Sukta 64
Sukta 1.64
Nodha Gautama (Nodhas, of the Gautama lineage)
Maruts (Rudra’s storm-host; powers of dynamic force)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Marut hymns)
ഈ മരുത്-സ്തോത്രത്തിൽ നോധസ് ഗൗതമൻ കൊടുങ്കാറ്റുകളുടെ സംഘത്തോട് “സുനിർമ്മിത”മായ സ്തുതി അർപ്പിക്കുന്നു; അവരുടെ സിംഹസദൃശമായ ഗർജ്ജനം, ദീപ്തമായ രൂപങ്ങൾ, തടസ്സങ്ങളെ തകർത്തും അന്ധകാരത്തെ അകറ്റിയും ചെയ്യുന്ന ഏകീകൃത ശക്തി എന്നിവയെ അദ്ദേഹം പുകഴ്ത്തുന്നു. സൂക്തം സൂക്ഷ്മമായ കാവ്യാത്മക ആഹ്വാനത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് സജീവമായ യുദ്ധചിത്രങ്ങളിലേക്കു നീങ്ങുന്നു; ഒടുവിൽ ഋത (ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം)വുമായി ഒത്തുചേരുന്ന പ്രചോദിത ശക്തിയോടുകൂടി, ഉറച്ചതും വീരന്മാരെ പിറവിയാക്കുന്നതുമായ സമ്പത്തിനായി പ്രായോഗിക പ്രാർത്ഥനയായി സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
वृष्णे शर्धाय सुमखाय वेधसे नोधः सुवृक्तिं प्र भरा मरुद्भ्यः । अपो न धीरो मनसा सुहस्त्यो गिरः समञ्जे विदथेष्वाभुवः ॥
ഹേ നോധാസ്! വൃഷ്ണനെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ള, സുസംസ്കൃത യാഗമുള്ള, വിധാതാക്കളായ മരുതുകൾക്കായി നീ നന്നായി പണിത സ്തുതിവാക്യം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരിക. ധീരൻ ജലങ്ങളെ വഴിനടത്തുന്നതുപോലെ, മനസ്സും നിപുണഹസ്തങ്ങളും കൊണ്ട് ഞാൻ വാക്കുകളെ ക്രമപ്പെടുത്തി, വിധഥങ്ങളിൽ—സഭകളിൽ—സമരസമായി ചേർക്കുന്നു.
Mantra 2
ते जज्ञिरे दिव ऋष्वास उक्षणो रुद्रस्य मर्या असुरा अरेपसः । पावकासः शुचयः सूर्या इव सत्वानो न द्रप्सिनो घोरवर्पसः ॥
അവർ ദിവത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു—ഉന്നതരും കാളപോലെ പ്രബലരുമായവർ; രുദ്രന്റെ യുവവീരർ, അസുര-ബലത്തിന്റെ അധിപതികൾ, മലിനതയില്ലാത്തവർ. പാവകരും ശുചികളും, സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തർ; ഘനസത്ത്വമുള്ളവർ, തുള്ളികളുപോലെ മിന്നുന്നവർ, ഭയങ്കര രൂപധാരികൾ.
Mantra 3
युवानो रुद्रा अजरा अभोग्घनो ववक्षुरध्रिगावः पर्वता इव । दृळ्हा चिद्विश्वा भुवनानि पार्थिवा प्र च्यावयन्ति दिव्यानि मज्मना ॥
അവർ യുവ രുദ്രന്മാർ—അജരർ, ക്ഷീണമില്ലാത്തവർ, ബലത്തിന്റെ ഭോഗത്തിൽ അക്ഷയർ; തങ്ങളുടെ ശക്തി വഹിച്ച്, പർവതങ്ങളെപ്പോലെ അചഞ്ചലർ. തങ്ങളുടെ മഹിമകൊണ്ട് അവർ ദൃഢമായ പാർത്ഥിവ ഭുവനങ്ങളെയും കുലുക്കി, ദിവ്യ ലോകങ്ങളെയും ചലിപ്പിച്ച് പുതിയ ക്രമത്തിലേക്ക് നീക്കുന്നു.
