Sukta 64

Mantra 1

वृष्णे शर्धाय सुमखाय वेधसे नोधः सुवृक्तिं प्र भरा मरुद्भ्यः । अपो न धीरो मनसा सुहस्त्यो गिरः समञ्जे विदथेष्वाभुवः ॥

હે નોધાસ! વૃષ્ણ સમાન બળવાન, સુયજ્ઞવાળા, વિધાતા એવા મરુતો માટે તું સુઘડ સુક્તિ આગળ ધરી દે. જેમ ધીર પુરુષ જળોને માર્ગે દોરે તેમ, મન અને કુશળ હાથે હું વચનોને ગોઠવીને, વિદથોમાં—સભાઓમાં—સુમેળે જોડું છું.

Mantra 2

ते जज्ञिरे दिव ऋष्वास उक्षणो रुद्रस्य मर्या असुरा अरेपसः । पावकासः शुचयः सूर्या इव सत्वानो न द्रप्सिनो घोरवर्पसः ॥

તે દ્યૌમાંથી જન્મ્યા છે—ઋષ્વ, ઉક્ષ સમાન પ્રબળ; રુદ્રના યુવાન વીર, અસુર-બળના સ્વામી, નિર્દોષ. પાવક અને શુચિ, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી; ઘન સત્વવાળા, બિંદુ સમાન ઝળહળતા, ભયંકર રૂપવાળા.

Mantra 3

युवानो रुद्रा अजरा अभोग्घनो ववक्षुरध्रिगावः पर्वता इव । दृळ्हा चिद्विश्वा भुवनानि पार्थिवा प्र च्यावयन्ति दिव्यानि मज्मना ॥

યુવાન રુદ્રો તેઓ છે—અજર, અવિશ્રાંત, બળના ભોગમાં અક્ષય; પોતાની શક્તિ વહન કરતા, પર્વતો સમાન અડગ. પોતાના મહિમાથી તેઓ દૃઢ પૃથ્વીભવનાઓને પણ હલાવી દે છે અને દિવ્ય લોકોને પણ ચળવળમાં મૂકી નવી ગોઠવણી તરફ ધકેલે છે.

Mantra 4

चित्रैरञ्जिभिर्वपुषे व्यञ्जते वक्षस्सु रुक्माँ अधि येतिरे शुभे । अंसेष्वेषां नि मिमृक्षुॠष्टयः साकं जज्ञिरे स्वधया दिवो नरः ॥

ચિત્રવર્ણ અલંકારોથી તેઓ પોતાના રૂપને શોભાવે છે; તેમના વક્ષસ્થળ પર સૌંદર્ય માટે સુવર્ણ તેજો વિહરે છે. તેમના ખભાઓ પર ભાલાઓ દૃઢ રીતે સ્થિર છે; સ્વધા—પોતાની આંતરિક શક્તિથી—દિવ્ય પુરુષો એકસાથે, એક ભાવમાં જન્મે છે.

Mantra 5

ईशानकृतो धुनयो रिशादसो वातान्विद्युतस्तविषीभिरक्रत । दुहन्त्यूधर्दिव्यानि धूतयो भूमिं पिन्वन्ति पयसा परिज्रयः ॥

ઈશાનકૃત—સ્વામી સમા સર્જનશીલ—એ ગર્જનારા, પ્રતિરોધને ભક્ષનાર, પોતાની તવીષીથી પવન અને વિદ્યુતને ઘડે છે. ધૂતયઃ—પ્રેરક શક્તિઓ—દિવ્ય ઉધરોને દોહે છે; પરિજ્રયઃ—પરિભ્રમણ કરનાર—પયસાથી ધરતીને ફુલાવે છે.

Mantra 6

पिन्वन्त्यपो मरुतः सुदानवः पयो घृतवद्विदथेष्वाभुवः । अत्यं न मिहे वि नयन्ति वाजिनमुत्सं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितम् ॥

સુદાનવ મરુતોએ જળોને ફુલાવે છે; વિદથોમાં તેઓ ઘૃતસમાન સમૃદ્ધ પયસ સાથે ઉપસ્થિત થાય છે. ધુમ્મસમાં દોડતા અશ્વ સમા તેઓ વાજિનને આગળ દોરી જાય છે; ગર્જનારા, અક્ષય ઉત્સને તેઓ દોહે છે.

