Opening the text

Sukta 1.65
Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.65)
Agni (probable; RV 1.65 is an Agni hymn in the standard Anukramaṇī tradition)
Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain from single pāda excerpt; full hymn needed for secure meter
ഋഗ്വേദം 1.65-ൽ അഗ്നിയെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെങ്കിലും കണ്ടെത്താനാകുന്ന ജ്വാലയായി സ്തുതിക്കുന്നു—ഗുഹയിൽ ഇരയെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ പാത കണ്ടെത്തി—സ്തുതിയാൽ നുകത്തിലേർപ്പെടുത്തി ദേവന്മാരിലേക്കു ഹവിസ്സ് വഹിക്കുന്നവനായി. ഈ സൂക്തം അവന്റെ തടയാനാവാത്ത ഉന്മേഷത്തെ (വിട്ടയച്ച കുതിരപോലെ അല്ലെങ്കിൽ പ്രളയിക്കുന്ന നദിപോലെ) ആഘോഷിക്കുന്നു; അവനെ ദൂരത്തോളം പ്രകാശിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയായി, “ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ” ആയി ചിത്രീകരിച്ച്, അജ്ഞാതതയിൽ നിന്നു ദീപ്തമായ ക്രമത്തിലേക്കു ആരാധനയെ നയിക്കുന്നവനായി വര്ണിക്കുന്നു.
Mantra 1
पश्वा न तायुं गुहा चतन्तं नमो युजानं नमो वहन्तम् ॥
ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഇരയെ പിന്തുടരുന്ന മൃഗംപോലെ അവൻ അന്വേഷിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നു; ശക്തികളെ യോജിപ്പിക്കുന്നവനോടും (യുജാന) അർപ്പണം/ആകാംക്ഷ വഹിക്കുന്നവനോടും (വഹന്ത) ഞങ്ങൾ നമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 2
सजोषा धीराः पदैरनु ग्मन्नुप त्वा सीदन्विश्वे यजत्राः ॥
ഏകമനസ്സോടെ ധീര ഋഷിമാർ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് നിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് ഇരിക്കുന്നു; യജ്ഞാർഹരായ എല്ലാവരും (യജത്ര) നിന്റെ സമീപത്ത് ഇരിക്കുന്നു—ചേതന ഇച്ഛയുടെ ജ്വാലയെ ചുറ്റി ഒന്നിച്ചുകൂടി.
Mantra 3
ऋतस्य देवा अनु व्रता गुर्भुवत्परिष्टिर्द्यौर्न भूम ॥
ഋതത്തിന്റെ വ്രതങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ദേവന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവരുടെ പരിഷ്ടി—ചുറ്റിപ്പറ്റുന്ന ക്രമം—ദ്യൗവും ഭൂമിയുംപോലെ നമ്മുടെ ഭവത്തിന്റെ ലോകത്തെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ഉറച്ച അതിരാകുന്നു.
Mantra 4
वर्धन्तीमापः पन्वा सुशिश्विमृतस्य योना गर्भे सुजातम् ॥
വರ್ಧിക്കുന്ന ആപഃ (ജലങ്ങൾ) പന്വാ—ഋതസ്യ യോനി ആയ ഗർഭത്തിൽ സുജാതനായ, സുശിശ്വി (സുവളർന്ന) അവനെ വർധിപ്പിച്ച് പോഷിക്കുന്നു. സത്യ-ഋതത്തിന്റെ ഗൂഢമായ തൊട്ടിലിൽ നിന്ന് ദേവശക്തി ഉദിച്ച് പോഷിതമാകുന്നു.