Mantra 4
चित्रैरञ्जिभिर्वपुषे व्यञ्जते वक्षस्सु रुक्माँ अधि येतिरे शुभे । अंसेष्वेषां नि मिमृक्षुॠष्टयः साकं जज्ञिरे स्वधया दिवो नरः ॥
ചിത്രവർണ്ണ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അവർ തങ്ങളുടെ രൂപത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു; അവരുടെ വക്ഷസ്ഥലങ്ങളിൽ സൗന്ദര്യത്തിനായി സ്വർണ്ണപ്രഭകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവരുടെ തോളുകളിൽ കുന്തങ്ങൾ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാണ്; സ്വധാ—സ്വന്തമായ അന്തർശക്തിയാൽ—ആ ദിവ്യനരന്മാർ ഒരുമിച്ച്, ഏകഭാവത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
Mantra 5
ईशानकृतो धुनयो रिशादसो वातान्विद्युतस्तविषीभिरक्रत । दुहन्त्यूधर्दिव्यानि धूतयो भूमिं पिन्वन्ति पयसा परिज्रयः ॥
ഈശാനകൃത—അധിപതിപോലെ സൃഷ്ടിശക്തിയുള്ള—ആ ഗർജ്ജിക്കുന്നവർ, പ്രതിരോധത്തെ ഭക്ഷിക്കുന്നവർ, തങ്ങളുടെ തവിഷിയാൽ കാറ്റുകളെയും മിന്നലുകളെയും രൂപപ്പെടുത്തി. ധൂതയഃ—പ്രേരകശക്തികൾ—ദിവ്യ ഉദരങ്ങളെ പാൽപിഴിയുന്നു; പരിജ്രയഃ—ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നവർ—പയസാൽ ഭൂമിയെ നിറയ്ക്കുന്നു.
Mantra 6
पिन्वन्त्यपो मरुतः सुदानवः पयो घृतवद्विदथेष्वाभुवः । अत्यं न मिहे वि नयन्ति वाजिनमुत्सं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितम् ॥
സുദാനവ മരുതർ ജലങ്ങളെ ഉന്മേഷിപ്പിക്കുന്നു; വിധഥങ്ങളിൽ അവർ ഘൃതസമാന സമൃദ്ധ പയസോടെ സന്നിഹിതരാകുന്നു. മഞ്ഞിൽ പായുന്ന കുതിരപോലെ അവർ വാജിനത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു; ഗർജ്ജിക്കുന്ന, അക്ഷയ ഉത്സത്തെ അവർ പാൽപിഴിയുന്നു.
Mantra 7
महिषासो मायिनश्चित्रभानवो गिरयो न स्वतवसो रघुष्यदः । मृगा इव हस्तिनः खादथा वना यदारुणीषु तविषीरयुग्ध्वम् ॥
മഹിഷന്മാരെപ്പോലെ ബലവാന്മാർ, മായാ-ശക്തി ധരിച്ചവർ, ചിത്രഭാനുക്കൾ (വിവിധ പ്രകാശമുള്ളവർ), പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ സ്വബലത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുചെല്ലുകയും ചെയ്യുന്നവർ—മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ, ഹസ്തികളെപ്പോലെ, നിങ്ങൾ വനങ്ങളെ മേയുന്നു; അരുൺീ (ചുവപ്പുനിറമുള്ള) പ്രദേശങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ തവിഷീ (പ്രചണ്ഡ ശക്തികൾ) യുക്തമാക്കി ചേർത്തപ്പോൾ.
Mantra 8
सिंहा इव नानदति प्रचेतसः पिशा इव सुपिशो विश्ववेदसः । क्षपो जिन्वन्तः पृषतीभिॠष्टिभिः समित्सबाधः शवसाहिमन्यवः ॥
സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ അവർ ഗർജ്ജിക്കുന്നു—പ്രചേതസഃ (വിശാലചേതനയുള്ളവർ); പിശകളെപ്പോലെ സുപിശഃ (സുന്ദരരൂപവും ദീപ്തിയും ഉള്ളവർ), വിശ്വവേദസഃ (സർവ്വജ്ഞർ). പൃഷതീഭിഃ ഋഷ്ടിഭിഃ (പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ കുന്തങ്ങളാൽ) അവർ രാത്രികളെ മുന്നോട്ട് ഓടിക്കുന്നു; ഒരുമിച്ചുള്ള സമ്മർദ്ദത്തോടെ തടസ്സത്തെ തകർക്കുന്നു—ശവസാഹി (ബലത്തിൽ പ്രബലർ), ഹിമന്യവഃ (ഉഗ്ര മനോബലമുള്ളവർ).