Mantra 7

महिषासो मायिनश्चित्रभानवो गिरयो न स्वतवसो रघुष्यदः । मृगा इव हस्तिनः खादथा वना यदारुणीषु तविषीरयुग्ध्वम् ॥

મહિષ સમ બળવાન, માયા-શક્તિ ધરાવનાર, ચિત્રભાનુ (વિવિધ તેજવાળા), પર્વતો સમ સ્વબળે સ્થિર અને વેગે ધસી આવનાર—મૃગો સમ, હાથીઓ સમ, તમે વનોને ચરી ખાઓ; જ્યારે અરુણી (રુધિર-વર્ણ) પ્રદેશોમાં તમે તમારી તવિષી (પ્રચંડ શક્તિઓ)ને જોડ્યાં.

Mantra 8

सिंहा इव नानदति प्रचेतसः पिशा इव सुपिशो विश्ववेदसः । क्षपो जिन्वन्तः पृषतीभिॠष्टिभिः समित्सबाधः शवसाहिमन्यवः ॥

સિંહો સમ તેઓ ગર્જે છે—પ્રચેતા (વિસ્તૃત ચેતનાવાળા); પિશા સમ સુપિશ (સુરૂપ, તેજસ્વી) અને વિશ્વવેદસ (સર્વજ્ઞ) છે. પૃષતીભિ ઋષ્ટિભિ (ચિતરાં ભાલાઓ)થી રાત્રિઓને આગળ ધપાવે છે; એકસાથે દબાણ કરીને અવરોધને ચકનાચૂર કરે છે—શવસાહિ (બળે પ્રબળ), હિમન્યવ (ઉગ્ર મનોબળવાળા).

Mantra 9

रोदसी आ वदता गणश्रियो नृषाचः शूराः शवसाहिमन्यवः । आ वन्धुरेष्वमतिर्न दर्शता विद्युन्न तस्थौ मरुतो रथेषु वः ॥

‘રોદસી (દિવ અને પૃથ્વી)!’—એમ તમે ઉચ્ચારો, હે ગણશ્રિય (ગણની શોભા), નૃષાચ (માનવ-સહચર) શૂરા, શવસાહિ-હિમન્યવ (બળે સર્પ-ઉગ્ર). તમારા રથોમાં અમતિ (અપરિમિત શક્તિ) દર્શનીય બની ઊભી રહે છે—વિદ્યુત સમ; હે મરુતો, તે તમારી રથ-બંધુરોમાં સ્થિર થઈ છે.

Mantra 10

विश्ववेदसो रयिभिः समोकसः सम्मिश्लासस्तविषीभिर्विरप्शिनः । अस्तार इषुं दधिरे गभस्त्योरनन्तशुष्मा वृषखादयो नरः ॥

વિશ્વજ્ઞ, રયિ (સમૃદ્ધિ) સાથે એક જ નિવાસમાં વસતા, એકતામાં પરસ્પર મિશ્રિત, પોતાની તવીષી (શક્તિ) વડે વ્યાપક કાર્ય કરનાર—એ નરોએ પોતાના ગભસ્ત્યો (હાથોમાં) ઇષુ (બાણ) સ્થાપ્યું. અનંત શૂષ્મા (ઉત્સાહ-બળ) ધરાવનારા, પ્રતિરોધને ભક્ષનાર, તેઓ દૃઢ કર્મકર્તા રૂપે ઊભા રહે છે.

Mantra 11

हिरण्ययेभिः पविभिः पयोवृध उज्जिघ्नन्त आपथ्यो न पर्वतान् । मखा अयासः स्वसृतो ध्रुवच्युतो दुध्रकृतो मरुतो भ्राजदृष्टयः ॥

હિરણ્યમય પવિઓ (ધારદાર કિનારીઓ) વડે, પયઃ (રસ/જીવનરસ) વધારનાર, મરુતો ઉપર તરફ પ્રહાર કરી આપથ્યઃ (અવરોધક) સમૂહોને એમ ચીરી નાખે છે જાણે માર્ગવિહોણા પર્વતો. આનંદમય, અયાસ (અથાક) એવા, સ્વસૃત (સ્વયંપ્રેરિત) અને ધ્રુવચ્યુત (આક્રમণে અચળ) તેઓ દૃઢ તેજસ્વિતાઓ રચે છે; ઝળહળતા ઋષ્ટિ (ભાલા) ધરાવનારા મરુતો દૃષ્ટિને પ્રકાશિત કરે છે.