Mantra 5
पुष्टिर्न रण्वा क्षितिर्न पृथ्वी गिरिर्न भुज्म क्षोदो न शम्भु ॥
അവൻ പുഷ്ടിപോലെ രണ്വാ (ആനന്ദദായക); പൃഥ്വിപോലെ വിശാലമായ ക്ഷിതിപോലെ ആധാരഭൂതൻ; ഗിരിപോലെ ഭുജ്മ (ഘനഭാരം); സിന്ധുവിന്റെ ക്ഷോദംപോലെ കല്യാണകരമായ പ്രചണ്ഡപ്രവാഹം—ഇങ്ങനെ ദേവശക്തി നിലകൊണ്ട് ധരിക്കുകയും ശുഭം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 6
अत्यो नाज्मन्त्सर्गप्रतक्तः सिन्धुर्न क्षोदः क ईं वराते ॥
പാതയിലേക്കു വിട്ടുവിട്ട അശ്വംപോലെ അതിവേഗം പായുന്നു; സിന്ധുവിന്റെ പ്രളയപ്രവാഹംപോലെ ക്ഷോദം (ഉക്കു) ഉയരുന്നു—ദേവ അഗ്നി പുറപ്പെട്ടു കുതിച്ചോടുമ്പോൾ അവനെ ആരാണ് തടയുക?
Mantra 7
जामिः सिन्धूनां भ्रातेव स्वस्रामिभ्यान्न राजा वनान्यत्ति ॥
നദികളുടെ ജാമി (ബന്ധു), സഹോദരിക്കു സഹോദരൻപോലെ, അവൻ മഹാബലവാന്മാരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; രാജാവുപോലെ വനങ്ങളെ സ്വന്തമാക്കുന്നു—അഗ്നി, സ്വാമി, യജ്ഞകർമ്മത്തിനായി ഭൂമിയിലെ അങ്കുര-വൃദ്ധികളെ തന്റെ അവകാശമായി അവകാശപ്പെടുന്നവൻ।
Mantra 8
यद्वातजूतो वना व्यस्थादग्निर्ह दाति रोमा पृथिव्याः ॥
വായുവാൽ പ്രേരിതനായി അവൻ വനങ്ങളിൽ വ്യാപിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അഗ്നി തീർച്ചയായും ഭൂമിയുടെ രോമം (മുടി) എഴുന്നേൽപ്പിക്കുന്നു—ഭൂമിയുടെ ഉപരിതല-സ്വഭാവത്തെ തന്നെ ജാഗ്രതയുള്ള വിറയലിലേക്കുയർത്തുന്നു।
Mantra 9
श्वसित्यप्सु हंसो न सीदन्क्रत्वा चेतिष्ठो विशामुषर्भुत् ॥
അവൻ ജലങ്ങളിൽ ശ്വസിക്കുന്നു, അവിടെ ഇരിക്കുന്ന ഹംസപോലെ; തന്റെ ക്രതു (വിവേകസമ്പന്നമായ സംकल्पം) കൊണ്ടു അവൻ ഏറ്റവും ജാഗ്രതയുള്ളവൻ—ജനങ്ങൾക്കായി ഉഷാ-പ്രേരകനാകുന്നു।
Mantra 10
सोमो न वेधा ऋतप्रजातः पशुर्न शिश्वा विभुर्दूरेभाः ॥
സോമനെപ്പോലെ—വേധാ, അറിയുന്നവനും രൂപപ്പെടുത്തുന്നവനും; ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ. കിടാവുപോലെ യുവപശു; വിഭു, വ്യാപകസ്വഭാവൻ—ദൂരദൂരങ്ങളിൽ നിന്നു പ്രകാശിക്കുന്നു; ഋതത്തിന്റെ ദൂരഗാമി ശക്തിയായ അഗ്നി.
The hymn primarily praises Agni, the sacred fire, as the priest and messenger who carries offerings and prayers from humans to the gods.
It points to Agni’s secret presence—fire latent in wood and also the inner flame of insight—something that must be sought, awakened, and honored through right effort and ritual.
Kindle and honor the divine flame so it can gather your energies, carry your intention upward, and align your actions with ṛta (truth-order), moving forward without obstruction.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.