Mantra 9
रोदसी आ वदता गणश्रियो नृषाचः शूराः शवसाहिमन्यवः । आ वन्धुरेष्वमतिर्न दर्शता विद्युन्न तस्थौ मरुतो रथेषु वः ॥
‘രോദസീ (ദിവും പൃഥ്വിയും)!’—എന്ന് നിങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു, ഹേ ഗണശ്രിയഃ (ഗണത്തിന്റെ ശോഭ), നൃഷാചഃ (മനുഷ്യസഹചർ) ശൂരാഃ, ശവസാഹി-ഹിമന്യവഃ (ബലത്തിൽ സർപ്പ-ഉഗ്രർ). നിങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ അമതി (അപരിമിത ശക്തി) ദർശനീയമായി നിലകൊള്ളുന്നു—വിദ്യുത് പോലെ; ഹേ മരുതോ, അത് നിങ്ങളുടെ രഥ-ബന്ധുരങ്ങളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 10
विश्ववेदसो रयिभिः समोकसः सम्मिश्लासस्तविषीभिर्विरप्शिनः । अस्तार इषुं दधिरे गभस्त्योरनन्तशुष्मा वृषखादयो नरः ॥
വിശ്വവേദസർ, റയി (സമൃദ്ധി)കളോടെ ഒരേ വാസസ്ഥാനത്തിൽ കൂടിവസിക്കുന്നവർ, ഏകതയിൽ പരസ്പരം ലയിച്ചവർ, തങ്ങളുടെ തവിഷി (ശക്തി)കളാൽ വ്യാപകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ—ആ നരന്മാർ ഗഭസ്ത്യോഃ (കൈകളിൽ) ഇഷു (അമ്പ്) സ്ഥാപിച്ചു. അനന്ത ശൂഷ്മ (ഉത്സാഹ-ബലം) ഉള്ളവർ, പ്രതിരോധത്തെ ഭക്ഷിക്കുന്നവർ, അവർ ദൃഢകർമ്മികളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 11
हिरण्ययेभिः पविभिः पयोवृध उज्जिघ्नन्त आपथ्यो न पर्वतान् । मखा अयासः स्वसृतो ध्रुवच्युतो दुध्रकृतो मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥
ഹിരണ്യമയ പവികൾ (മൂർച്ചയുള്ള അറ്റങ്ങൾ) കൊണ്ട്, പയഃ (ജീവരസം) വർധിപ്പിക്കുന്നവർ, മരുതർ മേലോട്ടു പ്രഹരിച്ചു അപഥ്യഃ (അവരോധക) കൂട്ടങ്ങളെ പാതയില്ലാത്ത പർവതങ്ങളെപ്പോലെ പിളർത്തുന്നു. ആനന്ദമയ, അയായസ (അഥകമില്ലാത്ത) അവർ, സ്വസൃത (സ്വയംപ്രേരിത)യും ധ്രുവച്യുത (ആക്രമണത്തിൽ അചല)യും ആയി, ദൃഢമായ തേജസ്സുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു; മിന്നുന്ന ഋഷ്ടി (ഭാലം) ഉള്ള മരുതർ ദൃഷ്ടിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 12
घृषुं पावकं वनिनं विचर्षणिं रुद्रस्य सूनुं हवसा गृणीमसि । रजस्तुरं तवसं मारुतं गणमृजीषिणं वृषणं सश्चत श्रिये ॥
ഞങ്ങൾ ഹവസാ (ആഹ്വാനം/സ്തുതി) കൊണ്ട് രുദ്രന്റെ സൂനു—ഘൃഷു (ജ്വലിക്കുന്ന), പാവക (പരിശുദ്ധ), വനിന (ആനന്ദദായക), വിചർഷണി (വ്യാപകദർശി)—യെ പാടുന്നു. ഓ മാരുത ഗണം, രജസ്തുര (മധ്യലോകങ്ങളിൽ വേഗവാൻ), തവസ (പ്രബല), ഋജീഷിണ (നേരെ ഓടുന്ന), വൃഷണ (വൃഷഭസമ ബലവാൻ)—ശ്രിയേ (അന്തര്തേജസ്/സമൃദ്ധി) വർധിക്കുവാൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കൂ.
