുതിയാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട്, വളരുന്ന ജീവന് ഏറ്റവും കൃപാമയനാകുന്നു. ദാശുഷൻ—ദാനം ചെയ്യുന്ന യജമാനൻ—അവനുവേണ്ടി നീ രത്നവും ദ്രവിണം—സമ്പത്തും—സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ സഖ്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ—നിന്റെവരായ ഞങ്ങൾ—അപായം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (this boon/that good)
• तत्: Karma (वस्तु/फल-निर्देश) / (वाक्य-प्रस्ताव)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you / of you
• ते: सम्बन्ध (Genitive: ‘of/for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रम्: good, благ (a good thing/boon)
• भद्रम्: Karma (तत्-विशेषण/फल)
• Type: Noun/Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: Karma (यद्-सम्बन्ध: ‘which’)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समिद्धः: kindled, fully lit
• समिद्धः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• स्वे: in (your) own
• स्वे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)

• दमे: house, home
• दमे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• सोमाहुतः: offered Soma (as oblation), Soma-invoked
• सोमाहुतः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective/Participle (compound)
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + आहुत (कृदन्त) < आ-हु (धातु)

• जरसे: for old age; for lasting life
• जरसे: Sampradāna (उद्देश्य/हित)
• Type: Noun
• Root: जरस् (प्रातिपदिक)

• मृळयत्तमः: most gracious, most merciful
• मृळयत्तमः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: मृळ्/मृड् (धातु ‘to be gracious, to pity’) → मृळयत् (वर्त. कृदन्त/प्रत्ययान्त) + तम (तमप्)

• दधासि: you place, you bestow
• दधासि: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• द्रविणम्: wealth, substance
• द्रविणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• दाशुषे: to the worshipper/giver (the sacrificer)
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वांस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; perf. part. from √दा/√दाश् ‘to give, worship’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सख्ये: in friendship
• सख्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध)

• रिषाम: may we be harmed / may we suffer
• रिषाम: Kriyā (प्रार्थना/आशीः)
• Type: Verb
• Root: रिष् (धातु ‘to be harmed, to suffer loss’)

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)