Opening the text

Sukta 1.94
Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)
Agni (as Jātavedas)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)
ఈ సూక్తం జాతవేదసైన అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—సర్వజ్ఞుడైన ఆ అగ్ని హవులను మోసుకెళ్తాడు; అలాగే సుయోజిత రథంలా సముదాయపు సునిర్మిత స్తుతివాక్యాన్నీ మోసుకెళ్తాడు. అగ్నిమిత్రత్వపు ఆశ్రయంలో రక్షణ, సభలో ఉపాసకుని వాక్కు బలపడటం, మరియు అనుబంధ విశ్వశక్తుల మద్దతుతో దీర్ఘాయుష్షు, సౌభాగ్యం కోరబడుతున్నాయి.
Mantra 1
इमं स्तोममर्हते जातवेदसे रथमिव सं महेमा मनीषया । भद्रा हि नः प्रमतिरस्य संसद्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
జాతవేదస్—సర్వ జన్మాల జ్ఞాత—అతనికై, రథాన్ని జోడించి నిర్మించునట్లు, ప్రేరిత మనీషతో ఈ స్తోత్రాన్ని మేము సమ్యకంగా నిర్మిస్తున్నాము. సభలో అతని మార్గదర్శక బుద్ధి మంగళకరం; హే అగ్నీ! నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలగకూడదు—నీ ఆశ్రయంలో మేము సురక్షితంగా ఉండుగాక.
Mantra 2
यस्मै त्वमायजसे स साधत्यनर्वा क्षेति दधते सुवीर्यम् । स तूताव नैनमश्नोत्यंहतिरग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
యారికోసం నీవు యజ్ఞంలో ఆరాధింపబడుతావో, అతడు సిద్ధిని పొందుతాడు; అవిఘ్నగతితో విస్తారంలో నివసిస్తాడు; దాతకు నీవు వీరబలసంపదైన ‘సువీర్యం’ పరిపూర్ణంగా ప్రసాదిస్తావు. అతడు ప్రేరితుడై ముందుకు సాగుతాడు; ఏ దాడిచేసే దుఃఖమూ అతనిని చేరదు. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము హానిపొందకుండునట్లు—నీ రక్షణబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండునట్లు.
Mantra 3
शकेम त्वा समिधं साधया धियस्त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् । त्वमादित्याँ आ वह तान्ह्युश्मस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
సమిధతో నిన్ను ప్రజ్వలింపజేయుటకు మేము శక్తిమంతులమై ఉండునట్లు, మా ‘ధియః’ (ప్రేరిత బుద్ధి/చింతన) సిద్ధించునట్లు. నీలోనే దేవులు ఆహుతమైన హవిస్సును భుజిస్తారు. నీవు ఆదిత్యులను ఇక్కడికి తీసుకురా—ఎందుకంటే మేము వారిని కోరుతున్నాము. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము హానిపొందకుండునట్లు—నీ రక్షణబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండునట్లు.
Mantra 4
भरामेध्मं कृणवामा हवींषि ते चितयन्तः पर्वणापर्वणा वयम् । जीवातवे प्रतरं साधया धियोऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
మేము ఇంధనాన్ని తెస్తాము; నీకోసం హవిస్-ఆహుతులను సిద్ధం చేస్తాము; పరమ్పరగా, దశదశగా, మేము మమ్మల్ని మేమే జాగృతం చేసుకుంటాము. మరింత పరిపూర్ణ జీవనార్థం మా ‘ధియః’ (ఆలోకమయ ప్రేరణలు) మరింత ముందుకు సాగేలా, విజయవంతమయ్యేలా చేయుము. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము హానిపొందకుండునట్లు—నీ రక్షణబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండునట్లు.
Mantra 5
विशां गोपा अस्य चरन्ति जन्तवो द्विपच्च यदुत चतुष्पदक्तुभिः । चित्रः प्रकेत उषसो महाँ अस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ఇతడు ప్రజల గోపా—రక్షకుడు; అతని పరిరక్షణలో సమస్త జీవులు సంచరిస్తారు—ద్విపదులు, చతుష్పదులు—రాత్రుల మధ్య. అతని ప్రకేతం (వివేక-ప్రకాశం) విచిత్రంగా దీప్తిమంతం; ఉషస్సులలో నీవు మహానవు, ఓ అగ్నీ. నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలగకూడదు; నీ ఆశ్రయంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుదుము.
Mantra 6
त्वमध्वर्युरुत होतासि पूर्व्यः प्रशास्ता पोता जनुषा पुरोहितः । विश्वा विद्वाँ आर्त्विज्या धीर पुष्यस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
నీవు అధ్వర్యువూ, హోతావూ—ప్రాచీనుడు; ప్రశాస్తా (నియంత) మరియు పోతా (శోధకుడు) కూడా—జన్మతః పురోహితుడిగా ముందే స్థాపితుడు. సర్వవిదుడు, ధీరుడు; ఆర్త్విజ్యా/ఋత్విజ్యా (ఋత్విక్-కర్మ) అన్నిటినీ నీవు పుష్టిపరచుదువు. ఓ అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలగకూడదు; నీ ఆశ్రయంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుదుము.
Mantra 7
यो विश्वतः सुप्रतीकः सदृङ्ङसि दूरे चित्सन्तळिदिवाति रोचसे । रात्र्याश्चिदन्धो अति देव पश्यस्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
సర్వదిక్కుల నుండీ సుప్రతీకుడు—సుందరముఖుడు; సమదృష్టితో చూచువాడు; దూరంలో ఉన్నా నీవు విద్యుత్తులా ఆపారంగా ప్రకాశిస్తావు. రాత్రి అంధకారాన్ని కూడా దాటి, ఓ దేవా, నీవు చూచుచున్నావు. ఓ అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలగకూడదు; నీ ఆశ్రయంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుదుము.