Mantra 13
प्र नू स मर्तः शवसा जनाँ अति तस्थौ व ऊती मरुतो यमावत । अर्वद्भिर्वाजं भरते धना नृभिरापृच्छ्यं क्रतुमा क्षेति पुष्यति ॥
ഇപ്പോൾ ആ മർത്ത്യൻ തന്റെ ശൗര്യബലത്താൽ ജനസമൂഹത്തെ അതിക്രമിച്ച് മുന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു—ഹേ മരുৎകളേ, നിങ്ങളുടെ ഊതി (സഹായം) കൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ അവനെ താങ്ങുന്നത്. വേഗമുള്ള അശ്വങ്ങളോടെ അവൻ വാജം (വിജയബലം/അന്നസമ്പത്ത്)യും ധനവും കൊണ്ടുവരുന്നു; നരന്മാരുടെ ശക്തികളാൽ അവൻ ആലോചനയോഗ്യമായ ക്രതു (ദൃഢസങ്കൽപം/യോജനാശക്തി) നേടുന്നു; അവൻ വസിക്കുകയും ‘പുഷ്യതി’—വളരുകയും സമൃദ്ധനാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 14
चर्कृत्यं मरुतः पृत्सु दुष्टरं द्युमन्तं शुष्मं मघवत्सु धत्तन । धनस्पृतमुक्थ्यं विश्वचर्षणिं तोकं पुष्येम तनयं शतं हिमाः ॥
ഹേ മരുৎകളേ, ദാതാക്കളിൽ യുദ്ധങ്ങളിൽ ദുഷ്കരം—അജേയമായ—ദ്യുമന്ത (പ്രകാശമുള്ള) ശുഷ്മം (ഉത്കടബലം) സ്ഥാപിക്കുവിൻ; ആ ദീപ്തമായ തീവ്രത ഉറപ്പിക്കുവിൻ. വിശ്വചർഷണി—എല്ലാ ജനങ്ങളെയും താങ്ങുന്ന—ധനസ്പൃത (ധനം ജയിപ്പിക്കുന്ന)യും ഉകഥ്യ (സ്തുതിയോഗ്യ)വുമായ ആ ശക്തിയെ ഞങ്ങൾ പോഷിപ്പിക്കട്ടെ; നൂറ് ഹിമാ—നൂറ് ശീതകാലങ്ങൾ വരെ—ഞങ്ങളുടെ ടോകം (സന്തതി), തനയം (കുഞ്ഞും വിത്തും) പോഷിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 15
नू ष्ठिरं मरुतो वीरवन्तमृतीषाहं रयिमस्मासु धत्त । सहस्रिणं शतिनं शूशुवांसं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ മരുৎകളേ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് സ്ഥിരമായ റയി (ധനം/സമൃദ്ധി) സ്ഥാപിക്കുവിൻ—വീരവന്തം (വീരശക്തിയാൽ സമ്പന്നം), ഋതീഷാഹം (ഋതത്തിന്റെ പഥത്തിലെ സമ്മർദ്ദങ്ങളെ സഹിക്കുന്ന). സഹസ്രിണം (ആയിരമടങ്ങ്), ശതിനം (നൂറുമടങ്ങ്), അഭ്യാസംകൊണ്ട് വളർന്നത്: പ്രാതഃകാലത്തുതന്നെ ധീയാവസു (പ്രേരിത ബുദ്ധിയുടെ ധനം) വേഗത്തിൽ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് എത്തട്ടെ.
Frequently Asked Questions
The Maruts are Rudra’s storm-host—divine warriors of wind, thunder, and rain—praised for moving together, roaring loudly, and breaking obstacles.
It celebrates the Maruts’ dynamic, united power and asks them to remove resistance and grant steady prosperity, courage, and inspired strength aligned with ṛta (right order).
Dawn symbolizes quick renewal and fresh inspiration; the hymn prays that wealth and clarity of thought arrive swiftly with the early morning.
Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.