Mantra 12

घृषुं पावकं वनिनं विचर्षणिं रुद्रस्य सूनुं हवसा गृणीमसि । रजस्तुरं तवसं मारुतं गणमृजीषिणं वृषणं सश्चत श्रिये ॥

અમે હવસા (આહ્વાન/સ્તુતિ) વડે રુદ્રના સૂનુ—ઘૃષુ (જ્વલંત), પાવક (પરિશુદ્ધ), વનિન (આનંદદાયક), વિચર્ષણિ (વિસ્તૃતદર્શી)—ને ગાઈએ છીએ. હે મારુત ગણ, રજસ્તુર (મધ્યલોકોમાં વેગવાન), તવસ (પ્રબળ), ઋજીષિણ (સીધા ગતિ કરનાર), વೃಷણ (વૃષભસમાન બળવાન)—શ્રિયે (અંતર તેજ/સમૃદ્ધિ)ના વૃદ્ધિ માટે અમારી સાથે ગતિ કર.

Mantra 13

प्र नू स मर्तः शवसा जनाँ अति तस्थौ व ऊती मरुतो यमावत । अर्वद्भिर्वाजं भरते धना नृभिरापृच्छ्यं क्रतुमा क्षेति पुष्यति ॥

હવે તો એ મર્ત્ય પોતાના શૌર્યબળથી જનસમૂહને વટાવી આગળ વધે છે—જેને, હે મરુતો, તમે તમારી ઊતિ (સહાય)થી સંભાળો છો. ઝડપી અશ્વો સાથે તે વાજ (વિજય-બળ/અન્ન) અને ધન વહન કરે છે; નરોની શક્તિઓ સાથે તે પરામર્શયોગ્ય ક્રતુ (દૃઢ સંકલ્પ/યોજનાશક્તિ) પ્રાપ્ત કરે છે; અને તે નિવાસ કરે છે તથા પુષ્યતિ—વધે છે, સમૃદ્ધ થાય છે.

Mantra 14

चर्कृत्यं मरुतः पृत्सु दुष्टरं द्युमन्तं शुष्मं मघवत्सु धत्तन । धनस्पृतमुक्थ्यं विश्वचर्षणिं तोकं पुष्येम तनयं शतं हिमाः ॥

હે મરુતો, દાતાઓમાં યુદ્ધોમાં દુષ્કર—અજેય—એવો દ્યુમંત (પ્રકાશમાન) શુષ્મ (ઉત્કટ બળ) સ્થાપો; તેજસ્વી તીવ્રતા ધરો. સર્વજનને ધારણ કરનાર, ધન-સ્પૃત (ધન જીતાડનાર) અને ઉકથ્ય (સ્તુતિ-યોગ્ય) એવી શક્તિ/સમૃદ્ધિ અમે પોષીએ; સો હિમા—સો શિયાળાં સુધી—અમારી ટોક (સંતતિ), તનય (પુત્ર/બીજ) ને પોષીએ.

Mantra 15

नू ष्ठिरं मरुतो वीरवन्तमृतीषाहं रयिमस्मासु धत्त । सहस्रिणं शतिनं शूशुवांसं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥

હવે, હે મરુતો, અમામાં સ્થિર રયિ (ધન/સમૃદ્ધિ) ધરો—વીરવંત (વીરો ભરેલું), ઋતીષાહ (ઋતના માર્ગના દબાણોને સહન કરનાર). સહસ્રિણ (હજારગણું), શતિન (સોગણું), અભ્યાસથી વૃદ્ધિ પામેલું: પ્રાતઃકાળે જ ધીયાવસુ (પ્રેરિત બુદ્ધિનું ધન) ઝડપથી અમારે પાસે આવી પહોંચે.