Mantra 8
पूर्वो देवा भवतु सुन्वतो रथोऽस्माकं शंसो अभ्यस्तु दूढ्यः । तदा जानीतोत पुष्यता वचोऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
హే దేవులారా, సోమాన్ని పిండే (సున్వత్) యజమాని రథం ముందుగా సాగుగాక; మా స్తుతివాక్యం ముందుకు వెళ్లి దృఢంగా స్థాపితమగుగాక. దీనిని తెలిసికొని ఈ వాక్యాన్ని పుష్టిపరచండి. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలుగకూడదు; నీ ఆశ్రయబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుగాక.
Mantra 9
वधैर्दुःशंसाँ अप दूढ्यो जहि दूरे वा ये अन्ति वा के चिदत्रिणः । अथा यज्ञाय गृणते सुगं कृध्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
హే దృఢధృతుడా (దూఢ్య) అగ్నీ, నీ ప్రహారాలతో దుష్టవక్తలను దూరం చేయి—వారు దూరమైనా దగ్గరైనా, ఇక్కడ ఎవరైనా భక్షకులు (అత్రిణ) అయినా. ఆపై యజ్ఞార్థం స్తుతించే గాయకునికి సుగమమైన మార్గాన్ని కల్పించు. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలుగకూడదు; నీ ఆశ్రయబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుగాక.
Mantra 10
यदयुक्था अरुषा रोहिता रथे वातजूता वृषभस्येव ते रवः । आदिन्वसि वनिनो धूमकेतुनाग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
నీవు అరుణ, రోహిత అశ్వాలను రథానికి యోగం చేసినప్పుడు—వాయుప్రేరితంగా—నీ గర్జన వృషభుని గర్జనవలె ఉంటుంది. అప్పుడు నీవు ధూమకేతు (పొగధ్వజం)తో వనాలను కదిలిస్తావు. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలుగకూడదు; నీ ఆశ్రయబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుగాక.
Mantra 11
अध स्वनादुत बिभ्युः पतत्रिणो द्रप्सा यत्ते यवसादो व्यस्थिरन् । सुगं तत्ते तावकेभ्यो रथेभ्योऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
అప్పుడు నీ గంభీర నాదానికి రెక్కలున్న శక్తులూ వణికిపోతాయి; జీవరసాన్ని ఆస్వాదించే బిందువులు చెదిరిపోతాయి. హే అగ్నీ, నీ రథాల ఆ గమనం మాకు సుగమ ప్రయాణముగా కావాలి; నీ సఖ్యంలో మేము—నీ వారమై—హానిని పొందకుండునట్లు చేయుము.
Mantra 12
अयं मित्रस्य वरुणस्य धायसेऽवयातां मरुतां हेळो अद्भुतः । मृळा सु नो भूत्वेषां मनः पुनरग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
ఇది మిత్ర-వరుణుల ధారణశక్తికై; మరుతుల అద్భుత క్రోధము దూరమగుగాక. మాపై కరుణ చూపుము; వారి మనస్సు (వైరభావం నుండి) తిరిగి మళ్లుగాక. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము—నీ వారమై—హానిని పొందకుండునట్లు చేయుము.
Mantra 13
देवो देवानामसि मित्रो अद्भुतो वसुर्वसूनामसि चारुरध्वरे । शर्मन्त्स्याम तव सप्रथस्तमेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
నీవు దేవులలో దేవుడు—అద్భుత మిత్రుడు; నీవు వసువులలో వసువు, యజ్ఞంలో మనోహరుడు. హే అత్యంత విస్తారుడా, మేము నీ శరణంలో ఉండుదుము. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము—నీ వారమై—హానిని పొందకుండునట్లు చేయుము.
Mantra 14
तत्ते भद्रं यत्समिद्धः स्वे दमे सोमाहुतो जरसे मृळयत्तमः । दधासि रत्नं द्रविणं च दाशुषेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥
హే అగ్నీ! ఇదే నీ మంగళకరమైన వరం—నీవు నీ స్వగృహంలో (స్వే దమే) సమిద్ధుడై, సోమ-ఆహుతితో ఆహ్వానింపబడినప్పుడు, పెరుగుతున్న ఆయుష్కు/జీవితానికి అత్యంత కరుణామయుడవు (మృళయత్తమ) అవుతావు. దానం చేసేవానికి (దాశుషే) నీవు రత్నమును, ద్రవిణమును—సంపదను, పదార్థ-పూర్ణతను—స్థాపిస్తావు. హే అగ్నీ! నీ సఖ్యంలో, నీకు చెందిన మేము హాని పొందకుండునట్లు చేయుము.
Mantra 16
स त्वमग्ने सौभगत्वस्य विद्वानस्माकमायुः प्र तिरेह देव । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
హే దేవ అగ్నీ! మా సౌభాగ్యధర్మాన్ని (సౌభగత్వ) తెలిసిన నీవు, ఇక్కడ మా ఆయుష్షును ముందుకు పొడిగించి విస్తరింపజేయుము. దానిని మా కొరకు మిత్రుడు, వరుణుడు మహిమపరచుగాక; అదితి, సింధు (సత్తా-ప్రవాహం), పృథివి మరియు ద్యౌ (ద్యులోకం) కూడాను.
Agni is the main deity, especially as Jātavedas—“the Knower of all births”—the fire who understands the rite and carries offerings and prayers.
The hymn asks Agni to guide the sacrifice, keep the worshippers safe “in his friendship,” strengthen their praise in the assembly, and grant good fortune and long life.
It suggests that a hymn must be carefully built and ‘yoked’ with skill and insight, so it can carry the sacrificer’s intention forward effectively—just as a well-made chariot carries a rider to the goal.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.